انجمن علمی پرتونگاری سمنان

ضایعه لیتیک درجه یک به نوعی از تخریب استخوان گفته میشود که خوشخیم ترین و کم تهاجمی ترین الگوی تخریب را دارد. در رادیولوژی، ضایعات لیتیک را بر اساس مرز و رفتارشان به چند درجه (از ۱ تا ۳) تقسیم میکنند که درجه یک بهترین پیشآگهی را دارد.

· مرز کاملاً مشخص و صیقلی: مرز ضایعه با استخوان سالم کاملاً مشخص است و حالتی مهر و موم شده دارد (Sclerotic border).
· بدون تهاجم به اطراف: هیچگونه نفوذی به بافت نرم اطراف استخوان یا شکستگی پاتولوژیک ندارد.
· بدون پریوستیت تهاجمی: هیچگونه واکنش پریوستی (ضخیم شدن پوشش استخوان) به شکل سوزنی یا پیازی در اطراف آن دیده نمیشود.
· رشد بسیار کند: این ضایعات معمولاً ماهها یا سالها بدون تغییر باقی میمانند.

شایعترین تشخیص های احتمالی برای این نوع ضایعه:

· کیست استخوانی ساده (تک حفرهای)
· دیسپلازی فیبروز
· گرانولوم ائوزینوفیلیک (در مراحل ابتدایی)
· انکندروم (غضروف داخل استخوانی)

توصیه پزشکی برای این نوع ضایعه:
با توجه به درجه یک بودن، این ضایعه نیاز به اقدام درمانی فوری یا جراحی اورژانسی ندارد. پزشک معمولاً یکی از دو راهکار زیر را پیشنهاد میدهد:

1. پیگیری با تصویربرداری سریالی: انجام رادیوگرافی هر ۶ تا ۱۲ ماه برای اطمینان از عدم تغییر سایز.
2. اگر علامتدار باشد (درد یا تورم): ممکن است نمونهبرداری (بیوپسی) یا کورتاژ (تراشیدن) برای تشخیص قطعی و درمان انجام شود.
https://t.me/RSSA_Semums

✌️بررسی کیس
پسر ۱۶ساله ای با درد موضعی و پیشرونده در قسمت فوقانی ساق پا ، درد شب ها بیشتر میشود و بدون سابقه ای از تروما!

در تصویر رادیو گرافی یک ضایعه لیتیک با حدود مشخص در ناحیه پروگزیمال ناحیه متافیز استخوان تیبیا همراه با اسکلروز اطراف دیده می شود.
تصاویر MRI هم ضایعی داخل استخوانی و ادم مغز استخوان اطراف را نشان می دهد
https://t.me/RSSA_Semums

🩻 Anterior vs Posterior Ribs | تشخیص دنده‌ها در گرافی قفسه سینه

یکی از نکات کاربردی در بررسی CXR، توانایی تشخیص مسیر دنده‌های Anterior و Posterior است.

🔹 دنده‌های Posterior معمولاً افقی‌تر دیده می‌شوند و به سمت ستون مهره‌ها حرکت می‌کنند.
🔹 دنده‌های Anterior شیب بیشتری به سمت پایین دارند.
🔹 توجه به جهت و شکل دنده‌ها می‌تواند در ارزیابی صحیح تصویر و شمارش دنده‌ها کمک‌کننده باشد.

📌 به جزئیات آناتومیک دقت کنیم؛ رادیوگرافی فقط یک تصویر نیست، یک زبان آناتومیکه. 🩻
https://t.me/RSSA_Semums

📚 Radiographic Landmarks | نکات مهم آناتومی رادیوگرافی

شناخت لندمارک‌های آناتومیک یکی از پایه‌های مهم در تفسیر و ارزیابی تصاویر رادیوگرافی است 🩻

در این پست، لندمارک‌های مهم:
🔹 شانه (Shoulder)
🔹 آرنج (Elbow)
🔹 مچ و دست (Wrist & Hand)

مرور شده‌اند.

📌 یک نکته مهم: در نمای آرنج، Radiocapitellar line باید از مرکز Capitellum عبور کند.
https://t.me/RSSA_Semums

در ماموگرافی معمولی (۲بعدی)، بافتهای روی هم سایه می اندازند و گاهی یک توده ی خوش خیم را شبیه به سرطان نشان میدهند (یا برعکس، سرطان را پنهان میکنند).
· اما در ماموگرافی توموسنتز، دستگاه دور سینه میچرخد و چندین تصویر از زاویه های مختلف میگیرد. بعد کامپیوتر این تصاویر را لایه به لایه بازسازی میکند.

نتیجهی شگفت انگیز: پزشک میتواند هر میلیمتر از بافت را جداگانه و بدون تداخل ببیند. این یعنی:

· کمتر استرس اضافی برای شما (کاهش فراخوان های غیرضروری برای بیوپسی).
· تشخیص دقیق تر در سینه های متراکم (که در خانم های جوان تر شایع است).
https://t.me/RSSA_Semums

ماموگرافی میتواند تغییرات عروقی (کلسیفیه شده) در شریانهای سینه را نشان دهد که ربطی به سرطان ندارد، اما یک هشدار مهم برای سلامت قلب شماست!

وقتی پزشک در ماموگرافی شما رسوبات کلسیم ریز و خطی در دیواره رگهای خونی پستان ببیند، در واقع دارد سختشدن عروق (آترواسکلروز) را میبیند. این موضوع یعنی:

· خانمهایی که این الگو را در ماموگرافی دارند، ریسک بیشتری برای بیماریهای قلبی-عروقی و سکته دارند.
· بنابراین ماموگرافی فقط یک ابزار غربالگری سرطان نیست، بلکه گاهی یک تست غربالگری قلبی رایگان هم محسوب میشود که میتوانید با پزشک خود در میان بگذارید.

جالبتر اینکه اگر این تغییرات را در ماموگرافی چپ یا راست ببینند، معمولاً با گرفتگی عروق همان سمت بدن (مثلاً عروق کرونر چپ یا راست قلب) ارتباط دارد!
https://t.me/RSSA_Semums

✅☝️تفاوت MRI , CT , X Ray
از دید مهندسی.
https://t.me/RSSA_Semums

اولین قدم (سونوگرافی): برای تشخیص اولیه و مشخص کردن مایع یا جامد بودن توده کاربرد دارد .
· قدم بعدی (سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی): برای بررسی دقیق‌تر، تعیین وسعت و ارتباط با ارگان‌های مجاور ضروری هستند .
· نکته کلیدی در تصاویر: رادیولوژیست به دنبال نشانه‌هایی می‌گردد که ماهیت توده را مشخص کند. مثلاً یک توده چربی یکدست احتمالاً لیپوم خوش‌خیم است، اما وجود بافت جامد یا رشد در آن می‌تواند نشانه لیپوسارکوم باشد .
https://t.me/RSSA_Semums

🩺 علت‌های احتمالی (بر اساس محل توده)

۱. توده‌های دیواره شکم (قابل لمس از بیرون): علت‌ها بسیار متنوع‌اند .

· توده‌های خوش‌خیم (غیرسرطانی): شایع‌ترین نوع، لیپوم (توده چربی) است . سایر موارد شامل هماتوم (خون‌مردگی)، آبسه (چرکی)، فیبروم (دسموئید تومور، به‌ویژه در زنان پس از زایمان) و اندومتریوم (بافت رحم در دیواره شکم) می‌شود .
· توده‌های بدخیم (سرطانی): شامل سارکوم (نادر اما تهاجمی)، لنفوم و متاستاز (گسترش سرطان از جای دیگر، مانند ریه یا پستان) است .

۲. توده‌های داخل حفره شکم (دسترسی سخت‌تر): علت‌ها بر اساس منشأ عضو طبقه‌بندی می‌شوند .

· توده‌های کیستیک (کیسه‌های مایع): کیست‌های مادرزادی یا التهابی مثل آبسه کبد .
· توده‌های جامد: انواع مختلفی دارد؛ از تومورهای خوش‌خیم کلیه تا تومورهای بدخیمی مثل تومور ویلمز (کلیه کودکان) یا نوروبلاستوم (غدد فوق‌کلیوی کودکان) . سارکوم و تومور استرومای گوارشی (GIST) از جمله شایع‌ترین سارکوم‌های داخل شکمی هستند .
· علت‌های عروقی: مهم‌ترین و اورژانسی‌ترین مورد، آنوریسم آئورت شکم است که به صورت یک توده ضربان‌دار ظاهر می‌شود .
https://t.me/RSSA_Semums

🤔☝️در تصاویر روبرو توده ای بزرگ از بافت نرم دیده میشه
در ادامه علت و موارد توضیح داده می شود👇
https://t.me/RSSA_Semums

سابلاکسیشن آتلانتودنتال
فاصله بین سطح جلویی زائده دنس (دندان‌مانند) مهره C2 و سطح پشتی برجستگی جلویی مهره C1 به طور طبیعی در بزرگسالان کمتر از ۳ میلی‌متر و در کودکان کمتر از ۵ میلی‌متر است. این فاصله با نام‌هایی مانند فضای پیش‌دندانی (Pre-dental space) یا فاصله آتلانتودنتال (Atlantodental distance) شناخته می‌شود.

حرکت و محدودیت طبیعی این فضا در کودکان، این فاصله هنگام خم شدن گردن (فلکشن) ممکن است کمی افزایش یابد، اما در بزرگسالان حتی با خم یا صاف کردن گردن تغییری نمی‌کند. حرکت رو به جلوی مهره C1 (اطلس) توسط لیگامان عرضی محدود می‌شود. این لیگامان نقش کلیدی در جلوگیری از جابجایی قدامی یا خلفی بین مهره‌های C1 و C2 دارد.

ناپایداری آتلانتوآگزیال
ناپایداری آتلانتوآگزیال زمانی تشخیص داده می‌شود که فاصله پیش‌دندانی از حد طبیعی (۳ میلی‌متر در بزرگسالان و ۵ میلی‌متر در کودکان) بیشتر باشد. این وضعیت می‌تواند علائم خود را زمانی نشان دهد که مهره C1 به اندازه کافی به سمت جلو حرکت کرده و باعث تنگی کانال نخاعی و فشار بر نخاع شود.

ابعاد کانال نخاعی
بزرگ‌ترین قطر کانال نخاعی در ناحیه مهره C2 قرار دارد و قطر جلویی-پشتی (قدامی-خلفی) این کانال نباید کمتر از ۱۸ میلی‌متر باشد.

عوامل غیرتروماتیک افزایش‌دهنده فاصله آتلانتودنتال
برخی شرایط غیرتروماتیک می‌توانند باعث افزایش این فاصله شوند، از جمله:

آرتریت روماتوئید
سندرم گریزِل (Grisel syndrome)
استئوژنز ایمپرفکتا (Osteogenesis imperfecta)
نوروفیبروماتوز (Neurofibromatosis)
سندرم مورکیو (Morquio syndrome)
پسوریازیس
لوپوس (Lupus)
جابجایی‌های ناشی از این بیماری‌ها اغلب مزمن هستند و ممکن است بدون علائم باشند. در مقابل، جابجایی‌های حاد معمولاً علامت‌دار بوده و می‌توانند تهدیدکننده حیات باشند.

جابجایی‌های تروماتیک آتلانتوآگزیال
این نوع جابجایی معمولاً در تصادفات رانندگی رخ می‌دهد، به‌ویژه زمانی که سر به شیشه جلو یا داشبورد برخورد کند. مکانیسم آسیب معمولاً هیپرفلکشن گردن است.

ویژگی‌های جابجایی‌های آتلانتوآگزیال
اکثر این جابجایی‌ها شامل حرکت رو به جلوی مهره C1 روی مهره C2 است.
جابجایی خلفی (به سمت عقب) بسیار نادر است.
جابجایی قدامی ممکن است با شکستگی زائده دنس همراه باشد، اما همیشه شکستگی وجود ندارد.
شکستگی‌های جمجمه و استخوان‌های صورت نیز در این نوع آسیب‌ها شایع هستند.
این آسیب‌ها معمولاً ناپایدار بوده و می‌توانند منجر به فشار بر نخاع بین زائده دنس و قوس خلفی مهره C1 شوند.
https://t.me/RSSA_Semums

✅در رادیوگرافی قفسه سینه، همی‌توراکس چپ شفاف‌تر از راست است.
✅در سی‌تی‌اسکن محوری، عضله پکتورالیس راست طبیعی دیده می‌شود، در حالی که فقدان عضله پکتورالیس چپ قابل مشاهده است.https://t.me/RSSA_Semums

کیسه صفرا چینی (Porcelain Gallbladder)

ملاحظات کلی
کیسه صفرا چینی به معنای کلسیفیکاسیون (رسوب کلسیم) در تمام یا بخشی از دیواره کیسه صفرا است. این نام به دلیل ظاهر خاص آن که رنگ مایل به آبی دارد و همچنین شکنندگی آن که شبیه به چینی (Porcelain) است، انتخاب شده است. شیوع این بیماری کمتر از ۱٪ در میان بیمارانی است که تحت جراحی برداشتن کیسه صفرا (کوله‌سیستکتومی) قرار می‌گیرند. نسبت ابتلا در زنان نسبت به مردان ۵ به ۱ است.

از نظر بافت‌شناسی، در این وضعیت، رسوبات کلسیم به‌صورت پراکنده در دیواره عضلانی ملتهب و فیبروتیک کیسه صفرا مشاهده می‌شود. این حالت معمولاً با ضخیم شدن دیواره و کوچک شدن (انقباض) کیسه صفرا همراه است. در ۹۰٪ موارد، سنگ کیسه صفرا وجود دارد و مجرای سیستیک (Cystic Duct) همیشه مسدود است. همچنین، ۸۰٪ از بیمارانی که دچار سرطان کیسه صفرا هستند، سنگ کیسه صفرا نیز دارند.

یافته‌های بالینی
بیشتر بیماران هیچ علامتی ندارند و این عارضه معمولاً به‌صورت تصادفی در بررسی‌های تصویربرداری تشخیص داده می‌شود.

یافته‌های تصویربرداری
در رادیوگرافی ساده یا سی‌تی اسکن (CT scan)، کلسیفیکاسیون دیواره کیسه صفرا ممکن است به‌صورت نوارهای کلسیفیه (Curvilinear Calcification) در بخش‌هایی از دیواره یا در کل دیواره دیده شود. سی‌تی اسکن حساسیت بیشتری نسبت به رادیوگرافی ساده در تشخیص این عارضه دارد. ضخامت کلسیفیکاسیون ممکن است متغیر باشد.

همان طور که در رادیوگرافی از قسمت فوقانی راست شکم مشاهده می‌شود، کلسیفیکاسیون دیواره کیسه صفرا به شکل نوارهای کلسیفیه در یک عضو توخالی در محل کیسه صفرا (پیکان‌های سفید) دیده می‌شود. همچنین، در تصویر سی‌تی اسکن مقطع عرضی شکم از همان بیمار، کلسیفیکاسیون نازک در دیواره کیسه صفرا (پیکان‌های زرد) تأیید شده است.

در سونوگرافی (Ultrasound)، این حالت به‌صورت یک ساختار بسیار اکوژنیک (Echogenic)، دارای سایه آکوستیک و به شکل یک نوار خمیده (Curvilinear) در محل کیسه صفرا مشاهده می‌شود. این ویژگی‌ها ممکن است با سنگ کیسه صفرا در یک کیسه صفرای منقبض (Contracted Gallbladder with Stones) اشتباه گرفته شود.

تشخیص‌های افتراقی
یکی از اشتباهات رایج در تصویربرداری این است که یک کیسه صفرای کوچک با دیواره کلسیفیه با یک سنگ کیسه صفرا اشتباه گرفته شود. سایر مواردی که ممکن است با این عارضه اشتباه شوند شامل کیست هیداتیدی کلسیفیه کبد و سنگ بزرگ کیسه صفرا با کلسیفیکاسیون محیطی هستند.

درمان
به دلیل ارتباط بالای این بیماری با سرطان کیسه صفرا، معمولاً توصیه می‌شود که بیمار تحت جراحی برداشتن کیسه صفرا (کوله‌سیستکتومی) قرار گیرد تا از بروز سرطان جلوگیری شود.

پیش‌آگهی
حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از بیماران مبتلا به کیسه صفرا چینی در نهایت دچار سرطان کیسه صفرا می‌شوند، بنابراین درمان جراحی در این موارد توصیه می‌شود.
https://t.me/RSSA_Semums

🩻 Chest X-Ray | Anatomy Review
شناخت لندمارک‌های آناتومیک در گرافی قفسه سینه، یکی از پایه‌های مهم در تفسیر صحیح تصاویر رادیوگرافی است.
در این پست، آناتومی مهم قلب، مدیاستن، ریه‌ها، دنده‌ها و مهره‌های توراسیک به‌صورت تصویری مرور شده است.
🔹 Posterior & Anterior Ribs
🔹 Thoracic Vertebrae (T1–T12)
🔹 Cardiac Chambers & Mediastinum
🔹 Costophrenic Angles
🔹 Aortic Knob & Pulmonary Hila
📚 یک مرور کوتاه برای تقویت آناتومی و تشخیص لندمارک‌ها در Chest X-ray.
https://t.me/RSSA_Semums