نالوکسان یک آنتاگونیست گیرنده‌های اپیوئیدی است که با جا به جا کردن مواد مخدر از گیرنده‌های مو، کاپا و دلتا اثرات آنها را به سرعت خنثی میکند.مکانیسم اثر
این دارو اثر ضد درد ندارد و تنها برای برگشت اثرات اپیوئیدها، به‌ویژه دپرسیون تنفسی استفاده میشود.
نالوکسان با میل اتصال بسیار بالا به گیرنده‌های اپیوئیدی متصل میشود و اپیوئیدها را از گیرنده جدا میکند، اما خود گیرنده را فعال نمیکند. نتیجه بالینی آن بازگشت تنفس، افزایش سطح هوشیاری، رفع میوز ناشی از اپیوئید و برگشت دپرسیون سیستم عصبی مرکزیاندیکاسیونهای مهم
نکته: نیمه‌عمر نالوکسان حدود ۳۰ تا ۹۰ دقیقه است که از بسیاری از اپیوئیدها کوتاه‌تر است بنابراین پس از بهبود اولیه، بیمار ممکن است دوباره دچار دپرسیون تنفسی شود.
مسمومیت با اپیوئیدهادوز اورژانسی
دپرسیون تنفسی ناشی از مورفین، فنتانیل، متادون، اکسی کدون، هروئین و سایر اپیوئیدها
کاهش سطح هوشیاری همراه با شک قوی به مصرف اپیوئید
دپرسیون تنفسی پس از مصرف اپیوئید در اتاق عمل یا ریکاوری
بیمار وابسته به اپیوئید (برای جلوگیری از ترک شدید):نحوه تجویز
شروع با ۰٫۰۴ میلی گرم IV
در صورت عدم پاسخ، افزایش تدریجی به ۰٫۴، ۲ و سپس ۱۰ میلی گرم در صورت نیاز.
بیمار با ایست یا دپرسیون شدید تنفسی:
۰٫۴ تا ۲ میلی گرم IV، IM یا IN
تکرار هر ۲ تا ۳ دقیقه تا بازگشت تنفس.
اگر پس از مجموع ۱۰ میلی گرم پاسخی مشاهده نشود، باید به علل دیگری غیر از اپیوئید نیز فکر کرد.
بهترین مسیر: وریدی (IV) به دلیل شروع اثر سریع.مانیتورینگ پرستاری
در صورت نبود راه وریدی: عضلانی (IM) یا داخل بینی (IN).
در مسمومیت با اپیوئیدهای طولانی اثر (مانند متادون)، ممکن است پس از دوز اولیه انفوزیون مداوم نالوکسان لازم باشد.
تعداد تنفسعوارض مهم
اشباع اکسیژن
سطح هوشیاری
فشارخون
ضربان قلب
نوار قلب در بیماران پرخطر
پس از بهبود:
حداقل چند ساعت بیمار را از نظر بازگشت دپرسیون تنفسی تحت نظر قرار دهید.
تهوعموارد منع مصرف
استفراغ
تعریق
تاکی کاردی
اضطراب و بیقراری
علائم ترک حاد اپیوئید
آریتمی
ادم ریوی
تشنج
منع مصرف مطلق در شرایط اورژانسی وجود ندارد.
تنها احتیاط مهم در وابستگی شدید به اپیوئید(برای پیشگیری از ترک شدید، دارو را با دوزهای کم و تدریجی تجویز کنید.)
تداخلات مهم
اثر تمام اپیوئیدها را خنثی میکند.
در بیمارانی که برای کنترل درد اپیوئید دریافت کردند، میتواند موجب بازگشت شدید درد شود.
نکته بالینی
هدف از تجویز نالوکسان، بیدار کردن کامل بیمار نیست، هدف، بازگرداندن تنفس موثر است.خلاصه
اگر بیمار پس از تجویز نالوکسان شروع به تنفس مناسب کند، اما هنوز خواب آلود باشد، معمولاً نیازی به تجویز دوزهای بیشتر نیست.
کاربرد: مسمومیت با اپیوئید و دپرسیون تنفسی
مکانیسم: آنتاگونیست رقابتی گیرنده‌های اپیوئیدی
تجویز: IV، IM یا IN
خطر اصلی: بازگشت دپرسیون تنفسی و علائم ترک
نکته مهم: هدف، بازگرداندن تنفس است، نه بیدار کردن کامل بیمار
انجمن علمی دانشجویان پرستاری ایران
@Nsa_iums