مطالعات خلیج فارس

♨️امارات در برابر یک آزمون امنیتی دشوار با ایران

🔻امارات وارد مرحله‌ای حساس در روابط خود با ایران شده؛ که در آن، فاصله میان «بی‌طرفی» و درگیر شدن مستقیم در مناقشه آمریکا و ایران هر روز کمتر می‌شود. با تشدید تنش‌ها در خلیج فارس، ابوظبی با تهدیدهای امنیتی ملموس‌تری روبه‌رو شده است؛ از نفوذ پهپادها و احتمال حملات موشکی گرفته تا افزایش تهدید علیه کشتی‌ها و تأسیسات حیاتی.

🔻وزارت دفاع امارات امروز دوشنبه (۳۱ اوت) از مقابله با یک پهپاد از مبدأ ایران خبر داد. اهمیت این تحولات فقط در بُعد نظامی آنها نیست. مسئله اصلی برای امارات این است که چگونه از حریم هوایی، آب‌های سرزمینی، زیرساخت‌ها و منافع خود در برابر تهدیدهای ایران محافظت کند، بدون آنکه به یکی از طرف‌های مستقیم جنگ آمریکا و ایران تبدیل شود.

🔻موضع امارات در برابر تهران، پیش از این حوادث نیز، با تعلیق مبادلات تجاری با ایران- وارد مرحله تازه‌ای شده بود؛ اهمیت این اقدام در زمان‌بندی آن نهفته؛ این تصمیم پیش از اعلام تحریم‌های اقتصادی جدید آمریکا علیه شبکه‌های مرتبط با ایران اتخاذ شد و نشان می‌دهد ابوظبی در تلاش بوده پیش از آنکه واشنگتن انتخاب‌هایش را به این کشور تحمیل کند، رابطه خود با تهران را برپایه محاسبات امنیتی و اقتصادی خودش بازتنظیم نماید.

🔻این رویکرد نشان‌دهنده یک پیام دوگانه است: ابوظبی از یک‌سو نمی‌خواهد روابط اقتصادی و مالی خود با ایران را در شرایط جنگ و تحریم ادامه دهد و از سوی دیگر، قصد ندارد این تصمیم را به معنای پیوستن به کارزار نظامی علیه تهران معرفی کند.

🔻حضور نظامی آمریکا در امارات، یکی از مهم‌ترین عوامل پیچیده‌کننده این معادله است. حتی اگر نیروهای اماراتی در حمله آمریکا علیه ایران مشارکت نکنند، وجود پایگاه‌های آمریکایی در خاک این کشور می‌تواند امارات را در محاسبات نظامی تهران وارد کند.

🔻از همین رو، ابوظبی تلاش می‌کند میان «همکاری دفاعی با آمریکا» و «مشارکت در حمله به ایران» خط روشنی ترسیم کند.
واکنش امارات به گزارش حمله به پایگاه المنهاد نیز همین رویکرد را نشان می‌دهد. ابوظبی این ادعا را رد، اما هم‌زمان اعلام کرد پهپادی که از ایران وارد حریم هوایی کشور شده بود را، رهگیری کرده است.

🔻این تفکیک برای ابوظبی اهمیت سیاسی زیادی دارد، زیرا به آن امکان می‌دهد حتی در شرایط افزایش تنش، کانال‌های ارتباطی با تهران را کاملاً نبندد.

🔻ملاحظات امنیتی تنها بخشی از نگرانی امارات است. موقعیت جغرافیایی این کشور در همسایگی خلیج فارس و تنگه هرمز باعث شده هرگونه تشدید درگیری میان ایران و آمریکا مستقیماً تجارت، کشتیرانی، انرژی و جریان سرمایه را تحت تأثیر قرار دهد.

🔻امارات همچنین نمی‌تواند هزینه‌های احتمالی تبدیل شدن به یکی از میدان‌های رویارویی ایران و آمریکا را نادیده بگیرد. حمله به زیرساخت‌های انرژی، بنادر، فرودگاه‌ها یا مراکز مالی می‌تواند پیامدهایی فراتر از خسارت نظامی داشته باشد و جایگاه امارات به‌عنوان یکی از مراکز اصلی تجارت و سرمایه‌گذاری منطقه را تحت فشار قرار دهد.

🔻از همین‌رو، منافع ابوظبی بیش از آنکه در گسترش درگیری باشد، در مهار و محدود نگه داشتن آن است.
این رویکرد، در توصیف مقام‌های اماراتی از اقدامات نظامی خود نیز دیده می‌شود؛ عباراتی مانند «مقابله با پهپاد»، «افزایش سطح آمادگی» و «رصد مستمر حریم هوایی» همگی نشان می‌دهند ابوظبی تلاش دارد اقداماتش را در چارچوب دفاع از حاکمیت و امنیت ملی تعریف کند، نه مشارکت در جنگ.

🔻در نهایت، امارات با یک معادله دشوار روبه‌روست: از یک سو، همکاری امنیتی با آمریکا برای حفظ بازدارندگی و امنیت منطقه‌ای اهمیت دارد و از سوی دیگر، همین حضور نظامی می‌تواند کشور را در صورت تشدید جنگ، در معرض واکنش ایران قرار دهد. بنابراین، راهبرد ابوظبی در شرایط کنونی، حفظ توان دفاعی و روابط امنیتی با واشنگتن، همراه با تلاش برای جلوگیری از تبدیل شدن خاک امارات به میدان مستقیم جنگ با تهران است.
🔗 العرب

#امارات

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

⭕️ هرمز، سکوی تعریف تازه‌ای از بازیگری عمان؟

عمان دیگر در بحران تنگه هرمز صرفاً میانجی میان ایران و آمریکا نیست، بلکه می‌کوشد با تکیه بر موقعیت جغرافیایی و روابط متوازن خود، به بازیگری مؤثر در مدیریت امنیت کشتیرانی در یکی از حساس‌ترین گذرگاه‌های دریایی جهان تبدیل شود.

مسقط طی دهه‌ها با حفظ روابط با طرف‌های رقیب، ادبیات آرام و میزبانی از ارتباطات غیرعلنی، به‌ویژه میان ایران و آمریکا، جایگاه ویژه‌ای برای خود ساخته است.

با این حال، افزایش نقش عمان بدون هزینه نیست. ایران به دنبال...

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/38845

🏷 #تنگه_هرمز #عمان

@PGulfStudies

♨️افت ۷ درصدی اقتصاد قطر در پی کاهش تولید انرژی

🔻اقتصاد قطر در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷٪ کوچک شد؛ افتی که برپایه داده‌های رسمی که امروز (۳۱ اوت) منتشرشده، عمدتاً نتیجه کاهش شدید تولید نفت و گاز در پی ادامه جنگ ایران و تنش‌های منطقه‌ای است.

🔻تولید ناخالص داخلی قطر از ۱۸۳.۷ میلیارد ریال در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۵ به ۱۷۰.۸ میلیارد ریال (معادل ۴۶.۹ میلیارد دلار) رسید و نسبت به سه‌ماهه پایانی ۲۰۲۵ نیز ۷.۹٪ کاهش یافت.

🔻بخش استخراج معادن و انرژی با افت ۲۵.۸ درصدی به ۴۹ میلیارد ریال رسید و به‌عنوان بزرگ‌ترین عامل کاهش رشد اقتصادی، نزدیک به یک‌سوم اقتصاد قطر را تشکیل داد. در مقابل، فعالیت‌های غیرانرژی که ۷۱.۳٪ اقتصاد را شامل می‌شوند، ۳.۵٪ رشد کردند و به ۱۲۱.۸ میلیارد ریال رسیدند.

🔻در میان بخش‌های غیرانرژی، خدمات اقامت و غذا با رشد ۱۲٪ بهترین عملکرد را داشت؛ اما حمل‌ونقل و انبارداری ۱۳.۸٪ و بخش تولید ۸.۱٪ افت کردند.

🔻برآورد رویترز نشان می‌دهد قطر طی شش ماه گذشته حدود ۲۴ میلیارد دلار از درآمد فروش گاز را از دست داده؛ رقمی معادل نزدیک به پنج ماه درآمد ملی این کشور بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۵ است.

🔻قطر به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز طبیعی مایع (LNG) جهان، طی ۶ ماه گذشته با اختلالات گسترده در تولید و صادرات گاز روبه‌رو بوده و از جمله اقتصادهایی است که بیشترین آسیب را از این درگیری متحمل شده است.
🔗 Reuters

#قطر

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies‎

♨️بورس عربستان زیر سایه جنگ ایران؛ لغو سه عرضه اولیه

🔻سه شرکت سعودی شامل برین واتر (تولیدکننده آب معدنی)، پترولووب (روانکارها و خدمات خودرو) و شرکت مدیریت تأسیسات، به دلیل نگرانی از ضعف تقاضای سرمایه‌گذاران در سایه جنگ ایران، عرضه اولیه سهام خود را که قرار بود طی یک ماه آینده انجام شود، متوقف کردند.

🔻این تصمیم با هماهنگی سازمان بازار سرمایه عربستان گرفته شده و نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران خارجی همچنان برای ورود سرمایه جدید به بورس این کشور محتاط هستند؛ موضوعی که می‌تواند عرضه‌های اولیه دیگر، از جمله برنامه‌های صندوق سرمایه‌گذاری عمومی را نیز به تعویق بیندازد.

🔻پیش‌تر نیز شرکت ساختمانی مطلق الغویری عرضه سهام خود را که ارزش آن ۷۹۹ میلیون دلار برآورد می‌شد، به دلیل استقبال ضعیف لغو کرده بود.

