مهم

نتایج نهایی ترایال Solidarity از WHO در لنست:

رمدسیور هر چند با اثر کم (small effect) اما به هر حال می‌تواند از پیشرفت به سمت تهویه مکانیکی یا مرگ و یا هر دو در بیماران بستری کووید-۱۹ و‌ نیازمند اکسیژن به شکل معناداری بکاهد. بر این اساس، برآورد کاهش خطر مطلق ۱/۷ درصد است اما جالب است که کاهش خطر نسبی (RRR) برای رمدسیویر و دگزامتازون تقریبا مشابه است.

بگذارید با کلماتی دیگر این را عنوان کنیم. بعد از نشر اولیه مطالعه WHO در نیوانگلند، رندومیزیشن ادامه یافته و چندهزار بیمار دیگر بررسی شده اند. ورود بیماران به مطالعه از ۲۲ مارس ۲۰۲۰ تا ۲۹ ژانویه ۲۰۲۱ بوده و این یعنی ورود بیماران به مطالعه، ۱۴ ماه قبل بسته شده بوده است. اما نشر اطلاعات آن حداقل یکسال طول کشیده است! اطلاعاتی که منجر به حفظ جان ببشتر می‌شد.

نتایج نهایی تریال Solidarity از سازمان بهداشت جهانی در مورد تاثیر رمدسیویر در درمان بیماران بستری کووید-۱۹ در لنست منتشر شده است. جالب است که نتایج آنالیز میانی، قبلا در نیوانگلند (اکتبر ۲۰۲۰) منتشر شده بود و بی اثر بودن هر چهار دارو را نشان داده بود و حالا (may ۲۰۲۲) نتایج نهایی در لنست منتشر شده است.

این در حالی است که همان اوایل پاندمی (دو سال قبل) تریال ACTT (مجله نیوانگلند) شواهد واضحی از موثر بودن رمدسیویر را به ما نشان داده بود. و چه خوب که ما فقط به نتایج آنالیز میانی از مطالعه‌ی Solidarity تکیه نکردیم و همه شواهد را در کنار هم دیدیم. بر خلاف افرادی که در تلویزیون و … مطالعات را سلکت شده به ضرر رمدسیویر ارائه می‌کردند، همانها که با وجود شواهد فراوان همچنان از موثر بودن هیدروکسی کلروکین دفاع می‌کردند و چه خوب که آنها در آن زمان حداقل برای رمدسیویر در کمیته علمی کرونای ایران نبودند. در دنیا چه تعداد بیمار کووید-۱۹ ممکن است به علت تکیه بر دستورالعمل سازمان بهداشت جهانی فوت کر‌ده باشند؟

در مجموع بیش از ۱۴ هزار نفر از ۴۵۴ بیمارستان از ۳۵ کشور (از جمله ایران، دکتر رضا ملک زاده از نویسندگان اصلی مقاله) برای ۴ داروی رمدسیویر، هیدروکسی کلروکین، اینترفرون بتا و کلترا در این ترایال بررسی شده اند. بیش از ۸ هزار نفر برای رمدسیویر (ده روز روزانه یا تا زمان ترخیص) و گروه کنترل بررسی شده اند.

در گروهی از بیماران که از قبل تحت تهویه مکانیکی بوده اند، رمدسیویر باعث کاهش مرگ نشده اما در گروهی که تحت تهویه مکانیکی نبوده اند (ولی اکسیژن دریافت می‌کرده‌اند)، رمدسیویر باعث کاهش ۱۳ درصدی مرگ نسبت به گروه کنترل به شکل معنادار شده است.

وقتی همه بیماران ونتیله نشده در ابتدای مطالعه بررسی شده‌اند (چه با دریافت اکسیژن و چه بدون دریافت اکسیژن)، کاهش مرگ توسط رمدسیویر در مقابل گروه کنترل ۱۴٪ و معنادار بوده است. در همین گروه، ریسک پیشرفت به سمت تهویه مکانیکی ۱۲٪ کمتر بوده است. همچنین پیامد ترکیبی مرگ و پیشرفت به سمت تهویه مکانیکی ۱۶٪ کاهش داشته است.

علاوه بر این، در این مقاله در مجله لنست، متاآنالیزی از تمام تریالهای موجود از رمدسیویر انجام شده که نتایج مشابهی به دست آمده است. (۱۵ درصد کاهش مرگ معنادار در گروه با اکسیژن و غیر ونتیله)


نحوه نوشتن مقاله و مخصوصا دیسکاشن و تفسیر نتایج هم بسیار جالب است! متعحبم از کم اهمیت نشان دادن نقش رمدسیویر در کاهش مورتالیتی! ظاهرا توجه نداشته‌اند که این اطلاعات برای درمان این بیماران در پاندمی تا اینجا که گذشته چقدر می‌توانسته مهم باشد.

در قسمت آخر آن می‌خوانیم که

«صرف نظر از نحوه تفسیر این یافته ها، داروهای بهتری برای درمان COVID-19 همچنان مورد نیاز خواهد بود. عوامل ضد ویروسی خوراکی، تعدیل‌کننده‌های مختلف سیستم ایمنی و آنتی‌بادی‌های مونوکلونال علیه واریانهای مختلف در حال حاضر در حال پیدایش هستند که ممکن است مؤثرتر، راحت‌تر یا کم‌هزینه‌تر از تزریق‌های روزانه رمدسیویر باشند، اما کارآزمایی های بالینی در مقیاس بزرگ برای ارزیابی و مقایسه آنها باهم مورد نیاز است.»

انجام‌ قسمتی از این تریال در ایران بسیار بحث برانگیز شده بود. از جمله این که عده از مسئولین نهادهای علمی، شرکت در این ترایال را موش آزمایشگاهی شدن مردم ایران می‌دانستند. این ادعا کاملا خلاف روش علمی و اصول اخلاقی بود. متاسفانه این روش برای شرکت در ترایال فاز سوم واکسنهای چینی در پیش گرفته نشد که از دلایل تاخیر در دسترسی مردم ایران به واکسن کووید-۱۹ بود.

در این مورد توئیتهای دکتر حامد حسینی و دکتر مباشر جنت در آن زمان جالب توجه است.

رمدسیویر اخیرا به گایدلاین WHO برای بیماران سرپایی اضافه شد. حالا باید ببینیم برای درمان بیماران بستری هم اضافه می‌شود یا خیر!؟

کانال تلگرام @Scientometric