انجمن علمی پرتونگاری سمنان

🖤 به یاد دانشجویان آسمانی حادثه اتوبوس سرخه

در آستانه سالگردحادثه دلخراش تصادف اتوبوس دانشجویان دختر دانشکده پیراپزشکی سرخه، با قلبی اندوهگین، یاد عزیزان از دست‌رفته را گرامی می‌داریم و با خانواده‌های داغدارشان همدردیم.

اعضای عزیز خانواده دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان، هرگز از یاد ما نخواهند رفت؛ لبخندها و آرزوهایشان همیشه در قلب همکلاسی‌ها، استادان و دانشگاه زنده خواهد ماند.

برای ادای احترام به روح بلندشان و همراهی با خانواده‌های داغدار، آیین گرامیداشت سالگرد این عزیزان ، به‌زودی در دانشگاه علوم پزشکی سمنان برگزار می‌شود.

🖤 یادشان گرامی و خاطره‌شان جاودان

‹💠⃟🇮🇷› "مفدا سمنان"‹💠⃟🇮🇷›

┄┅═✧❁💐🇮🇷💐❁✧═┅┄
    
اخبار و رویدادهای معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی سمنان را اینجا دنبال کنید.
‌
🆔 تلگرام، ایتا، بله:
@semnanmefda

🌐 وبسایت

https://mefda.ir/service/universities/semnan


┄┅═✧❁💐🇮🇷💐❁✧═┅┄

🫁 مدیاستن میانی (Middle Mediastinum)

در تقسیم‌بندی کلاسیک، مدیاستن میانی عمدتاً شامل ساختارهای مربوط به قلب و عروق بزرگ، راه‌های هوایی و لنف‌نودهای مدیاستینال است.

پاتولوژی‌های مهم:

🔹 Lymphadenopathy | لنفادنوپاتی
می‌تواند در شرایطی مانند:

- سارکوئیدوز
- لنفوم
- متاستاز
- سرطان ریه

دیده شود.

🔹 Bronchogenic cyst | کیست برونکوژنیک
یک ضایعه کیستیک مادرزادی است که اغلب در مجاورت تراشه یا برونش‌های اصلی دیده می‌شود و ممکن است در CT به صورت یک ضایعه با دانسیته مایع ظاهر شود.

🔹 Aortic aneurysm | آنوریسم آئورت
اتساع غیرطبیعی آئورت می‌تواند باعث ایجاد یا تغییر شکل توده مدیاستینال شود و CT نقش مهمی در ارزیابی آن دارد.

🔹 Enlarged mediastinal lymph nodes
در بیماران مبتلا به سرطان ریه، بررسی لنف‌نودهای مدیاستینال اهمیت زیادی در Staging دارد.

📌 نکته مهم CT:
اندازه لنف‌نود به‌تنهایی برای تشخیص درگیری بدخیم کافی نیست. در بسیاری از ایستگاه‌های مدیاستینال، Short-axis diameter حدود 10 mm به‌عنوان یک معیار مورفولوژیک مشکوک در نظر گرفته می‌شود، اما این معیار به تنهایی نمی‌تواند متاستاز یا بدخیمی را تأیید کند و باید در کنار شکل، محل، ویژگی‌های تصویری و شرایط بالینی بیمار تفسیر شود.

---

🦴 مدیاستن خلفی (Posterior Mediastinum)

در تقسیم‌بندی کلاسیک، مدیاستن خلفی در مجاورت ستون مهره‌ها و خلف قلب و پریکارد قرار دارد و بسیاری از ضایعات آن منشأ عصبی یا پاراورتبرال دارند.

پاتولوژی‌های مهم:

🔸 Neurogenic tumors | تومورهای نوروژنیک

از شایع‌ترین توده‌های مدیاستن خلفی هستند، از جمله:

- Schwannoma
- Neurofibroma
- Ganglioneuroma

این ضایعات معمولاً در مجاورت ستون مهره‌ها دیده می‌شوند.

🔸 Meningocele | مننگوسل

در برخی موارد، بیرون‌زدگی مننژ از طریق سوراخ بین‌مهره‌ای می‌تواند به صورت یک توده پاراورتبرال دیده شود.

🔸 Paravertebral hematoma | هماتوم پاراورتبرال

می‌تواند در شرایطی مانند تروما ایجاد شود و در تصویربرداری به شکل افزایش حجم یا توده در فضای پاراورتبرال دیده شود.

🔸 Paravertebral abscess | آبسه پاراورتبرال

می‌تواند در عفونت‌های ستون مهره‌ها، از جمله Tuberculous spondylitis (Pott disease)، ایجاد شود و به بافت‌های پاراورتبرال گسترش پیدا کند.

📌 نکته تصویری:
وقتی یک توده در مدیاستن خلفی یا ناحیه پاراورتبرال مشاهده می‌شود، توجه به ارتباط آن با ستون مهره‌ها، سوراخ‌های بین‌مهره‌ای و کانال نخاعی می‌تواند در تشخیص ضایعات نوروژنیک و مننژیال کمک‌کننده باشد.
https://t.me/RSSA_Semums

🟡تشخیص افتراقی توده مدیاستن بر اساس محل آناتومیک

در ادامه بحث تصویربرداری قفسه سینه، یکی از مباحث کلیدی که در بالین با آن مواجه می‌شویم، توده‌های مدیاستن است. مدیاستن به سه بخش تقسیم می‌شود و هر بخش الگوی خاصی از پاتولوژی دارد.



توده‌های مدیاستن قدامی؛ قانون 4T
مدیاستن قدامی در تقسیم‌بندی کلاسیک، فضایی است که بین جناغ و پریکارد قرار دارد.
برای به خاطر سپردن علل مهم توده‌های مدیاستن قدامی می‌توان از قانون 4T استفاده کرد:
1️⃣ Thymoma
توده‌ای معمولاً با حدود نسبتاً مشخص که بیشتر در بزرگسالان دیده می‌شود و ارتباط شناخته‌شده‌ای با Myasthenia Gravis دارد.
2️⃣ Teratoma
از تومورهای سلول زایا؛ در افراد جوان‌تر دیده می‌شود و ممکن است در CT حاوی چربی، کلسیفیکاسیون و اجزای دندانی یا استخوانی باشد.
3️⃣ Thyroid
معمولاً به شکل Substernal/Retrosternal Goiter دیده می‌شود و می‌تواند باعث جابجایی یا فشردگی تراشه شود. کلسیفیکاسیون نیز ممکن است وجود داشته باشد.
4️⃣ Terrible Lymphoma
لنفوم می‌تواند به صورت توده یا لنفادنوپاتی حجیم مدیاستن ظاهر شود و درگیری مدیاستن قدامی ایجاد کند.
https://t.me/RSSA_Semums

شکستگی پلاتوی تیبیا - نمای AP (قدامی-خلفی)

شکستگی پلاتوی خارجی تیبیا
قطعه شکسته‌شده از موقعیت طبیعی خود جابه‌جا و فرورفته است (خط‌چین).
https://t.me/RSSA_Semums

👆👆👆👆👆👆👆
https://t.me/RSSA_Semums

شکستگی پلاتوی تیبیا (سطح مفصلی بالای استخوان ساق پا) معمولاً به‌دنبال ضربه‌های شدید مانند سقوط از بلندی یا تصادف رخ می‌دهد.

علائم: درد شدید، تورم، ناتوانی در وزن‌گذاری روی پا و محدودیت حرکت زانو.

شکستگی پلاتوی تیبیا در واقع شکستگی سطح مفصلی بالای استخوان درشت‌نی است که از آن به عنوان «شکستگی نسج نرم همراه با شکستگی» هم یاد می‌کنند، چون آسیب بافت نرم اطراف آن به همان اندازه خود شکستگی اهمیت دارد .
https://t.me/RSSA_Semums

🩻 نکته مهم در رادیوگرافی AP لگن
در رادیوگرافی AP Pelvis، وضعیت چرخش اندام تحتانی خیلی مهم است.
🔹 معمولاً پاها حدود ۱۵–۲۰ درجه به داخل چرخانده می‌شوند تا Femoral neck بهتر در پروفایل قرار بگیرد.
🔹 اگر پاها به سمت خارج چرخیده باشند، Femoral neck کوتاه‌تر و پهن‌تر (foreshortened) دیده می‌شود و ارزیابی آن دشوارتر خواهد بود.
🔹 در بیماران ترومایی، چرخاندن پاها ممنوع است مگر اینکه آسیب فمور یا لگن رد شده باشد.
📌 نکته طلایی:
در بیمار مشکوک به شکستگی، اول ایمنی بیمار؛ بعد پوزیشنینگ. 🩻
https://t.me/RSSA_Semums

🩻 نکته مهم در تفسیر رادیوگرافی زانو
قبل از اینکه دنبال شکستگی بگردید، Alignment را بررسی کنید.
در رادیوگرافی زانو، ابتدا به موارد زیر توجه کنید:
🔹 Alignment: آیا راستای استخوان فمور و تیبیا طبیعی است؟
🔹 Joint space: آیا فضای مفصل در قسمت‌های مختلف حفظ شده؟
🔹 Cortical bone: آیا در پیوستگی کورتکس شکستگی یا ناپیوستگی وجود دارد؟
🔹 Soft tissue: آیا تورم، کلسیفیکاسیون یا یافته غیرطبیعی در بافت نرم دیده می‌شود؟
🔹 Patella: محل و راستای کشکک را نیز بررسی کنید.
نکته: همیشه از یک الگوی ثابت برای بررسی تصویر استفاده کنید؛ این کار احتمال جا انداختن یافته‌های مهم را کمتر می‌کند. 🩻
https://t.me/RSSA_Semums

🩻 ۱. نکات مهم در تفسیر CXR
قبل از تفسیر رادیوگرافی قفسه سینه، این ۵ مورد را بررسی کنید:
Rotation: آیا سر و تنه بیمار چرخیده‌اند؟
Inspiration: آیا دم کافی بوده است؟
Exposure: آیا Penetration مناسب است؟
Position: تصویر PA است یا AP؟
Projection: آیا تصویر ایستاده، خوابیده یا Portable گرفته شده است؟
🔹 یک تصویر با کیفیت نامناسب می‌تواند باعث ایجاد Pseudo-pathology یا پنهان‌شدن یافته‌های واقعی شود.


🫁 ۲. چطور Rotation را در CXR تشخیص دهیم؟
برای بررسی چرخش بیمار، محل Medial ends of clavicles را نسبت به Spinous processes مقایسه کنید.
اگر فاصله‌ی دو انتهای داخلی ترقوه از زوائد خاری برابر نباشد، احتمال وجود Rotation مطرح می‌شود.
🔸 نکته: Rotation می‌تواند ظاهر مدیاستن و اندازه‌ی قلب را تحت تأثیر قرار دهد و تفسیر تصویر را دشوار کند.


🫁 ۳. از کجا بفهمیم دم کافی بوده؟
در CXR، یکی از روش‌های رایج بررسی Inspiration، شمارش دنده‌هاست.
در یک دم مناسب، معمولاً انتظار داریم حدود ۶ دنده قدامی یا ۱۰ دنده خلفی بالای دیافراگم دیده شود.
🔹 دم ناکافی می‌تواند باعث شود عروق ریوی متراکم‌تر و قاعده‌ی ریه‌ها کدرتر به نظر برسند و حتی ظاهری شبیه بیماری ایجاد کنند.


🦴 ۴. یک نکته‌ی کاربردی در X-ray شکستگی
در بررسی رادیوگرافی یک استخوان، فقط محل درد را نگاه نکنید!
Joint above + fracture site + joint below
باید تا حد امکان مفصل بالا و پایین ناحیه‌ی موردنظر نیز در محدوده‌ی تصویربرداری بررسی شوند؛ مخصوصاً در تروما و کودکان.




🧠 ۵. قانون طلایی تفسیر تصاویر: ABCDE
برای اینکه چیزی را در CXR جا نیندازیم، می‌توان از یک سیستم منظم استفاده کرد:
A — Airway
بررسی تراشه و مسیر راه هوایی
B — Breathing
بررسی ریه‌ها و فضای پلور
C — Cardiac
بررسی قلب و مدیاستن
D — Diaphragm
بررسی دیافراگم و زوایای Costophrenic
E — Everything else
استخوان‌ها، بافت نرم و سایر یافته‌ها
https://t.me/RSSA_Semums

Pelvic Radiographic Landmarks
در این نمای AP، لندمارک‌های مهم آناتومیک لگن مانند Iliac Crest، ASIS، AIIS، Greater Sciatic Notch، Obturator Foramen و Ischial Tuberosity مشخص شده‌اند. شناخت این نقاط در ارزیابی ساختار طبیعی لگن و بررسی تغییرات پاتولوژیک اهمیت دارد.
https://t.me/RSSA_Semums

Pelvic X-ray Anatomy
در نمای AP لگن، ساختارهای اصلی استخوانی شامل Ilium، Ischium و Pubis تشکیل‌دهنده‌ی استخوان لگن هستند. همچنین Acetabulum محل اتصال سر فمور و تشکیل مفصل هیپ است و ساختارهایی مانند Sacrum، Coccyx، Pubic Symphysis و Sacroiliac Joint نیز در تصویر قابل شناسایی‌اند.
https://t.me/RSSA_Semums

☢️ ALARA چیست؟
As Low As Reasonably Achievable
«دوز پرتوگیری باید تا حدی که منطقی و عملی است، پایین نگه داشته شود.»



چرا ALARA مهم است؟
تصویربرداری با پرتو یونیزان، مانند X-ray و CT، باید با توجه به ضرورت بالینی و با حداقل پرتوگیری لازم انجام شود.



سه اصل مهم ALARA
⏱️ TIME
کاهش زمان غیرضروری مواجهه
📏 DISTANCE
افزایش فاصله از منبع پرتو
🛡️ SHIELDING
استفاده مناسب از حفاظ پرتویی



ALARA یعنی کمترین دوز ممکن؟
نه لزوماً.
هدف ALARA این نیست که دوز را به هر قیمتی کاهش دهیم؛ بلکه باید کمترین دوز منطقی برای به‌دست‌آوردن تصویر با کیفیت تشخیصی کافی استفاده شود.
https://t.me/RSSA_Semums

🩻اشتباهات رایج در رادیوگرافی جمجمه
خطاهای پوزیشنینگ و تکنیک؛ از علت تا تأثیر بر تصویر




❤️چرخش سر (Rotation)
یکی از خطاهای رایج، چرخش سر نسبت به خط مرکزی است.
این خطا می‌تواند باعث عدم تقارن ساختارهای جمجمه و ایجاد برداشت نادرست از آناتومی شود.
🔹 در پوزیشن‌گیری باید از قرارگیری صحیح سر و هم‌راستایی آن با خط مرکزی اطمینان حاصل شود.

🩷 کج شدن سر
کج شدن سر در یک جهت می‌تواند موقعیت ساختارهای استخوانی را نسبت به یکدیگر تغییر دهد و باعث ایجاد عدم تقارن در تصویر شود.
🔹 توجه به وضعیت صحیح سر قبل از اکسپوژر اهمیت زیادی دارد.

🧡تنظیم نادرست CR
قرارگیری نامناسب Central Ray (CR) می‌تواند باعث از دست رفتن بخشی از آناتومی موردنظر یا ایجاد خطای تصویری شود.
🔹 زاویه و محل ورود CR باید متناسب با پروژکشن موردنظر تنظیم شود.

💛انتخاب نادرست Exposure Factors
انتخاب نامناسب kVp و mAs می‌تواند کیفیت تصویر را تحت تأثیر قرار دهد.
🔹 Exposure بیش‌ازحد → افزایش دوز بیمار
🔹 Exposure ناکافی → کاهش کیفیت تشخیصی تصویر
هدف، دستیابی به تصویر تشخیصی مناسب با کمترین دوز منطقی است.

Motion Artifact💚
حرکت بیمار هنگام اکسپوژر می‌تواند باعث تاری تصویر (Motion Blur) و کاهش وضوح ساختارهای استخوانی شود.
🔹 توضیح صحیح به بیمار و بی‌حرکت نگه داشتن سر در زمان اکسپوژر اهمیت دارد.

Collimation نامناسب💙
کولیمیشن بیش‌ازحد باز باعث افزایش ناحیه تابش و دوز بیمار می‌شود، درحالی‌که کولیمیشن بیش‌ازحد بسته ممکن است بخشی از آناتومی موردنیاز را حذف کند.
🔹 میدان تابش باید تا حد امکان محدود به ناحیه موردنظر باشد.
https://t.me/RSSA_Semums

انجمن علمی رادیولوژی جندی شاپور اهواز با همکاری
انجمن علمی رادیولوژی دانشگاه ایران و کمیته توسعه آموزش دانشکده پیراپزشکی جندی شاپور و کمیته تحقیقات و فناوری دانشگاه ایران
برگزار میکند :

🎙️ انتقال تجربه حرفه‌ای کارشناسان رادیولوژی
🇮🇷 ایران | 🇩🇪 آلمان
قسمت دوم

در این جلسه با حضور آقای آوات مام قادری، فارغ‌التحصیل رادیولوژی علوم پزشکی تبریز و مربی آموزشی کارآموزهای رادیولوژی در آلمان، به بررسی تجربه واقعی کار و مسیر حرفه‌ای رادیولوژی در آلمان می‌پردازیم.

📚 سرفصل‌های وبینار:
▫️ مسیر حرفه‌ای و تجربه کاری در آلمان
▫️ محیط کار و وظایف کارشناس رادیولوژی در آلمان
▫️ تفاوت نظام سلامت ایران و آلمان
▫️ مهارت‌های مورد نیاز در محیط حرفه‌ای
▫️ چالش‌های کاری و تجربه‌های شخصی
▫️ پرسش و پاسخ با شرکت‌کنندگان

📅 تاریخ برگزاری: ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
💻 نحوه برگزاری: به‌صورت مجازی

🎁 مزایای شرکت در دوره:
✅ ارائه ۲ گواهی معتبر از دانشگاه جندی‌شاپور اهواز و دانشگاه ایران
✅ انتقال تجربه مستقیم از یک کارشناس در آلمان


💰هزینه ثبت‌نام: ۶۰ هزار تومان
( ۵۰ تخفیف ویژه شرکت کنندگان قسمت اول)

📩 ثبت‌نام:
@Reyhaneh_nmi

🩺 اخلاق در آموزش و کار بالینی

موضوع مهم دیگر، میزان آمادگی و آگاهی رادیولوژیست‌ها و تکنسین‌های رادیولوژی از این مباحث است. یک مطالعه بر روی کارورزان تکنسین رادیولوژی نشان داد که بین دانش اخلاقی و به کارگیری آن در عمل بالینی شکاف وجود دارد. عواملی مانند محدودیت‌های نهادی، نظارت ناکافی و حجم کاری بالا می‌توانند مانع از اجرای مداوم اصول اخلاقی شوند، حتی اگر دانش نظری کافی باشد .
مطالعات نشان می‌دهند که دانشجویان تکنسین رادیولوژی در زمینه اصول اخلاقی، ارتباطات و یکپارچگی عملکرد خوبی دارند، اما خودشان اذعان دارند که چالش‌های پایداری برای رشد حرفه‌ای وجود دارد . به عبارت دیگر، دانستن «کار درست» با انجام دادن آن در لحظه‌های دشوار بالینی یکی نیست.

