🔴شاد نبوده‌ام

✍️از متن گفت‌وگو با مصطفی ملکیان. منتشر شده در اندیشه پویا ۱۰۲


همیشه گفته‌اید که معنویت، فرایندی است که آرامش‌زا، شادی‌زا و امیدزاست. آیا در گذر از هفتاد سالگی این آرامش، شادی و امید در شما حاصل شده است؟

🔹در باب آرامش، راضی هستم و فکر می‌کنم آرامش دارم. در باب امید هم راضی هستم. اما شادی نه. اساساً از بچگی، گمان کنم به جهت سنخ روانی یا شاید هم به‌جهت محیط دوران کودکی‌ام، اساساً شاد نبوده‌ام. این یکی را واقعاً ندارم و هیچ‌وقت واقعاً خنده از صمیم قلب نکرده‌ام؛ هیچ‌وقت.

از فراز هفتاد سالگی که به زندگی‌تان نگاه می‌کنید، سخت‌ترین برهه‌ی زندگی‌تان چه زمانی بوده است؟ و گران‌ترین بهایی که بابت صداقت فکری پرداخته‌اید، چه بوده است؟

🔹فکر می‌کنم گران‌ترین بهایی که پرداختم، از دست دادن رفقا بوده است. من آدم رفیق‌دوستی هستم و دوستی برایم خیلی مهم است. تا الان خودم با هیچ‌کس قطع ارتباط نکرده‌ام. اما هر تطور فکری که پیدا می‌کردم، تعدادی از دوستانم را که خیلی برای‌شان عزیز بودم، از دست داده‌ام. گویی عقیده برای آن‌ها مهم‌تر بود و وقتی تغییر عقیده می‌دادم، رابطه‌ی دوستی‌شان با من را قطع می‌کردند.

🔹سخت‌ترین برهه‌ی زندگی‌ام، دوره‌ای بود که از خیلی امور ظاهری و مزایا صرف نظر کردم، برای اینکه به گمان خودم، تحولی در حوزه‌ی علمیه‌ی قم ایجاد کنم. آن‌وقت متدین به تمام معنا هم بودم؛ از سر دلسوزی و شفقت، می‌خواستم نظام آموزشی و پرورشی و پژوهشی حوزه عوض شود تا همان مقاصدی که داشتند، به بهترین صورت به نتیجه برسد و محقق شود. مثلاً خودم شروع کردم کتاب‌های درسی را عوض کردم، یعنی درس می‌گفتم، اما نه با کتاب‌های درسی حوزوی بلکه با کتاب‌هایی که به‌نظرم می‌آمد بهترند. اما به مرور دیدم خیلی کوچک‌تر از آن هستم، که در برابر این ساختمان بسیار قدیمی، بتوانم کاری کنم. در آن هجده سالی که دوست داشتم کاری در قم انجام دهم، دو بار بورسیه‌ برای اعزام به خارج از کشور شدم، هیچ‌کدام را نرفتم. همیشه به‌نظرم می‌آمد اگر این تحول در حوزه‌های علمیه صورت گیرد، برای جامعه مفیدتر است. ولی ناکام برگشتم. به این صورت که سال 1372 بعد از خیلی فشارها آمدم و منزلی در تهران خریدم و به تهران برگشتم تا زندگی کنم. باز بعضی از آقایان اصرار کردند که نه، در حوزه بمان. همان منزلی را که در تهران خریده بودم پس دادم و باز به قم برگشتم و هفت سال دیگر تا سال 1379 آن‌جا ماندم. ولی دیدم همه چیز در حال از بین رفتن است.


@andishepouya
🆔 @Sayehsokhan