چه چیزی باعث می‌شود کسی خودشیفته شود؟ دانشمندان به سرنخ بزرگی دست یافته‌اند

نارسیسیسم یا خودشیفتگی در سال‌های اخیر به واژه‌ای رایج در گفت‌وگوهای عمومی و شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده است، اما نباید همه را بدون دقت با این برچسب توصیف کرد.

خودشیفتگی می‌تواند یک اختلال روانی نادر به نام «اختلال شخصیت خودشیفته» باشد، اما در حالت کلی، مجموعه‌ای از صفات شخصیتی است که همه افراد در درجاتی از آن برخوردارند.

دو نوع اصلی خودشیفتگی وجود دارد:

خودشیفتگی بزرگ‌منشانه: با رفتارهای غالب، پرخاشگرانه و خودبزرگ‌بینانه همراه است.

خودشیفتگی آسیب‌پذیر: با درون‌گرایی، حساسیت بالا به انتقاد و عزت نفس شکننده همراه است.

هر دو نوع خودشیفتگی دارای صفات ضد اجتماعی مانند حق‌طلبی، دستکاری دیگران و فقدان همدلی هستند.

خودشیفتگی آسیب‌پذیر با رفتارهای مضر در روابط عاشقانه مرتبط است، مانند بمباران عشقی، ناپدید شدن ناگهانی (ghosting)، و خشونت در روابط.

افرادی با خودشیفتگی آسیب‌پذیر، رضایت کمتری از روابط خود دارند و نگرش‌های آسان‌گیرانه‌تری نسبت به خیانت دارند.

سبک‌های دلبستگی (Attachment styles) به عنوان چارچوبی برای درک رفتار افراد خودشیفته در روابط مطرح شده‌اند.

سبک دلبستگی ایمن از کودکی همراه با احساس امنیت شکل می‌گیرد و منجر به روابط سالم می‌شود.

سبک‌های دلبستگی ناایمن ناشی از تجربیات اولیه‌ی منفی مانند بی‌توجهی یا سوءاستفاده هستند و شامل سه نوع هستند:

مشغول/پریشان (Preoccupied): فرد خود را بی‌ارزش می‌بیند اما دیگران را مثبت می‌بیند، و مدام به دنبال اطمینان است.

طردکننده/بی‌اعتنا (Dismissive): فرد دید مثبت نسبت به خود دارد اما به دیگران اعتماد ندارد، و از صمیمیت دوری می‌کند.

ترسیده (Fearful): دید منفی نسبت به خود و دیگران دارد، و با دوگانگی نیاز به رابطه و ترس از آن مواجه است.

در یک فراتحلیل شامل بیش از ۱۰ هزار نفر، ارتباط میان خودشیفتگی و سبک‌های دلبستگی بررسی شد.

خودشیفتگی آسیب‌پذیر با سبک‌های دلبستگی ناایمن به‌ویژه «مشغول» و «ترسیده» رابطه‌ی متوسطی داشت.

خودشیفتگی بزرگ‌منشانه با سبک‌های دلبستگی ناایمن ارتباطی نداشت.

یافته‌ها نشان نمی‌دهند که سبک دلبستگی علت نارسیسیسم است، اما می‌توانند یک عامل خطر برای آن باشند.

برخی افراد ممکن است در واکنش به بی‌ثباتی در دلبستگی‌های اولیه، خودشیفتگی آسیب‌پذیر را به عنوان راهکار دفاعی بپذیرند.

سبک دلبستگی در بزرگسالی می‌تواند تغییر کند و درمان‌هایی مانند «طرح‌واره درمانی» و «درمان متمرکز بر هیجان» می‌توانند به بهبود کمک کنند.

فراهم‌سازی مراقبت‌های سلامت روان برای کودکان می‌تواند از تبدیل زخم‌های کودکی به مشکلات بزرگسالی جلوگیری کند.

حمایت از والدین برای ایجاد دلبستگی ایمن با فرزندانشان از اهمیت بالایی برخوردار است.
نرخ بالای بدرفتاری با کودکان در استرالیا، مانند آزار عاطفی، جسمی و غفلت، با بروز خودشیفتگی آسیب‌پذیر در ارتباط است.

بی‌توجهی به این مسائل هزینه‌های جدی برای جامعه دارد.

سام آریامنش

🚀 @ofoghroydad

✏️ Megan Willis, Associate Professor, School of Behavioural and Health Sciences, Australian Catholic University

🔗 The Conversation