خلاصه از گزارش جدید نیچر:

چین در مسیری قرار دارد که می‌تواند به پیشتازی این کشور در علم در سطح جهان منجر شود. (پست قبلی کانال ر این مورد را از اینجا ببینید.) تحولی که می‌تواند مسیر پیشرفت فناوری و همچنین توازن قدرت در جهان را تغییر دهد.

چین در کمتر از ۵۰ سال، از کشوری با حضور علمی تقریبا ناچیز (کمتر از ۱۲۰ مقاله و تنها ۰/۰۲ درصد از کل مقالات جهان)، به یکی از قدرت‌های بزرگ علمی جهان تبدیل شده و اکنون در مسیر پیشی گرفتن از سایر کشورها در حوزه پژوهش و علم قرار دارد. این کشور اکنون یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران در حوزه R&D است، از نظر تعداد درخواست‌های ثبت اختراع پیشتاز است و در پژوهش درباره ده‌ها فناوری کلیدی، از انرژی هسته‌ای و … جایگاه برجسته‌ای دارد. دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی چین نیز اکنون با مراکز علمی مطرح غرب رقابت می‌کنند و این کشور برای نخستین بار در صدر رتبه‌بندی Nature Index قرار گرفته. از توسعه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی تا بازگرداندن موفقیت‌آمیز نمونه‌های سنگ از سمت پنهان ماه، دستاوردهای چین توجه جهانی را به خود جلب کرده‌اند.

این کشور هدف‌گذاری کرده است که هزینه‌های تحقیق و توسعه در بخش دولتی و خصوصی را تا سال ۲۰۳۰، سالانه دست‌کم ۷ درصد افزایش دهد، هدفی که می‌تواند هر سال میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری اضافی به همراه داشته باشد. این روند در حالی دنبال می‌شود که دولت دونالد ترامپ در آمریکا به دنبال کاهش بودجه علمی است، اقدامی که به گفته منتقدان، توان پژوهشی این کشور را تضعیف کرده است. گفته می‌شود، اگر رقابت غرب با ژاپن در دهه ۱۹۸۰ مانند عبور از یک طوفان بود، رقابت با چین در سال‌های آینده مانند مواجهه با یک سونامی خواهد بود.
شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در راستای برنامه بلندمدت این کشور برای پیشتازی علمی، خواستار تقویت پژوهش‌های بنیادی شده. برنامه پنج‌ساله جدید چین نیز بر سرمایه‌گذاری در پژوهش و نوآوری و تسریع توسعه فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، کاربردهای کوانتومی و.... تا پایان این دهه تاکید دارد.
در طه سه دهه گذشته، مجموع هزینه‌های تحقیق و توسعه (R&D spending) در این کشور تقریبا ۱۰۰ برابر شده. بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی دولت چین، طی ده سال گذشته، هزینه‌کرد این کشور در این حوزه به‌طور متوسط سالانه بیش از ۱۰٪ افزایش یافته.
در سال ۲۰۲۴، چین از آمریکا پیشی گرفت و به بزرگ‌ترین کشور جهان از نظر هزینه‌کرد ناخالص داخلی در تحقیق و توسعه (gross domestic expenditure on R&D یا GERD) تبدیل شد. آمریکا از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون، پیشتاز جهان در علم و فناوری بوده.
شاخص GERD شامل تمام هزینه‌های بخش‌های دولتی و خصوصی می‌شود. اینجا مقادیر GERD دو کشور با استفاده از شاخص برابری قدرت خرید (purchasing power parity یا PPP) بررسی شده، روشی که این واقعیت را در نظر می‌گیرد که کالاها و خدمات در چین ارزان‌تر از آمریکا است. اما اگر محاسبات با استفاده از نرخ ارز (exchange rates) تعدیل شوند، که روش دیگری برای انجام این محاسبات است، هزینه‌های تحقیق و توسعه چین در سال ۲۰۲۴ حدود نیمی از هزینه‌های آمریکا می‌شود درحالی‌که این رقم در سال ۲۰۰۴ تنها ۸٪ بوده. (نمودارها در پست قبل)

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های چین در توسعه علمی، توانایی این کشور در تدوین و اجرای مستمر برنامه‌های بلندمدت و متمرکز کردن منابع بر اهداف راهبردی است، درحالی‌که تغییرات سیاسی در آمریکا می‌تواند اولویت‌های پژوهشی را تغییر دهد.

چین برای کاهش وابستگی فناورانه به کشورهای خارجی، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه را به‌طور فزاینده‌ای بخشی از راهبرد امنیت ملی خود می‌داند. همه‌گیری کووید-۱۹ و محدودیت‌های آمریکا بر صادرات نیمه‌رساناها نشان دادند که اتکا به فناوری و تجهیزات خارجی می‌تواند آسیب‌پذیری راهبردی ایجاد کند.
بااین‌حال، مسیر آسان نخواهد بود. در سال ۲۰۲۴ تنها اندکی کمتر از ۷ درصد از کل بودجه تحقیق و توسعه چین به پژوهش‌های بنیادی (fundamental research) اختصاص داشته درحالی‌که این سهم در آمریکا ۱۴/۴ درصد بود. چین همچنین از دو کشور همسایه خود، ژاپن با ۱۱/۶٪ و کره جنوبی با ۱۴/۷٪، عقب‌تر بود

این پیشرفت‌ها در چین با این حال با چالش‌های مهمی هم همراه است: از جمله تخلفات گسترده در پژوهش‌های علمی و مقالات سلب اعتبار شده، نگرانی‌هایی درباره مقررات و ملاحظات اخلاقی در پژوهش‌های زیست‌پزشکی پیشرفته، و فرهنگ دانشگاهی‌ای که به گفته پژوهشگران، فرصت انجام برخی پروژه‌های بلندمدت و مبتنی بر کنجکاوی علمی را برای محققان محدود می‌کند.

منبع: لینک

@Scientometric