🔻با وجود نوسانات ناشی از جنگ، بورس عربستان از ابتدای سال نزدیک به ۷٪ رشد کرده، در حالی که سال گذشته بیش از ۱۲٪ افت داشت. در همین مدت، بورس دبی حدود ۳٪ کاهش و شاخص ابوظبی ۰٫۴ درصد رشد را ثبت کرده‌اند.

#عربستان

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies‎

♨️رونق اقتصاد روسیه با «آرایش سعودی»

🔻صادرات محصولات آرایشی تولیدشده در مسکو به عربستان در نیمه نخست ۲۰۲۶ با جهشی چشمگیر به ۱.۴۵ میلیارد روبل، معادل حدود ۱۷ میلیون دلار رسید. عربستان با پیشی گرفتن از امارات و ترکیه، به بزرگ‌ترین واردکننده این محصولات در منطقه تبدیل شد. مجموع صادرات لوازم آرایشی مسکو به بازارهای جهانی نیز با رشد ۳.۷۵ برابری به ۴.۳ میلیارد روبل رسید.

🔻این رشد، هم‌زمان با افزایش تقاضای مصرف‌کنندگان سعودی برای محصولات طبیعی، ارگانیک و ایمن به‌ویژه زنان و جوانان، رخ داده است. بازار زیبایی و مراقبت شخصی عربستان، بزرگ‌ترین بازار در میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است.

🔻رونق این تجارت در کنار گسترش همکاری‌های ریاض و مسکو در انرژی، کشاورزی، سرمایه‌گذاری و گردشگری شکل گرفته است. برای روسیه، توسعه صادرات لوازم آرایشی بخشی از راهبرد کاهش وابستگی به مواد خام، مقابله با تحریم‌ها و گسترش تجارت با شرق و جنوب است؛ و در این میان،‎ قدرت خرید بالا و نیاز به محصولاتی متناسب با اقلیم گرم، عربستان و امارات را به بازارهای مهم برندهای «ساخت مسکو» تبدیل کرده است.
🔗 العرب

#عربستان

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

♨️امارات: رهگیری پهپاد ایرانی در آب‌های سرزمینی

🔻وزارت دفاع امارات در بیاینه‌ای مدعی شده نیروی هوایی این کشور یک پهپاد از مبدأ ایران را بر فراز آب‌های سرزمینی خود شناسایی و با آن مقابله کرده است. این وزارتخانه جزئیات بیشتری ارائه نکرده است.

🔻وزارت دفاع امارات همچنین در بیانیه دیگری، گزارش‌های منتشرشده درباره هدف قرار گرفتن پایگاه هوایی المنهاد با موشک را تکذیب کرد.‌

#امارات

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies‎

♨️پایگاه آمریکایی «المنهاد» در امارات هدف پهپادهای ارتش قرار گرفت

🔻روابط عمومی ارتش: از بامداد امروز در پاسخ به تجاوزات اخیر دشمن متجاوز و در انتقام شهدای دلیر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و مردم بی‌گناه ایران اسلامی در جزیرۀ لارک، ارتش جمهوری اسلامی ایران، محل‌های استقرار بالگردها و نیروهای ارتش کودک کش آمریکا در پایگاه «المنهاد» امارات را با شلیک ده‌ها پهپاد انهدامی، هدف قرار دادند.

#امارات

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

⭕️ معمای امنیتی کویت میان متحد آمریکایی و آتش ایران

کویت اکنون با معادله‌ای امنیتی و بسیار پیچیده روبه‌رو است؛ چراکه خاک این کشور به صحنه‌ای غیرمستقیم برای رویارویی آمریکا و ایران تبدیل شده است.

کویت با یک تناقض راهبردی آشکار مواجه است: نیروهای آمریکایی که دهه‌ها یکی از ارکان اصلی امنیت این کشور بوده‌اند، اکنون در شرایط رویارویی کنونی به یکی از عواملی تبدیل شده‌اند که خود کویت را در معرض خطر قرار می‌دهند.

با این حال، به نظر نمی‌رسد جایگزینی سریع و واقع‌بینانه‌ای برای چتر امنیتی آمریکا وجود داشته باشد....

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/38817

🏷 #کویت

@PGulfStudies

♨️قطری‌ها به ترامپ هواپیما دادند؛ او در مقابل کشورشان را زمین‌گیر کرد

🔻«شین هریس» روزنامه‌نگار و نویسنده آمریکایی حوزه امنیت ملی در مقاله‌ای در مجله آتلانتیک نوشت قطر با اهدای یک فروند بوئینگ ۷۴۷ لوکس به ارزش حدود ۴۰۰ میلیون دلار به دونالد ترامپ، تصور می‌کرد می‌تواند روابط خود با دولت آمریکا و شخص رئیس‌جمهور را بیش از پیش تقویت کند. این هواپیما، که بعدها برای تبدیل شدن به هواپیمای ریاست‌جمهوری آمریکا مورد بازسازی قرار گرفت، نماد سیاست دیرینه قطر در سرمایه‌گذاری بر روابط و نفوذ سیاسی بود؛ سیاستی که بر پایه صرف میلیاردها دلار برای ایجاد پیوند با قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه ایالات متحده، شکل گرفته است.

🔻قطر در کنار میزبانی از بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه، میلیاردها دلار برای روابط سیاسی، نظامی و اقتصادی با واشنگتن هزینه کرده است. با این حال، به باور نویسنده، این سرمایه‌گذاری در دوره ترامپ آن‌گونه که دوحه انتظار داشت، به تضمین امنیتش منجر نشد.

🔻در جریان جنگ با ایران، آمریکا حملات خود را بدون اطلاع قبلی کافی به قطر آغاز کرد و سپس ایران به زیرساخت‌های حیاتی این کشور، به‌ویژه تأسیسات گاز طبیعی، حمله کرد. بسته شدن تنگه هرمز نیز ضربه‌ای مضاعف بود؛ زیرا قطر برای صادرات گاز طبیعی مایع خود وابستگی حیاتی به این مسیر دریایی دارد. به گفته مقام‌های قطری، حمله به تأسیسات گازی، ظرفیت صادرات کشور را حدود ۱۷ درصد کاهش داد و در ادامه، تولید گاز مایع عملاً متوقف شد.

🔻نویسنده استدلال می‌کند که سیاست قطر طی دهه‌ها بر «خرید امنیت» و ایجاد روابط با همه طرف‌های درگیر - از آمریکا و ایران گرفته تا گروه‌های متخاصم منطقه‌ای- استوار بوده است. قطر خود را میانجی و بازیگری عمل‌گرا معرفی می‌کند، اما منتقدان این سیاست را نوعی بازی هم‌زمان با همه طرف‌ها می‌دانند.

🔻مقاله همچنین یادآور می‌شود که قطر در گذشته از روابط نزدیک خود با آمریکا برای مقابله با بحران‌ها استفاده کرده، اما تجربه دوره ترامپ نشان داد که روابط مبتنی بر معامله و سرمایه‌گذاری مالی، الزاماً به تضمین امنیت پایدار تبدیل نمی‌شود

🔻به تعبیر نویسنده، قطر در رابطه با ترامپ با سیاستمداری روبه‌رو شد که «خریدنی» نبود، بلکه باید دائماً برای حفظ رضایتش به او «پرداخت» می‌شد. در نتیجه، تضمین امنیتی مورد انتظار قطر به سازوکاری شبیه یک «باج‌گیری حفاظتی» تبدیل شد: رابطه‌ای که در آن هر بار باید پرسید «اخیراً برای من چه کرده‌ای؟» نه اینکه «آیا ما دوست هستیم؟».

🔻اکنون قطر، پس از حملات ایران، تنش با رژیم صهیونی و آسیب به ستون اصلی اقتصادش یعنی صادرات گاز، خود را در موقعیتی بی‌سابقه می‌بیند. کشوری که سال‌ها تلاش کرده بود میان همه طرف‌ها پل بزند، این بار در میانه بحران گرفتار شده است؛ میانجی‌ای که خود به یکی از قربانیان اصلی رقابت و جنگ قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است.
🔗 The Atlantic
#قطر

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

⭕️ دولت عربستان و مانیتورینگ 24 ساعته مساجد با طراحی سامانه جدید

در عربستان سعودی، مسجد دیگر فقط یک مکان برای اقامه نماز نیست. در ۱۳ اوت ۲۰۲۶، وزارت امور اسلامی، دعوت و ارشاد عربستان از «سامانه الکترونیکی امور مساجد» و اپلیکیشن ویژه کارکنان مساجد رونمایی کرد؛ سامانه‌ای که بیش از ۸۵ هزار و ۹۶۸ مسجد، جامع و مصلای عید را در سراسر کشور به یک ساختار دیجیتال واحد متصل می‌کند. پروژه‌ای که مقام‌های سعودی آن را گامی برای اتوماسیون خدمات، افزایش کیفیت اطلاعات و ارتقای نظارت بر مساجد معرفی کرده‌اند، در واقع تصویری بزرگ‌تر از نحوه اداره دین در عربستان امروز ارائه می‌دهد. در این سامانه، مسجد به یک واحد قابل ثبت، […]

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/38802

🏷 #عربستان #کنترل_دینی #مانیتورینگ_مساجد

@PGulfStudies

♨️ نخستین واکنش امارات به ادعای آمریکا درباره بانک مصری مرتبط با ایران

🔻بانک مرکزی امارات در بیانیه‌ای از آغاز بازرسی فوری از فعالیت شعبه بانک مصر در این کشور خبر داد؛ اقدامی که در پی ادعای وزارت خزانه‌داری آمریکا مبنی بر ارتباط این بانک با کانال‌های مالی موازی ایران انجام می‌شود.

🔻وزارت خزانه‌داری آمریکا مدعی شده شعبه امارات بانک مصر از ژانویه ۲۰۲۴ تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۱.۸ میلیارد دلار تراکنش برای ۱۰۳ شرکت پردازش کرده که احتمال ارتباط آن‌ها با شبکه‌های مالی ایران وجود دارد.

🔻بانک مرکزی امارات اعلام کرد هم‌زمان گزینه‌های قانونی درباره وضعیت این بانک را بررسی می‌کند، در حالی که بانک مصر تأکید دارد خدمات شعبه امارات بدون وقفه ادامه خواهد یافت و این پرونده را از مسیر حقوقی با مقامات آمریکایی پیگیری می‌کند. بانک مرکزی مصر نیز تصریح کرد دامنه این اقدام صرفاً به معاملات دلاری شعبه امارات محدود است و سایر شعب و بانک‌های مصری را دربر نمی‌گیرد.

#امارات

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

⭕️ ویرانی پایگاه نیروی دریایی آمریکا در بحرین؛ هشداری جدی برای امنیت ملی

نویسنده: جان کردل John Cordle، کاپیتان بازنشسته نیروی دریایی آمریکا

🔻هرچه اطلاعات بیشتری درباره حملات به پایگاه پشتیبانی نیروی دریایی آمریکا (NSA) در منامه، بحرین، در روزهای نخست عملیات «خشم حماسی» منتشر می‌شود، بیشتر روشن می‌شود که چرا خبر تقریباً نابود شدن این پایگاه در ابتدا نه گزارش شد و نه به‌طور رسمی مورد تأیید قرار گرفت.

🔻آسیب گسترده به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های پیشروی آمریکا در خاورمیانه، احتمالاً پیامدهای عمیق تاکتیکی و راهبردی به دنبال خواهد داشت؛ پیامدهایی که ...

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/38796

🏷 #بحرین

@PGulfStudies

♨️تنگه هرمز

🛢با وجود تداوم ناامنی در تنگه هرمز، برخی گزارش‌ها مدعی بازیابی تدریجی صادرات نفت خلیج فارس هستند. گزارش «گلدمن ساکس» حجم صادرات نفت منطقه را حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون بشکه در روز، معادل نزدیک به دو سوم سطح پیش از جنگ، برآورد می‌کند. افزایش استفاده از ناوگان موسوم به «سایه» و انتقال محموله از کشتی به کشتی (STS) به کاهش اختلالات کمک کرده و قیمت نفت را از بیش از ۱۲۰ دلار در آوریل به حدود ۸۹ دلار رسانده است.

🛢برآوردهای دیگر نیز از افزایش تدریجی عبور نفت از هرمز -به‌ویژه با کمک دو شیوه حرکت «خاموش» و STS - حکایت دارند. حجم صادرات نفت از طریق تنگه به حدود ۶ تا ۸ میلیون بشکه در روز رسیده، هرچند همچنان تقریباً نصف سطح پیش از جنگ است.

⚓️با این حال، وضعیت دریایی همچنان بحرانی است. سازمان بین‌المللی دریانوردی اعلام کرده حدود ۶ هزار دریانورد در نزدیک به ۴۰۰ کشتی همچنان در خلیج فارس گرفتارند. از ۲۸ فوریه تاکنون ۷۰ حمله به کشتی‌های تجاری ثبت شده است. این وضعیت زنجیره تأمین جهانی سوخت، کود و کالا را تهدید می‌کند.
🔗 Bloomberg: Link1 Link2 | IMO
#هرمز

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

⭕️ واکاوی پیمان مکه

📌تحلیل مرکز خاورمیانه مالکوم کر–کارنگی  از «پیمان مکه»
🔻ترکیه، عربستان و پاکستان در ۷ اوت ۲۰۲۶ «توافق مکه» برای دفاع مشترک را امضا کردند. اگرچه متن کامل توافق هنوز منتشر نشده، این پیمان را می‌توان تلاشی از سوی سه قدرت منطقه‌ای برای جلوگیری از شکل‌گیری خلأ امنیتی جدید در خلیج فارس، پس از جنگ آمریکا و ایران دانست. این توافق در شرایطی شکل گرفت که جنگ و تحولات پیرامونی آن، کارآمدی نظم امنیتی تحت رهبری آمریکا را با پرسش‌های جدی مواجه کرده است.

🔻پس از فروپاشی آتش‌بس در آوریل و ازسرگیری درگیری‌ها، کنترل ایران بر تنگه هرمز نخستین نشانه فروپاشی نظم امنیتی پیشین بود...

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/38775

🏷 #پیمان_مکه #پاکستان #ترکیه #عربستان

@PGulfStudies

♨️دوراهی تنگه هرمز و کشورهای شورای همکاری؛ پیامدها و راه‌حل‌ها

✍🏻سعید عبدالله البیمانی، منتشرشده در تارنمای Politics Today

🔻تنگه هرمز سال‌ها شریان حیاتی صادرات انرژی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بوده است، اما جنگ آمریکا و ایران در فوریه ۲۰۲۶ و بسته‌شدن تنگه توسط ایران در ۴ مارس، وابستگی شدید این کشورها به هرمز را به یک آسیب‌پذیری بزرگ تبدیل کرد.

🔻روزانه حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی از هرمز عبور می‌کند؛ از جمله ۱۶ میلیون بشکه نفت خام، معادل بیش از ۱۵ درصد تقاضای جهانی نفت که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۴ میلیون بشکه در روز بود. همچنین روزانه حدود ۱۰ میلیارد فوت مکعب LNG، عمدتاً از قطر، از این مسیر می‌گذرد؛ قطر نزدیک به ۲۰ درصد تجارت جهانی LNG را تأمین می‌کند. توقف کامل کشتیرانی در هرمز، شکافی حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز در عرضه ایجاد کرد و اقتصادهای وابسته به صادرات انرژی را به‌شدت تحت فشار گذاشت.

🔻مسیرهای جایگزین نیز نتوانستند این کمبود را جبران کنند. ظرفیت خط لوله حبشان–فجیره امارات و خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری عربستان از ابقیق به ینبع، در مجموع تنها ۳.۵ تا ۵.۵ میلیون بشکه در روز بود. بحران زمانی پیچیده‌تر شد که حوثی‌ها در ژوئیه ۲۰۲۶ باب‌المندب را بستند و مسیر جایگزین عربستان را نیز محدود کردند. صادرات نفت عربستان، که معمولاً ۶ تا ۷ میلیون بشکه در روز است، به کمتر از نصف کاهش یافت.

🔻این بحران دو ضعف اساسی را آشکار کرد:‎ نبود راهبرد مشترک برای صادرات انرژی و فقدان رویکرد امنیتی جمعی، به‌ویژه در حوزه امنیت دریایی. قطر، بحرین و کویت به‌دلیل نداشتن مسیرهای جایگزین بیشترین آسیب را دیدند.‎

🔻راه‌حل پیشنهادی، ایجاد راهبرد مشترک برای تداوم صادرات نفت و گاز است:‎ افزایش ظرفیت خطوط لوله جایگزین، سرمایه‌گذاری در تأسیسات LNG و ذخیره‌سازی خارج از مسیر تنگه‌ها و ایجاد خطوط لوله فرامرزی و پایانه‌های مشترک.‎ با این حال، فجیره به‌دلیل نزدیکی به ایران و ینبع به‌دلیل وابستگی به باب‌المندب آسیب‌پذیرند و تمرکز صادرات در یک پایانه مشترک نیز خطر حمله و خرابکاری را افزایش می‌دهد.‎

🔻در حوزه امنیت نیز کشورهای GCC به سیاست دریایی مشترک، تقویت توان دریایی، هماهنگی سامانه‌ها، افزایش گشت‌های ساحلی و تقسیم بار دفاعی نیاز دارند.‎ البته این رویکرد باید با همکاری منطقه‌ای و نوعی همزیستی با بازیگرانی مانند ایران، عراق و احتمالاً یمن همراه شود تا از طریق منافع و سرمایه‌گذاری‌های مشترک، اعتمادسازی و ثبات منطقه‌ای تقویت شود.‎
🔗 Politics Today
🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

♨️گشتی در دبی؛ هیچ نشانه‌ای از «روز دی» ترامپ علیه ایران دیده نمی‌شود

🔻گزارش WSJ از دبی نشان می‌دهد برغم هشدارهای آمریکا و اعلام امارات برای توقف مبادلات تجاری با ایران، فعالیت‌های اقتصادی ایرانیان همچنان آشکارا ادامه دارد.

🔻شعب بانک‌های ایرانی باز هستند. WSJ از شعبه بانک ملی ایران در دیره گزارش داد ۱۲ کارمند همچنان به مشتریان فارسی‌زبان خدمات می‌دهند؛ این در حالیست که آمریکا خواستار تعطیلی همه شعب این بانک شده بود. کارکنان گفتند هیچ دستور رسمی برای تعطیلی دریافت نکرده‌اند.

🔻پروازهای منظم هواپیماهای ایرانی بین دو کشور ادامه دارد و رستوران‌ها و کافه‌های ایرانی دبی نیز فعالند.‎ به گفته ایرانیان مقیم، موج گسترده لغو ویزا که در بهار آغاز شد، ظاهراً متوقف و برخی ویزاها مجددا فعال شده‌اند؛ گرچه بیمارستان و باشگاه ایرانی همچنان بسته‌اند.‎

🔻این وضعیت با موضع رسمی امارات در تضاد است.‎ با این حال، جداسازی اقتصاد ایران و امارات آسان نیست؛ کارشناسان می‌گویند پیوندهای تاریخی، مالی و اجتماعی دو کشور، قطع فوری این روابط و اجرای فشار اقتصادی آمریکا را با محدودیت‌های جدی روبه‌رو می‌کند.‎

🔹مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

♨️تغییر مدیریت پروژه ۵۰ میلیارد دلاری عربستان

🔻عربستان در راستای بازنگری کلان‌پروژه‌های صندوق سرمایه‌گذاری دولتی (PIF)، مایکل دایک مدیرعامل انگلیسی پروژه ۵۰ میلیارد دلاری «مربع جدید» را برکنار و صباح برکات سعودی را جایگزین وی کرد. این تغییر نشان‌دهنده چرخش استراتژیک ریاض به سمت کاهش هزینه‌های نجومی، کاهش اتکا به مدیران خارجی و اولویت‌بندی پروژه‌ها است.

🔻پروژه ۱۹ کیلومتر مربعی «مربع جدید» که باید تا سال ۲۰۴۰ بیش از ۲۸۰ هزار نفر را اسکان دهد، با چالش‌های جدی روبه‌روست. برنامه اولیه، تکمیل آن تا ٢٠٣٠ بود. هسته مرکزی این طرح، یعنی سازه مکعبی‌شکل ۴۰۰×۴۰۰ متری معروف به «مکعب»، درپی افزایش ۱۰۰ درصدی هزینه‌ها نسبت به پیش‌بینی‌ها و توقف پیشرفت کار، عامل اصلی این برکناری بوده است.

🔻این تغییر در شرایطی انجام شده که PIF پس از یک دهه هزینه‌های سرسام‌آور، اکنون برای سودآوری زیر فشار است و از همین‌رو، بیش از ۱۰۰ شرکت و پروژه خود را، به دلیل افزایش هزینه‌ها، کاهش درآمدهای نفتی و درنتیجه تأخیر در اجرا زیر تیغ بازنگری قرار داده است.
🔗 FT

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

♨️ تنوع‌بخشی بدون جایگزینی؛ دستاوردهای صنعتی و سیاسی پیمان مکه برای ریاض

🔻 گزارش «واحد مطالعات سیاسی مرکز عربی واشنگتن»، به کالبدشکافی پیوستن ترکیه به توافق دفاعی سعودی-پاکستان و امضای «پیمان دفاع مشترک مکه» می‌پردازد. این گزارش استدلال می‌کند این توافق جایگزینی برای چتر امنیتی ایالات متحده نیست؛ بلکه بازتابی از اضطراب استراتژیک ریاض در پی جنگ ۲۰۲۶ و تلاشی برای «بومی‌سازی صنایع دفاعی، تنوع‌بخشی به شرکا در درون مدار غرب و کسب اهرم‌های دیپلماتیک» بدون ورود به تقابل نظامی مستقیم با تهران است. نویسندگان ابعاد این توافق و پیامدهای آن را در سه محور کلیدی تبیین می‌کنند:

🔻 ۱. محدودیت‌های عملیاتی بند دفاع متقابل:
اگرچه پیمان مکه به بند «حمله به یک عضو به‌مثابه حمله به همه» اشاره دارد، اما فقدان فرماندهی مشترک، نیروهای دائمی و سازوکار اجرایی شفاف مانع از مداخله خودکار نظامی می‌شود. ضربه پهپادی انصارالله به پالایشگاه جازان، تنها ۴۸ ساعت پس از امضای توافق، نشان داد که آنکارا و اسلام‌آباد تمایلی به ورود به جنگ یمن ندارند. پاکستان به دلیل مرز ۹۰۰ کیلومتری با ایران، بافت جمعیتی و نقش میانجی‌گرانه، و ترکیه به دلیل منافع مشترک با تهران، این پیمان را ابزاری علیه ایران تعریف نکرده‌اند.

🔻 ۲. ارزش واقعی؛ جهش صنعتی، انتقال فناوری و بومی‌سازی:
دستاورد بنیادین پیمان مکه نه در حوزه سخت‌نظامی، بلکه در عرصه صنایع دفاعی و فناوری نهفته است:
برای عربستان: دسترسی به فناوری پهپادی (تولید مشترک پهپاد آکینجی) و مشارکت در پروژه جنگنده نسل پنجم «قاآن» (Kaan) ترکیه برای تحقق هدف بومی‌سازی ۵۰ درصدی خریدهای نظامی تا سال ۲۰۳۰.
برای پاکستان: بهره‌مندی از تزریق سرمایه‌های مالی سعودی (نظیر سپرده ۳ میلیارد دلاری) و فناوری پیشرفته نظامی ترکیه.
برای ترکیه: گسترش بازار صادرات تسلیحاتی و تثبیت نقش‌آفرینی در ترتیبات امنیتی خلیج فارس در برابر موازنه با تل‌آویو.
🔻 ۳. تعامل با واشینگتن و پویایی‌های منطقه‌ای:
ریاض این تنوع‌بخشی را ذیل معماری متحدان آمریکا پیش برده است (حضور سامانه‌های اسکای‌سابر بریتانیا، پاتریوت یونان و جنگنده‌های جی‌اف-۱۷ پاکستان). واشینگتن نیز از این اقدام در راستای تقسیم بار مسئولیت استقبال کرده است. از سوی دیگر، پاسخ آرام تهران (تاکید بر همکاری‌های درون‌اسلامی)، احتیاط پکن، و نگرانی‌های تل‌آویو از شکل‌گیری قطب صنعتی-نظامی مستقل نشان می‌دهد پیمان مکه پاسخی محتاطانه به نااطمینانی‌های امنیتی خلیج فارس در دوران پساجنگ است.

https://arabcenterdc.org/resource/diversification-without-substitution-what-the-mecca-joint-defense-agreement-offers-saudi-arabia/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies

♨️ پیمان مکه؛ ماهیت واقعی یا صرفاً اعلام نیت؟ سناریوها و توصیه‌های راهبردی برای تل‌آویو

🔻 تحلیل «یوئل گوزانسکی» و «گالیا لیندن‌شتراوس» در انستیتو مطالعات امنیت ملی رژیم صهیونیستی (INSS)، به کالبدشکافی پیامدهای امضای «پیمان دفاع مشترک مکه» میان ریاض، آنکارا و اسلام‌آباد می‌پردازد. نویسندگان استدلال می‌کنند با وجود بند دفاع جمعی (مشابه ماده ۵ ناتو) و عقبه هسته‌ای پاکستان، واگرایی در نقشه تهدیدات و روابط پیچیده اعضا با ایران مانع از تبدیل این توافق به یک اتحاد نظامی یکپارچه می‌شود؛ با این حال، پویایی‌های نوین حاصل از آن، فرصت‌ها و چالش‌های چندلایه‌ای برای رژیم صهیونیستی خلق کرده است. این گزارش پیامدها و الزامات این پیمان را در سه محور اصلی تبیین می‌کند:

🔻 ۱. ارزیابی چهار سناریوی محتمل برای پیمان مکه:

تداوم وضع موجود: همکاری‌ها در سطح رزمایش‌ها، معاملات صنایع دفاعی و استقرار مقطعی نیروهای پاکستانی در سعودی باقی بماند (به‌دلیل احتیاط اسلام‌آباد و آنکارا در ورود به جنگ با تهران یا انصارالله).
تعمیق بُعد نظامی و عملیاتی: ادغام سامانه‌های پدافند هوایی، تبادل اطلاعاتی و گسترش زنجیره تأمین تسلیحات ترکیه با سرمایه سعودی که آزادی عمل رژیم صهیونیستی و ایران را محدود می‌سازد.
گسترش ائتلاف و الحاق مصر: پیوستن احتمالی قاهره، روند احیای روابط تل‌آویو-مصر پس از جنگ غزه را پیچیده‌تر خواهد کرد.
کارکرد صرفاً اعلامی و بازدارنده: پیامی نمادین به تل‌آویو و تهران برای ممانعت از برهم زدن نظم، هم‌زمان با بیم پایتخت‌ها از افول تعهدات آمریکا.
🔻 ۲. دکترین سنتی سعودی و غیبت معنادار امارات:
تاریخ نشان می‌دهد ریاض همواره از «فرآیند ائتلاف‌سازی» به عنوان اهرمی در چانه‌زنی با واشینگتن و نمایش رهبری جهان اسلام بهره برده است. غیبت ابوظبی در این پیمان گسل‌های درونی جهان عرب را عیان کرد. بدبینی امارات به نفوذ ترکیه و پاکستان در خلیج فارس، ابوظبی را به تقویت محور متقابل با دهلی‌نو و تل‌آویو سوق می‌دهد.

🔻 ۳. توصیه‌های سیاستی و فرصت‌های راهبردی برای رژیم صهیونیستی:
گوزانسکی و لیندن‌شتراوس توصیه می‌کنند رژیم صهیونیستی از مخالفت علنی که می‌تواند به همگرایی بیشتر این سه کشور بینجامد پرهیز کند. تل‌آویو باید: ۱) روابط استراتژیک با امارات، یونان، قبرس و هند (محور نگران از پیمان مکه) را تعمیق بخشد؛ ۲) کانال‌های دیپلماتیک با آنکارا و قاهره را باز نگه دارد؛ ۳) گفت‌وگوهای پنهان با ریاض را ادامه داده و اثبات کند تقویت بازدارندگی سعودی منافاتی با عادی‌سازی تدریجی ندارد تا رژیم صهیونیستی همچنان بازیگری غیرقابل‌حذف در ترتیبات منطقه‌ای باقی بماند.

https://www.inss.org.il/publication/mecca-agreement/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies