#Soʻragan_edingiz

Ketma-ket yuklamalar imlosi

Qoʻshimcha koʻrinishidagi yuklamalarning baʼzilari, jumladan, -chi, -a(-ya), -da, -u(-yu), -ku chiziqcha bilan yoziladi: kelsa-chi, bilsa-ya, oʻqisa-da, bildim-u, aytdim-ku.

Xoʻsh, shunday yuklamalar ketma-ket kelib qolsa-chi? Qoidaga koʻra, ular chiziqcha bilan yoziladi:

Unga oʻxshar ekansan-da-a?

Bunaqa qoʻsh yuklamali gap juda kam uchraydi-yu, lekin tilda bor holat. Ketma-ket chiziq qoʻyish koʻzga yoqimsiz. Shuning uchun koʻp kitoblarda, jumladan, izohli lugʻatda bunga oʻxshash holatlar quyidagicha imloda berilgan:

Unga oʻxshar ekansan-da, a?

Izohli lugʻatdan misol:

– Bizning qishloqdan ham maʼlumot borgan ekan-da, a? – dedi.
A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.

Tinish belgilarini qoʻllashdan maqsad matnni oʻquvchiga tushunarli yetkazish ekanini inobatga olib, -da va -a yuklamalari birin-ketin kelganda ikkinchi yuklamadan oldin vergul qoʻyilishini oqlasa ham, yoqlasa ham boʻladi.

Izohli lugʻat -mi va -a yuklamalari ketma-ket kelgan holatlarda ham baʼzan -a yuklamasidan oldin vergul ishlatgan:

Qani, nonga qaranglar. Jamoliddin, yo oshga urnab yuboraymi, a?
M. Ismoiliy, Fargʻona t. o.

Lekin bu oʻrinda vergul ishlatish oʻzini oqlamaydi, menimcha. Qoidaga koʻra, chiziqcha bilan yozaverish kerak:

Qani, nonga qaranglar. Jamoliddin, yo oshga urnab yuboraymi-a?
M. Ismoiliy, Fargʻona t. o.

Bir soʻzdagi ikkita chiziqcha diqqatni chalgʻitadi. Lekin yuklamalarni chiziqcha bilan yozishni xato deb boʻlmaydi, chunki qoidaga binoan, shunday yozish kerak. Vergul ham, chiziqcha ham ishlatmaslik esa – xato. -a yuklamasini boshqa hollarda vergul bilan yozish ham yanglishdir.

Men chiziqchali qoʻsh yuklama kelgan holatda ikkinchi yuklamadan oldin vergul ishlatishni afzal koʻraman.

📌 Demak:

Buni oldinroq bilgan ekansan-da, a? ✅
Buni oldinroq bilgan ekansan-da-a? ✅

Buni oldinroq bilgan ekansan-da a? ❌
Buni oldinroq bilgan ekansan, a? ❌

👉 Toʻliq oʻqish

@oriftolib | Sahifalarimiz