🧠 کشف نورون‌های کنترل‌کننده توجه در مغز

پژوهشگران دانشگاه Johns Hopkins گروهی از نورون‌های باستانی را در ساقه مغز شناسایی کرده‌اند که نقش مهمی در هدایت توجه و نادیده گرفتن محرک‌های مزاحم دارند. این یافته که در Nature Communications منتشر شده، می‌تواند درک دانشمندان از سازوکار توجه را دگرگون کند و راه را برای توسعه درمان‌های هدفمندتر اختلالاتی مانند ADHD هموار سازد.

برای سال‌ها تصور می‌شد کنترل توجه عمدتاً بر عهده قشر پیش‌پیشانی مغز (Prefrontal Cortex) است؛ اما پژوهش جدید نشان می‌دهد گروهی از نورون‌های مهاری در ساقه مغز که در بسیاری از مهره‌داران، از ماهی‌ها و پرندگان گرفته تا پستانداران، حفظ شده‌اند نیز نقشی اساسی در انتخاب مهم‌ترین محرک و نادیده گرفتن عوامل حواس‌پرت‌کن دارند. این موضوع نشان می‌دهد سازوکار توجه ریشه‌ای بسیار کهن‌تر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، دارد.

پژوهشگران با استفاده از یک آزمون رفتاری، توانایی موش‌ها را در تمرکز بر یک محرک دیداری و نادیده گرفتن محرک‌های مزاحم بررسی کردند. هنگامی که این نورون‌ها به‌طور موقت غیرفعال شدند، موش‌ها به‌شدت دچار حواس‌پرتی شدند و دیگر نتوانستند اطلاعات مهم را از محرک‌های مزاحم تشخیص دهند. نکته مهم اینکه با فعال شدن دوباره این نورون‌ها، توانایی تمرکز حیوانات به حالت طبیعی بازگشت.

پژوهشگران همچنین نشان دادند این نورون‌ها از پیام‌رسان عصبی "GABA" استفاده می‌کنند و بخشی از شبکه‌ای هستند که در طول فرگشت در بیشتر مهره‌داران حفظ شده است. به گفته محققان، شواهد موجود نشان می‌دهد نورون‌های مشابهی احتمالاً در مغز انسان نیز وجود دارند، هرچند برای تأیید عملکرد آن‌ها به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

نویسنده ارشد مطالعه Shreesh Mysore می‌گوید:

«یکی از ویژگی‌های اصلی ADHD این است که حتی محرک‌های ضعیف نیز توجه فرد را منحرف می‌کنند؛ دقیقاً همان چیزی که هنگام غیرفعال کردن این نورون‌ها در موش‌ها مشاهده کردیم.»

پیامدهای این دستاورد:
🔹 شناسایی نورون‌های باستانی مؤثر در کنترل توجه
🔹 تغییر نگاه دانشمندان به منشأ عصبی تمرکز
🔹 ارائه سرنخ‌های تازه برای مطالعه ADHD و دیگر اختلالات توجه
🔹 ایجاد هدف‌های درمانی بالقوه برای داروها و روش‌های نوین درمانی
🔹 گامی مهم در شناخت شبکه‌های عصبی تنظیم‌کننده توجه در مهره‌داران

پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته‌ها فعلاً در مدل حیوانی به دست آمده است و هنوز نمی‌توان آن را مستقیماً به انسان تعمیم داد. با این حال، اگر نقش این نورون‌ها در انسان نیز تأیید شود، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه درمان‌های دقیق‌تر اختلالات توجه و کاهش حواس‌پرتی بگشاید.

✍🏻 محمد دیناروند
ScienceAlert
آکادمی ژنتیک ایران
┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates