♨️دوراهی تنگه هرمز و کشورهای شورای همکاری؛ پیامدها و راه‌حل‌ها

✍🏻سعید عبدالله البیمانی، منتشرشده در تارنمای Politics Today

🔻تنگه هرمز سال‌ها شریان حیاتی صادرات انرژی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بوده است، اما جنگ آمریکا و ایران در فوریه ۲۰۲۶ و بسته‌شدن تنگه توسط ایران در ۴ مارس، وابستگی شدید این کشورها به هرمز را به یک آسیب‌پذیری بزرگ تبدیل کرد.

🔻روزانه حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی از هرمز عبور می‌کند؛ از جمله ۱۶ میلیون بشکه نفت خام، معادل بیش از ۱۵ درصد تقاضای جهانی نفت که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۰۴ میلیون بشکه در روز بود. همچنین روزانه حدود ۱۰ میلیارد فوت مکعب LNG، عمدتاً از قطر، از این مسیر می‌گذرد؛ قطر نزدیک به ۲۰ درصد تجارت جهانی LNG را تأمین می‌کند. توقف کامل کشتیرانی در هرمز، شکافی حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز در عرضه ایجاد کرد و اقتصادهای وابسته به صادرات انرژی را به‌شدت تحت فشار گذاشت.

🔻مسیرهای جایگزین نیز نتوانستند این کمبود را جبران کنند. ظرفیت خط لوله حبشان–فجیره امارات و خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری عربستان از ابقیق به ینبع، در مجموع تنها ۳.۵ تا ۵.۵ میلیون بشکه در روز بود. بحران زمانی پیچیده‌تر شد که حوثی‌ها در ژوئیه ۲۰۲۶ باب‌المندب را بستند و مسیر جایگزین عربستان را نیز محدود کردند. صادرات نفت عربستان، که معمولاً ۶ تا ۷ میلیون بشکه در روز است، به کمتر از نصف کاهش یافت.

🔻این بحران دو ضعف اساسی را آشکار کرد:‎ نبود راهبرد مشترک برای صادرات انرژی و فقدان رویکرد امنیتی جمعی، به‌ویژه در حوزه امنیت دریایی. قطر، بحرین و کویت به‌دلیل نداشتن مسیرهای جایگزین بیشترین آسیب را دیدند.‎

🔻راه‌حل پیشنهادی، ایجاد راهبرد مشترک برای تداوم صادرات نفت و گاز است:‎ افزایش ظرفیت خطوط لوله جایگزین، سرمایه‌گذاری در تأسیسات LNG و ذخیره‌سازی خارج از مسیر تنگه‌ها و ایجاد خطوط لوله فرامرزی و پایانه‌های مشترک.‎ با این حال، فجیره به‌دلیل نزدیکی به ایران و ینبع به‌دلیل وابستگی به باب‌المندب آسیب‌پذیرند و تمرکز صادرات در یک پایانه مشترک نیز خطر حمله و خرابکاری را افزایش می‌دهد.‎

🔻در حوزه امنیت نیز کشورهای GCC به سیاست دریایی مشترک، تقویت توان دریایی، هماهنگی سامانه‌ها، افزایش گشت‌های ساحلی و تقسیم بار دفاعی نیاز دارند.‎ البته این رویکرد باید با همکاری منطقه‌ای و نوعی همزیستی با بازیگرانی مانند ایران، عراق و احتمالاً یمن همراه شود تا از طریق منافع و سرمایه‌گذاری‌های مشترک، اعتمادسازی و ثبات منطقه‌ای تقویت شود.‎
🔗 Politics Today
🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies