ناقد

🔸استاد #مصطفی_ملکیان از تجربهٔ ۵ دورهٔ افسردگی در زندگی خود سخن می‌گوید و با صراحت بیان می‌کند که نتوانسته است درمان و درمانگرِ مطلوبی برای مشکلاتش پیدا کند.

🔸این میزان از صداقت، شجاعت و تواضع در بیانِ رنج‌ها و ضعف‌های شخصی، در جامعه‌ای سرشار از نقاب، خودسانسوری و نمایشِ بی‌نقص‌بودن، که روشنفکران نیز بسیار بدان مبتلایند، گوهری بس کمیاب و ستودنی‌ست.

🔸فقط تصور کنید امثالِ عبدالکریم سروش که هر از چندی منتقدان و دگراندیشان و مخالفانِ خود را از جایگاهِ دانای کل و خدایگان، با تحقیر و دشنام و تندی خطاب می‌کنند، یا علی خامنه‌ای و پزشکیان و دیگر «کودک - دیوانگانِ بردۀ قدرت اما موعظه‌گرِ دیانت»، به جای قرار گرفتن در جایگاهِ دانای کل و مصون از خطا، از اندکی از همین ظرفیتِ خودشناسی، پذیرشِ ضعف، نقدِ خویشتن و ضرورتِ رجوع به متخصص برای حل مسائل درونی برخوردار بودند؛ با انسان‌ها، تصمیم‌ها و حتی مسیر تاریخی متفاوتی در ایران و خاورمیانه روبه‌رو می‌شدیم.

🔸مشکل از جایی آغاز می‌شود که انسان‌ها ــ به‌ویژه کسانی که بر سرنوشت دیگران اثر می‌گذارند ــ خود را فراتر از خطا، نیازمندی به اصلاح و پاسخ‌گویی تصور کنند.

ناتوانی در دیدنِ و بیانِ بدونِ ترسِ زخم‌ها و ضعف‌های شخصی، نه نشانهٔ قدرت، بلکه یکی از موانع اصلی رشد فردی و اجتماعی است.

🔸در جامعه‌ای که با بحران‌های عمیق امنیتی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، و ۳ جنگ را در کمتر از ۴۷ سال تجربه کرده‌است، پذیرشِ آسیب‌پذیری انسان و این حقیقت که هیچ‌کس هرکول‌وار قادر به حملِ بارِ همهٔ تعارضاتِ درونی و ارتباطی نیست، یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های بهبود و رشد و توسعه است. انسانی که بتواند ضعف‌های خود را ببیند و برای اصلاح آن‌ها کمک بگیرد، هم کمتر به خود آسیب می‌زند و هم کمتر رنجی به دیگران تحمیل می‌کند.

.


#زیست_روان

➖➖➖

🌾 @Naqdagin

🔴درخواست عجیب شروین وکیلی از مخاطبانش

#مجله_ناقد
@naghedChannel

ایرانیان و شاهنامه

سخنان اخیر استاد مصطفی ملکیان دربارهٔ نسبت ایرانیان با شاهنامه، از جهات مختلفی قابل تأمّل است. می‌توان با استاد همداستان بود که شمار کسانی که شاهنامه را از آغاز تا پایان خوانده‌اند اندک‌شمار است. اگرچه این ادعا که از هشتاد میلیون ایرانی، هزار نفر هم شاهنامه را به طور کامل نخوانده‌اند مبالغه‌آمیز به نظر می‌رسد؛ با این حال، اصل مسئله را نمی‌توان انکار کرد که در جامعهٔ امروز ما، افرادی که شاهنامه‌ را از آغاز تا پایان خوشش خوانده‌اند، بنا بر دلائل مختلفی، محدود و کم‌شمار‌ند.

با این همه، به گمانم از این واقعیت نمی‌توان شتابکارانه نتیجه گرفت که بالیدن ایرانیان به فردوسی، وقتی که کتاب او را به صورت کامل نخوانده‌اند، بالیدن به چیزی موهوم است. اشکال این استدلال به نظرم این است که میان خواندن شاهنامه و حضور این کتاب در تار و پود روح و پیکرهٔ فرهنگ ایرانی که طی سده‌های متمادی صورت گرفته، تفاوت و تمایزی قائل نمی‌شود.

می‌توان پرسید که مگر همه انگلیسی‌زبانان تمام سی و پنج نمایشنامه شکسپیر و اشعار و نمایشنامه‌های تاریخی او را خوانده‌اند؟ با این حال، بسیاری از آنها هملت و مکبث و احیاناً دو سه نمایشنامه دیگر او را می‌شناسند. بسیاری از ایرانیان هم حتی اگر شاهنامه را نخوانده باشند رستم و سهراب و اسفندیار و سیاوش و کاوه و ضحاک و زال و سیمرغ او را می‌شناسند و با داستان‌های آنان زیسته‌اند.

تصور می‌کنم این ویژگی اختصاص به زمانهٔ ما ندارد. در گذشته هم تا حدی همین طور بوده است. از مردم کوچه و بازار می‌گذریم و سراغ اعاظم قوم می‌رویم. بعید می‌دانم مولانا جلال‌الدین که آن همه برخی از مشهورترین شخصیت‌های شاهنامه را برای بیان مقاصد عرفانی خود در سروده‌هایش به کار گرفته، این کتاب را به طور کامل خوانده باشد. استغراق در عوالم روحی و درونی‌اش، به احتمال فراوان، سبب می‌گشته تا یک چنین مجال فراخی نیابد. با وجود این، حال و هوای فرهنگی فارسی زبانان چنان مشحون از یاد و خاطره شخصیت‌های داستان‌های ملی ایران بوده است که شاعری چون مولانا نمی‌توانست از تاثیر آن بر کنار باشد.

به یاد بیاوریم که این همه داستان‌های شاهنامه در هنرهای مختلف از کاشی‌کاری و فرشبافی و مینیاتور و معماری و غیره نگارگری شده. کدام متن را در ادب فارسی و چند متن نظیر شاهنامه در ادب جهان می‌توان سراغ گرفت که تا این اندازه با متن زندگی مردمان و فرهنگ فولکلور ملتی گره خورده باشد. کتاب «شاهنامه و مردم» استاد انجوی شیرازی نمونه‌های بسیاری از این دست را جمع کرده است. بسیاری از مردم لُر و بختیاری و کرد و لک و بسیاری مناطق دیگر حتی سنگسر و افتر با بخش‌هایی از این متن زیسته‌اند.

شاهنامه در کنار حیاتِ ادبی زنده و زایندهٔ خود و تأثیرِ بی‌مانندی که بر شاعران و سخنوران پس از خود داشته، تأثیری که موجب قوام افزون‌تر زبان فارسی شده، همواره به مثابه یک کلان‌متنِ فرهنگی، محل توجه و مایهٔ الهامِ اهل هنر در زمینه‌های گوناگون هنرهای غیرکلامی و تصویری، از نگارگری و نقاشی و مینیاتور گرفته، تا فرشبافی و معماری و هنرهای تزئینی بوده است. گیرم که بسیاری از این هنرمندان بانام و یا بی‌نام و بی‌نشان، سراسر شاهنامه را نخوانده باشند. تأثیر شاهنامه بر هنرهای مدرن و معاصری چون نمایش‌نامه‌‌نویسی نیز در آثار کسانی چون بهرام بیضایی سخت آشکار است و حاجت به بیان ندارد.

با وجود تمام کارهای خلاقانهٔ ارزنده‌ای که با الهام از شاهنامه صورت گرفته، به نظر می‌رسد که همچنان هزار بادهٔ ناخورده در بُنِ این کُهن‌تاکِ تازه و بالندهٔ خاکِ ایران است که دست نخورده باقی مانده است. می‌توان با حسرت تصور کرد که چه آثار زندگی‌سازی می‌توانست با الهام از شاهنامه در انواع هنرها به ویژه در حوزهٔ موسیقی و اُپرا و تئاتر و سینما آفریده شود،‌ اما متأسفانه به دلیل طبع‌ِ کژمدارِ زمانه، مجالی برای تجلّی نیافته است.

باری، فارغ از هر گونه درنگ و چون و چرایی که بر سخن استاد ملکیان می‌توان روا داشت، امیدوارم این گفتار ایشان که به صورت گفت‌وگویی دیداری در صفحه تلگرامی ایشان منتشر شده، سبب شود تا ایرانیان تنها به یادها و خاطره‌هایی از داستان‌های این کتاب بسنده نکنند و خواندن این کتاب سترگ عزیز و ارجمند را به طور جدی از سر گیرند. برای ورود به جهان این کتاب هم می‌توانند از داستان‌های مشهورتر آن چون داستان رستم و سهراب و داستان رستم و اسفندیار و داستان سیاووش که از والاترین قطعات ادبی و هنری ادبیات جهان است آغاز کنند. خوشبختانه برخی از این داستان‌های مشهور به صورت مستقل و جداگانه‌ای به همراه شرح و گزارشی سودمند و راهگشا چاپ شده است.

ایرج رضایی
دوازدهم شهریور ۱۴۰۵

@irajrezaie

🔴از «افتخار به فردوسی» تا «آموختن از فردوسی»

✍مصطفی ملکیان

🔹ایران الان ۸۰ میلیون نفر جمعیت دارد. آیا به نظر شما ۱۰۰۰ نفر از این ۸۰ میلیون نفر، شاهنامه را از اول تا آخر خوانده‌اند؟ نخوانده‌اند. یعنی ما از ۸۰ میلیون جمعیتمان، بی‌شک معتقدم هزار نفر هم شاهنامه را از اول تا آخر نخوانده‌اند.

🔹این توقع که ما بخواهیم ۸۰ میلیون نفر شاهنامه را بخوانند، واقع‌بینانه نیست. پس بالیدن تو به فردوسی، بالیدن به چیست؟ بالیدن به کسی است که اصلاً نمی‌دانید چه گفته؛ کسی که حتی یک صفحه از شعرش را نمی‌توانید بخوانید. یعنی به چه چیزی می‌بالید؟ به یک امر موهوم دارید می‌بالید.

@mostafamalekian

🔴 دکتر رضا داوری اردکانی:

«خیلی روراست به شما بگویم که با فارابی و ابن‌سینا و ملاصدرا نمی‌توانید مسائل زمان را حل کنید. همهٔ مسائل این زمان غربی است و غرب در سراسر وجود عالم وجود دارد و همه چیز متجدد و غربی است.

این نظریهٔ یک فیلسوف نیست که شما بگویید با سکولاریزیم مخالف هستید. مخالف باشید، خوب کاری هم می‌کنید و من هم با آن مخالف هستم، اما سکولاریزم یک وجود است و نه رأی که بگوییم مخالف آن هستیم و تمام شود و برود. سکولاریزم، قانون وجود عالم امروز است.

این را در نظر بگیرید و حالا توجه کنید که مواجهه با سکولاریزم این طور نیست که بگویید من با آن مخالف هستم.»

@naghedChannel

در نظرسنجی Philpapers از فیلسوفان انگلیسی‌زبان جهان، تخصص آنها در زمینه فیلسوفان غیرزنده به شرح بالا شناسایی شده است. منظور از فیلسوف (شرکت کنندگان در نظرسنجی) در اینجا، اعضای هیئت علمی‌ گروه‌های فلسفه‌ای است که چهار عضو یا بیشتر دارند و منشوراتشان به زبان انگلیسی است.
این فهرست، نکات جالب توجه فراوانی دارد؛ از جمله غلبه چشمگیر فلسفه تحلیلی بر فلسفه قاره‌ای، فاصله جایگاه ارسطو با افلاطون (رتبه ۱ و ۱۰)، رتبه دوم دیوید هیوم و چهارم دیوید لوئیس، غلبه نسبی فیلسوفان انگلیسی‌زبان در متأخرین، و تنها نماینده فلسفه ایران و جهان اسلام در این جدول، یعنی ابن‌سینا، آن هم فقط با سه متخصص. البته مجموعا در این فهرست، فلسفه شرق فقط ۶ نماینده دارد: ۳ نماینده از چین (کنفوسیوس: ۷، جوانگ‌زی: ۶، لائوتسه: ۵)، ۲ نماینده از هند (ناگارجونه: ۱۵، بودا: ۶) و ایران، یک.

اینجا شاید بتوان از تأثیر زبان بین‌المللی بر غلبه اندیشه دانشگاهی سخن گفت. هرچند احتمالا تسهیل ترجمه متون به واسطه هوش مصنوعی و رفته‌رفته مرتفع شدن مسئله زبان، این تأثیر را تا حدودی تعدیل کند.

@negarestan_taba

🔴نقدی بر اندیشه اقتصادی-سیاسی عبدالکریم سروش|لیبرالیسم نقابدار

🔹 محمد قوچانی: عبدالکریم سروش، خودِ ژان کالون است؛ مردی که از اصلاح به استبداد رسید | زیر نقاب لیبرالیسم سروش، توتالیتاریسمی پنهان بود


🔹ما در چهره عبدالکریم سروش بر خلاف علی شریعتی و در پی آن مهدی بازرگان لیبرالیسم دینی می‌دیدیم و گرچه در تداوم راه با ناسازه لیبرالیسم و اسلام‌گرایی مواجه شدیم، اما نقش او را در معرفت‌شناسی لیبرال نادیده نمی‌گرفتیم. اما فقر اندیشه اقتصادی و اندیشه سیاسی درنهایت سبب شد پرده برافتد و نقاب برداشته شود و زیر این لیبرالیسم نقابدار، توتالیتاریسمی پنهان پدیدار شود...

🔹وقتی از «روشنفکری مذهبی» سخن می‌گوییم باید در آغاز مقصودمان از این کلمه را روشن کنیم: روشنفکری «مذهبی» یا بهتر بگوییم «روشنفکری دینی» جریانی از میان تحصیل‌کردگان جدید است که «بیرون» از نهاد رسمی دین یعنی حوزه‌های علمیه (خاستگاه نهاد روحانیت) در «درون» اسلام به اصلاح می‌پردازد و سعی می‌کند آن را در مواجهه با جهان جدید و عصر تجدد بهبود ببخشد و تقویت کند. این نسبت بیرون و درون دین بسیار مهم است، چون قبل از روشنفکری دینی جریانی در ایران ظهور کرد که از اصلاح «دینی» به اصلاح «دین» رسید و از مفهوم «غیبت» بهره برد و با ادعای «ظهور» آیین‌ تازه‌ای ساخت که بیرون از ساحت اسلام بود.

جهت مشاهده متن کامل کلیک کنید

@naghedChannel

من چه می‌گویم؟
اصلاح یک انحراف

محمد مجتهد شبستری

1️⃣  نقش پیامبر و ماهیت احکام اجتماعی

۱  پیامبر اسلام نظام زندگی عرب جاهلی را  برهم نزد ؛ بلکه همان شیوه‌های موجود را با اصلاحات اخلاقی تصحیح کرد.
۲ احکام اجتماعی، حقوقی، سیاسی و جزایی قرآن ادامهٔ همان سنت‌های عربی‌اند، نه احکام آسمانی ابدی.
۳ هدف اصلی نبوت: ایمان به خدا و تکمیل مکارم اخلاق ، نه ارائهٔ سیستم حقوقی–سیاسی دائمی.

2️⃣  انحراف بزرگ در تاریخ اسلام

۱ فقها در طول تاریخ این سنت‌های عربی را تبدیل به احکام الهی جاودانه و جهان‌شمول کردند.
۲ این تلقی، بزرگ‌ترین انحراف و منشأ بسیاری از مشکلات امروز جهان اسلام است.
۳ این «اسلام تاریخی  ــ به معنای تبدیل رسوم عربی به شریعت آسمانی ــ ریشهٔ خشونت، جمود، و عقب‌ماندگی شده است.

3️⃣  مشکل امروز مسلمانان

۱ مسلمانان امروز گمان می‌کنند سیستم‌های اجتماعی و سیاسی و خانوادگیِ فقه، ابدی است.
۲ نتیجه: ناتوانی در  طرح شیوه‌های نو برای زیستن  و تطبیق با دنیای مدرن.
۳ مسلمانی با قوانین ارث، جزا یا سیاست تعریف نمی‌شود ؛
  بلکه با  ایمان و اخلاق ناشی از آن تعریف می‌شود.

4️⃣ موانع اصلاح: مریدسالاری و ترس از آزادی

۱ فقها توسط شبکهٔ «مریدان» محاصره شده‌اند؛ مریدانی که اجازهٔ اصلاح نمی‌دهند.
۲ هر فقیهی بخواهد تجدیدنظر کند، مقلدان رهایش می‌کنند.
۳ «گریز از آزادی» (اریک فروم): انسان از آزادی می‌ترسد، پس به پناهگاه‌های سنتی چنگ می‌زند.

5️⃣ ضرورت مواجههٔ مسلمانان با آزادی و مدرنیته

۱ مسلمانان باید با شجاعت آزادی را بپذیرند و مدل‌های نوین زندگی، حقوق، حکومت و خانواده را خودشان طراحی کنند.
۲ حقوق بشر، دموکراسی، عدالت اجتماعی—همه شیوه‌های کارآمد دنیای امروز اند و تعارضی با ایمان ندارند.
۳ «خلاف اسلام است» گفتن نسبت به شیوه‌های کارآمد مدرن، تنها از  برداشت غلط تاریخی ناشی شده است.

6️⃣  سه لایهٔ سنت هر جامعهٔ مسلمان

هر مسلمان در سه سطح زندگی می‌کند:
۱. سنت ملی/فرهنگی (مثل ایرانیت) → واقعیتی پیشاداده و تغییرناپذیر
۲. سنت دینی → قابل انتخاب و نقد
۳. مدرنیته → واقعیتی جدید با شیوه‌های تازهٔ زیستن
زیست اجتماعی باید ابتدا در سطح ملیت سامان یابد، نه دین.
دین،  گزینهٔ ثانوی و انتخابی  است.

7️⃣  ضرورت انتخاب آزادانهٔ ایمان

۱ ایمان باید انتخابی و آگاهانه باشد، نه موروثی.
۲ پیامبر هم بت‌های موروثی را نقد کرد و دعوت به انتخاب کرد.
۳ امروز نیز یک «منادی» باید مسلمانان را از اعتقادات تقلیدی، فقه سنتی، و زندان‌های فکری آزاد کند.

8️⃣  سخن پایانی متن

۱ هر ملت مسلمان—ایران، مصر، سوریه، اندونزی…—باید ابتدا ملیت و شیوهٔ زیست خود را سامان دهد.
۲ سپس ایمان را  آزادانه  انتخاب کند.
۳ این سخن، نه «نواندیشی دینی» در چارچوب فقه سنتی، بلکه خروج از مبانی فقه سنتی است.
۴ ایرانیت به دلیل داشتن حافظهٔ فرهنگی عمیق یک سرمایهٔ نادر است که باید برای ساختن زیست نوین به آن تکیه کرد.

  نتیجه‌گیری

1️⃣ دین = ایمان + اخلاق؛ نه نظام حقوقی و سیاسی
هدف پیامبر ایجاد سیستم حکومتی یا حقوقی دائمی نبود. تمام احکام اجتماعی صدر اسلام ادامهٔ سنت‌های عربی است، نه امر الهی جاودانه.

2️⃣  فقه = عربیت تاریخی، نه شریعت ابدی
خطای بزرگ تاریخ اسلام، تبدیل عرف عربی به «حکم الهی» بوده.
این خطا امروز مانع اصلاح و نوگرایی شده است.

3️⃣  مسلمان امروز باید زندگی‌اش را "به‌عنوان ایرانی" (یا مصری، سوری…) طراحی کند، نه «به‌عنوان مسلمان»
ملیت و حافظهٔ فرهنگی، موضوع نخست است؛
ایمان، انتخاب ثانویه و آزادانهٔ فردی.

4️⃣ زیست مدرن—حقوق بشر، دموکراسی، عدالت—نه تنها ضد دین نیست، بلکه لازمهٔ یک زندگی انسانیِ عادلانه است
برای رفع استبداد و ظلم، باید مکانیزم‌های مدرن را پذیرفت، نه انتظار اخلاق شخصی از حاکمان داشت.

5️⃣  ایمانِ آینده باید بر اساس انتخاب آگاهانه باشد
تقلید دینی، انسان را به داعش و القاعده و خشونت می‌کشاند.
ایمانِ اصیل = انتخاب آزاد + نقد سنت.

  جمع‌بندی در یک جمله
برای مسلمانِ امروز، راه نجات نه بازگشت به فقه گذشته، بلکه ساختن زیست عقلانی و عادلانه بر اساس ایرانیت/ملیت، دستاوردهای مدرنیته، و انتخاب آزادانهٔ ایمان است و این یعنی عبور شجاعانه از اسلام تاریخی.

٭متن زیر تلخیص سخنرانی "من چه می‌گویم؟ اصلاح یک انحراف" توسط کانال سخنرانی ها است که متن و صوت کامل آن پیش‌تر در همینجا منتشر شده است.

@naghedChannel

🔴 در ادب نقد

✍️ علی ملک‌پور

قبلا در در نقد سخنان دکتر موسی غنی‌نژاد که در مذمت "دکتر علی شریعتی" رسانه‌ای شده بود، یادداشتی   نوشتم تحت عنوان " خشونت آکادمیک".
   آن کلمات موهن و سطحی غنی‌نژاد طی هفته اخیر  نقدهای بسیاری برانگیخت ولی ضعیف‌ترین و بدترین نقد را دکتر عبدالکریم سروش ارایه کرد. سخن اخیر سروش مصداق آن مَثل معروف فارسی است که می‌گوید: " یکی رفت ابرویی درست کند، زد و چشم  طرف را هم کور کرد"!

   اکنون اما معتقدم که اگر چه نقد غنی‌نژاد به شریعتی "بد" بود ولی  نقد و سخن سروش خطاب به غنی‌نژاد و در دفاع از دکتر شریعتی واقعا "بدتر" و به مراتب  نامقبول‌تر بود.
    سروش با سخنان خود  دو مصیبت و اِثم عظیم را رقم زد: یکی آنکه یکجا و با (۱۶) توهین و تهمت به غنی‌نژاد در یک متن کوتاه به روش " فحش مسجع"!رکورد ناسزاگویی خود غنی‌نزاد را هم پشت سر  گذاشت.
دو دیگر اینکه با انتساب دکتر سروش به نحله نواندیشی دینی، به سرمایه اجتماعی این طریفت شهره به اخلاق دینی و مدنی نیز ضربه کاری وارد کرد.

   جدال آن دو چهره دانشگاهی از نوع جدال احسن نبود و به جامعه ترومازده ما که از خشونت و قهر و ناسزاگویی مزمن حاصل از استبدادزدگی تاریخی،   رنج می‌برد، درس بدی از عدم تسامح و صلح‌گریزی دادند.

    ازین پس  صرف نظر از منزلت علمی نخبگان دانشگاهی و مدنی و سیاسی، امتیاز اول را باید به درجه اخلاق‌مداری و آداب‌دانی افراد و چهره‌ها در هر حوزه‌ای  بدهیم و فریفته نام و مقام کسی نشویم.

   امید آن داریم که دکتر غنی‌نژاد و دکتر سروش آخرین نمونه‌های ناشکیبایی و عدم تساهل در طرح و نقد دیدگاههای مخالف خود باشند، مخاطبان و مریدان ایشان نیز  کتاب‌هایشان  را بخوانند و دانش بیندوزند  ولی از روش و منش آنها عبرت گیرند و آزادگی پیشه کنند. آن دو نیز به وقت  گفتن، با اندکی درنگ، سخن خویش را به محک ادب و فرهنگ بسنجند و این گوهرین پند پارسی حضرت مولانا را آویزه گوش و هوش خود کنند:

ای زبان تو بس زیانی مر مرا/
چون تویی گویا چه گویم من تو را

ای زبان تو یک زمان خاموش باش/
وقت گفتن اندکی باهوش باش

@naghedChannel

🔴 توضیح کانال پشتیبان عبدالکریم‌سروش:
@drsoroush


@naghedChannel

🔴کانال عبدالکریم سروش پرایوت شد

🔹 افرادی که قبلا عضو این کانال نبودند نمی توانند مجددا عضو شوند (تاریخ شروع پرایوت شدن کانال مشخص نیست)

@naghedChannel

متن کامل مصاحبه قوچانی

.

🔴نوشته قوچانی که واکنش عبدالکریم سروش را برانگیخت

🔴عبدالکریم سروش هنوز خود را وامدار شریعتی می‌داند | سروش به عنوان نخستین فردی که از شریعتی عبور کرد بر اقتصاددانی نجیب که برای توصیف تقلب علمی شریعتی کلمه‌ای بهتر نیافته توهین می‌کند

محمد قوچانی، سردبیر آگاهی نو و عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی:

🔹دکتر عبدالکریم سروش در دهه ۷۰ با نظریه «فربه‌تر از ایدئولوژی» اولین منتقد علی شریعتی شد و با ستایش‌آمیزترین تعاریف از درون تهی از علی شریعتی آن هم در مراسم تجلیل از «معلم شهید(؟!) انقلاب» عبور کرد و متهم به لیبرالیسم شد. لیبرالیسمی که در سطح فلسفه علم باقی می‌ماند و حتی به فلسفه سیاسی نمی‌رسید.

🔹اینک او بازگشته است. در قامت شیخ روشنفکری دینی و پیر طریقت سروشیه که از یاد برده است که نخستین فردی که به این پیکر ایدئولوژی تبر زد خود او بود که از علی شریعتی عبور کرد. اما اکنون نه‌تنها از علی شریعتی دفاع می‌کند و می‌گوید، «تا امروز هم آن بدگمانی‌ها را نسبت به شریعتی ندارم... شریعتی کار بزرگی در کشور ما کرد و دین را از انزوا بیرون آورد و مارکسیسم را که مذهب جوانان شده بود به انزوا برد و به وقوع انقلاب کمک کرد که حادثه میمونی در تاریخ کشور ما بود»، بلکه در پاسخ منتقدان علی شریعتی که همین نقش او را در آمیختن اسلام و مارکسیسم نقد می‌کنند برمی‌آشوبد و بر اقتصاددانی نجیب که برای توصیف تقلب علمی شریعتی کلمه‌ای بهتر نیافته است بدتر از آن کلمه توهین می‌کند و بی‌خبر از جنبش فکری آزادی‌خواهانه‌ای که روشنفکران ملی و اقتصاددانان آزادی‌خواه همچون موسی‌ غنی‌نژاد، محمد طبیبیان، سید جواد طباطبایی، مسعود نیلی و... با همه تمایزات در این سال‌های دور از خانه سروش و دیگر روشنفکران دینی ساخته‌اند، باز باب تحقیر و توهین را باز می‌کند.

🔹سروش هنوز خود را وامدار شریعتی می‌داند، درحالی‌که دیگر هیچ نسبتی در اندیشه میان آن دو نیست، جز اینکه شریعتی هم فیلسوفان را پفیوزان تاریخ می‌خواند. 

🔹جز اینکه عبدالکریم سروش (که از طرح نامسلمانی شریعتی به‌درستی ناراحت است) خود درباره سید احمد فردید (که خود استاد علی شریعتی و استاد احسان شریعتی در غرب‌ستیزی بود) از دیگران با میل و رضا نقل می‌کند که «این آدم دیو خبیثی است» و از آن فراتر وارد حوزه خصوصی‌اش می‌شود و از «اینکه ناگهان بعد از انقلاب چگونه دست و روی او را که به اصناف منکرات و مسکرات آلوده بود شستند و بر کرسی تقدس نشاندند» استفاده می‌کند.

سید احمد فردید البته همچون علی شریعتی بود که هر یک را جناحی از انقلابیون ایدئولوگ ساختند، اما اگر شیادی و نامسلمانی شریعتی را در رسانه گفتن حرام است، چرا باید حتی در حق سید احمد فردید پرونده منکرات و مسکرات او را گشود؟!

متن کامل مصاحبه قوچانی

#مجله_ناقد

@naghedChannel

🔴پاسخ عبدالکریم سروش به قوچانی

گناه کبیره
بنام خدا

🔹دشمنان نواندیشی و روشنفکری دینی به‌پا خاسته‌اند و مهدی نصیری‌ها تکثیر می‌شوند. قلم‌زنی که خلیفه نصیری و ازغدی‌ست، اخیراً جراحت‌نامه‌ای نوشته و از یک بی‌صلاحیتِ خودمفتی‌پندارِ تکفیرگر به‌نام غنی‌نژاد دفاعی فشل و فاسد کرده و او را در شیاد خواندن دکتر شریعتی مجاز و محق دانسته است. و دست آخر هم خبر از مرگ روشنفکری دینی داده است.

🔹همه این درازنویسی مهمل و ملال‌آور برای آن است که آن پول‌شناسِ نجیب را محکوم نکند و نگوید که خجالت نمی‌کشی که یک مسلمان دردمندِ دل‌سوخته را که عمری را در عشق علی و حسین و زینب سپری کرد، نامسلمان می‌خوانی؟ عداوتی که این قلم‌بمزدِ نصیری‌منش، به پیروی از جواد طباطبائی و اربابان دیگر، با شریعتی و با روشن‌فکری دینی دارد تهوع‌آور است. حتی مصباح یزدی که اعدا عدو شریعتی بود و او را جهنمی می‌خواند، آن مرحوم را نامسلمان نخواند و اینک آن فرد گستاخ چنین می‌کند و دشمنان نواندیشی و روشنفکری دینی گناه کبیره و فحش فجیعش را می‌پوشانند و او را فردی نجیب می‌خوانند.

🔹اما من به بانگ بلند به آن ناشسته‌رویِ ناسزاگویِ بی‌درد می‌گویم که تو نه حق داری و نه صلاحیت و غلط می‌کنی که دهان آلوده‌ات را می‌گشایی و بی‌پروا مسلمانی دردمند را نامسلمان می‌خوانی و آسوده‌خاطری که شریعتی‌ستیزان به دفاعت می‌آیند و تکفیرت را تطهیر می‌کنند، تنگ این تهمت نامشروع از روی ناشسته‌ات پاک نخواهد شد و خاطرت را همیشه پریشان خواهد داشت.

🔹گویا شریعتی هم‌اکنون اینجا ایستاده است و از زبان ناصرخسرو دردمندانه فریاد می‌زند که:
او همی گوید امروز مرا بددین مرد هشیار سخن‌دان چه سخن گوید

که به جز نام نداند از مسلمانی

با گروهی همه چون غول بیابانی

🔹و در باب مرگ روشنفکری دینی هم از زبان مولانا به آن قلم‌بمزدِ نصیری‌منش و ازغدی‌صفت می‌گویم:
چون تو خفاشان بسی بینند خواب

که جهان ماند یتیم از آفتاب

🔹و به آن ادب‌ناشناسِ پول‌شناس که رندی شریعتی را فهم نکرده، از زبان حافظ:
زاهد از رندی حافظ نکند فهم چه باک؟
می‌گویم:
دیو بگریزد از آن قوم که قرآن خوانند

والسلام
مردادماه ۱۴۰۵
عبدالکریم سروش

@naghedChannel

🔴پاسخ عبدالکریم‌سروش به قوچانی

@naghedChannel