♨️ تنوع‌بخشی بدون جایگزینی؛ دستاوردهای صنعتی و سیاسی پیمان مکه برای ریاض

🔻 گزارش «واحد مطالعات سیاسی مرکز عربی واشنگتن»، به کالبدشکافی پیوستن ترکیه به توافق دفاعی سعودی-پاکستان و امضای «پیمان دفاع مشترک مکه» می‌پردازد. این گزارش استدلال می‌کند این توافق جایگزینی برای چتر امنیتی ایالات متحده نیست؛ بلکه بازتابی از اضطراب استراتژیک ریاض در پی جنگ ۲۰۲۶ و تلاشی برای «بومی‌سازی صنایع دفاعی، تنوع‌بخشی به شرکا در درون مدار غرب و کسب اهرم‌های دیپلماتیک» بدون ورود به تقابل نظامی مستقیم با تهران است. نویسندگان ابعاد این توافق و پیامدهای آن را در سه محور کلیدی تبیین می‌کنند:

🔻 ۱. محدودیت‌های عملیاتی بند دفاع متقابل:
اگرچه پیمان مکه به بند «حمله به یک عضو به‌مثابه حمله به همه» اشاره دارد، اما فقدان فرماندهی مشترک، نیروهای دائمی و سازوکار اجرایی شفاف مانع از مداخله خودکار نظامی می‌شود. ضربه پهپادی انصارالله به پالایشگاه جازان، تنها ۴۸ ساعت پس از امضای توافق، نشان داد که آنکارا و اسلام‌آباد تمایلی به ورود به جنگ یمن ندارند. پاکستان به دلیل مرز ۹۰۰ کیلومتری با ایران، بافت جمعیتی و نقش میانجی‌گرانه، و ترکیه به دلیل منافع مشترک با تهران، این پیمان را ابزاری علیه ایران تعریف نکرده‌اند.

🔻 ۲. ارزش واقعی؛ جهش صنعتی، انتقال فناوری و بومی‌سازی:
دستاورد بنیادین پیمان مکه نه در حوزه سخت‌نظامی، بلکه در عرصه صنایع دفاعی و فناوری نهفته است:
برای عربستان: دسترسی به فناوری پهپادی (تولید مشترک پهپاد آکینجی) و مشارکت در پروژه جنگنده نسل پنجم «قاآن» (Kaan) ترکیه برای تحقق هدف بومی‌سازی ۵۰ درصدی خریدهای نظامی تا سال ۲۰۳۰.
برای پاکستان: بهره‌مندی از تزریق سرمایه‌های مالی سعودی (نظیر سپرده ۳ میلیارد دلاری) و فناوری پیشرفته نظامی ترکیه.
برای ترکیه: گسترش بازار صادرات تسلیحاتی و تثبیت نقش‌آفرینی در ترتیبات امنیتی خلیج فارس در برابر موازنه با تل‌آویو.
🔻 ۳. تعامل با واشینگتن و پویایی‌های منطقه‌ای:
ریاض این تنوع‌بخشی را ذیل معماری متحدان آمریکا پیش برده است (حضور سامانه‌های اسکای‌سابر بریتانیا، پاتریوت یونان و جنگنده‌های جی‌اف-۱۷ پاکستان). واشینگتن نیز از این اقدام در راستای تقسیم بار مسئولیت استقبال کرده است. از سوی دیگر، پاسخ آرام تهران (تاکید بر همکاری‌های درون‌اسلامی)، احتیاط پکن، و نگرانی‌های تل‌آویو از شکل‌گیری قطب صنعتی-نظامی مستقل نشان می‌دهد پیمان مکه پاسخی محتاطانه به نااطمینانی‌های امنیتی خلیج فارس در دوران پساجنگ است.

https://arabcenterdc.org/resource/diversification-without-substitution-what-the-mecca-joint-defense-agreement-offers-saudi-arabia/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies