نخستین پیوند موفق بافت هیپوفیز انسانی در یک نخستی‌سان

پژوهشگران دانشگاه ناگویا در ژاپن برای نخستین‌بار نشان داده‌اند که بافت هیپوفیز ساخته‌شده از سلول‌های بنیادی انسانی می‌تواند پس از پیوند به یک نخستی‌سان، زنده بماند و عملکرد هورمونی داشته باشد.

هیپوفیز غده‌ای کوچک در پایه مغز است که بسیاری از فرایندهای هورمونی بدن را تنظیم می‌کند. یکی از هورمون‌های مهم آن، هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک یا ACTH است. ACTH به غدد فوق‌کلیوی پیام می‌دهد تا کورتیزول تولید کنند. کورتیزول در پاسخ بدن به استرس، تنظیم فشار خون و کنترل قند خون نقش دارد.

در افرادی که هیپوفیز آنها آسیب دیده یا برداشته شده است، کمبود ACTH می‌تواند موجب کاهش خطرناک کورتیزول شود. درمان معمول، مصرف روزانه هورمون جایگزین است؛ اما دارو نمی‌تواند به‌طور کامل نوسانات طبیعی نیاز بدن به کورتیزول، برای مثال هنگام استرس یا در ساعات مختلف شبانه‌روز، را تقلید کند.

پژوهشگران ابتدا سلول‌های بنیادی انسانی را در آزمایشگاه به بافت‌های کوچک سه‌بعدی شبیه هیپوفیز، یعنی ارگانوئید، تبدیل کردند. این بافت‌ها حاوی سلول‌های تولیدکننده ACTH بودند. در موش‌هایی که هیپوفیزشان برداشته شده بود، سلول‌های پیوندی بیش از شش ماه ACTH تولید کردند و طول عمر حیوانات را افزایش دادند. همچنین نشانه‌ای از تشکیل تومور یا رشد غیرطبیعی مشاهده نشد.

در مرحله بعد، ارگانوئیدهای انسانی به یک میمون ماکاک که هیپوفیزش برداشته شده بود، پیوند زده شدند. برای کاهش رد پیوند، حیوان داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی دریافت کرد. بافت پیوندی حدود شش هفته فعال باقی ماند و افزایش ACTH و در پی آن افزایش کورتیزول خون مشاهده شد. کاهش وزن ناشی از کمبود هورمون نیز در این مدت کندتر شد.

بااین‌حال، این آزمایش هنوز فاصله زیادی با کاربرد انسانی دارد. پاسخ ایمنی شدید به بافت انسانی، عملکرد پیوند را محدود کرد و پژوهش تنها روی یک نخستی‌سان انجام شد. بررسی سه ماه بعد نیز نشان داد بخشی از سلول‌های پیوندی همچنان زنده بودند. پژوهشگران همچنین کبد و ریه را برای یافتن سلول‌های مهاجرت‌کرده و رشد غیرطبیعی بررسی کردند و موردی مشاهده نشد.

این نتایج نشان می‌دهند که ارگانوئیدهای هیپوفیزی ممکن است در آینده به‌جای جایگزینی ثابت هورمون، امکان تولید و تنظیم طبیعی‌تر هورمون‌ها در بدن را فراهم کنند؛ اما برای رسیدن به درمان انسانی، آزمایش‌های بیشتری درباره دوام پیوند، کنترل پاسخ ایمنی و ایمنی بلندمدت آن ضروری است.

🚀 @Ofoghroydad

🔗 SpringerNature