این شکاف ریشه در عواملی فراتر از فرد دارد. پریشانی اخلاقی (Moral Distress) وضعیتی است که فرد می‌داند کار درست چیست اما موانع نهادی یا سلسله‌مراتبی اجازه انجام آن را نمی‌دهد . در رادیولوژی، این پریشانی می‌تواند از حجم بالای کار، سفارش‌های نامناسب تصویربرداری، یا فشار برای سرعت بخشیدن به گزارش‌دهی ناشی شود. وقتی این فشارها مزمن می‌شوند، به آسیب اخلاقی (Moral Injury) تبدیل می‌شوند که خود عامل مهمی در فرسودگی شغلی و ترک حرفه است .
https://t.me/RSSA_Semums

🤖 چالش‌های اخلاقی هوش مصنوعی

با ورود هوش مصنوعی به رادیولوژی، مباحث اخلاقی ابعاد تازه‌ای یافته‌اند. یک بیانیه مشترک از چندین انجمن علمی اروپایی و آمریکای شمالی (شامل ACR و RSNA) بر این باور است که استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی باید رفاه را ارتقا دهد، آسیب را به حداقل برساند و مزایا و مضرات را به شکلی عادلانه توزیع کند. این بیانیه تأکید می‌کند که مسئولیت نهایی همچنان بر عهده طراحان و اپراتورهای انسانی است .

تحلیل‌های جدیدتر نشان می‌دهند که هوش مصنوعی می‌تواند حقوق بیمار را به چالش بکشد :

· حق استقلال: رضایت آگاهانه تضعیف می‌شود اگر خروجی هوش مصنوعی بدون توضیح یا نظارت بالینی پذیرفته شود.
· حق اطلاعات: سیستم‌های «جعبه سیاه» توضیح منطق تشخیص را برای رادیولوژیست دشوار می‌کنند.
· حق حریم خصوصی: توسعه هوش مصنوعی به مجموعه داده‌های عظیم نیاز دارد که نگرانی‌هایی درباره رضایت واقعی و استفاده مجدد از داده‌ها ایجاد می‌کند.
· حق جبران خسارت: در صورت بروز خطا، مسئولیت مبهم است و مشخص نیست خطا بر عهده رادیولوژیست، بیمارستان یا توسعه‌دهنده الگوریتم است.
https://t.me/RSSA_Semums

مبانی اخلاقی در حفاظت از پرتو

یکی از پایه‌ای‌ترین اسناد در این حوزه، نشریه ۱۳۸ کمیسیون بین‌المللی حفاظت در برابر پرتو (ICRP) است که مبانی اخلاقی سیستم حفاظت در برابر پرتو را تعریف می‌کند. این سند ارزش‌های اصلی مانند خیرخواهی و عدم آسیب‌رسانی، کرامت، عدالت و احتیاط را به عنوان ستون‌های اصلی معرفی می‌کند و در کنار آن‌ها، ارزش‌های رویه‌ای مانند پاسخگویی، شفافیت و جامعیت را قرار می‌دهد .

بر اساس این مبانی، نشریه ۱۵۷ ICRP (سال ۲۰۲۴) به طور خاص به اخلاق در حفاظت پرتویی برای بیماران می‌پردازد. این سند ارزش‌های اخلاقی زیست‌پزشکی را با ارزش‌های حفاظت پرتویی تلفیق می‌کند تا زبان مشترکی ایجاد شود. برای مثال، استقلال بیمار را به عنوان نتیجه‌ای از کرامت انسانی و اصل احتیاط را به عنوان اجرای عملی ارزش «احتیاط» تعریف می‌کند. این نشریه ۲۱ سناریوی واقعی بالینی را برای آموزش و بحث ارائه می‌دهد .
https://t.me/RSSA_Semums

👀شکستگی پلاتوی تیبیا - لترال

😕خط شکستگی قابل مشاهده نیست
✅کانتور فرورفته پلاتوی تیبیا (فلش)
✅لیپوهمارتروز (چربی و خون در مفصل)
https://t.me/RSSA_Semums

🧐🧐؟!
https://t.me/RSSA_Semums