✔️در پی مناظره‌ای که طی هفته گذشته میان دو تن از اساتید کشور درباره فرگشت و مسئله خلقت دفعی انسان (آدم و حوا) برگزار شد (لینک مناظره در یوتیوب)، یکی از دوستان فایل صوتی یک روحانی به نام آقای سید قاسم علی احمدی (با عنوان عجیب: نقد ادله نظریه تکامل داروین با توجه به مستندات علمی دانشمندان غربی) را برای بنده فرستادند که در آن، ایشان به‌صورت یک‌سویه به نقد فرگشت پرداخته‌اند.
متأسفانه در این سخنان، موضوعی پیچیده و تخصصی چنان ساده‌سازی شده که گویی با چند مثال و چند استدلال بی‌سر و ته می‌توان یکی از مهم‌ترین مباحث زیست‌شناسی را اینگونه به چالش کشید.

نقد و بررسیِ کلامی، فلسفی و علمیِ نظریاتِ مربوط به فرگشت ممکن و حتی ضروری است؛ اما نقد علمی، نیازمند دانش و استدلال علمی است، نه تحقیر، ساده‌سازی و طرح ادعاهای بی‌پشتوانه. همان‌طور که اگر فردی غیرمتخصص درباره یک مسئله دینی اظهارنظر کند، به‌درستی از او خواسته می‌شود با مبانی آن حوزه آشنا باشد، همین معیار باید در مورد اظهارنظر درباره ژنتیک، فسیل‌شناسی و زیست‌شناسی تکاملی نیز رعایت شود.
جالب‌تر اینکه در همین سخنان، از ترجمه و انتشار کتاب‌های علمی درباره فرگشت نیز گلایه شده است. اگر یک کتاب از نظر علمی یا فلسفی اشکال دارد، راهش نقد مستند و دقیق همان کتاب است، نه زیر سؤال بردن اصل ترجمه و انتشار آثار علمی.
اینجا یک پرسش جدی نیز از این افراد مطرح می‌شود که چرا وقتی یک فرد معمولی درباره مسائل دینی اظهارنظر می‌کند، کوچک‌ترین خطای او در تلفظ یک اصطلاح یا مسئله (کافیست شخصی اسمی را اشتباه تلفظ کند یا بجای فتحه کلمه‌ای را با کسره بخواند تا آن‌را پیراهن عثمان کنند) می‌تواند دستمایه اعتراض قرار گیرد که «شما در این زمینه تخصص ندارید»، اما همین حساسیت در برابر اظهارنظر درباره موضوعات تخصصی علوم تجربی کمتر دیده می‌شود؟

تأکید می‌کنم که این نوشته به معنای دفاع مطلق از فرگشت یا صورت اولیه نظریه داروین نیست. فرگشت در طول دهه‌ها دستخوش پژوهش و تحول فراوان شده و نقد و بررسی آن نیز امری طبیعی است. اما نمی‌توان با ناآشنایی با یک حوزه، درباره آن با قطعیت سخن گفت و نام این سخنان را «نقد علمی» گذاشت.
فایل صوتی را از همین جهت منتشر می‌کنم، برای یادآوری یک اصل ساده؛ اگر قرار است درباره موضوعی، نقدی صورت بگیرد، باید نقدی علمی، مستند و منصفانه باشد و نقاد با حداقل‌های آن علم آشنا باشد. عنوان و جایگاه گوینده مانند استاد حوزه و مدرس کلام و دروس عالی دینی، جای دانش و استدلال را نمی‌گیرد.

❌@negahiinou