مطالعات اسلامی | Islamic Studies

📚 #معرفی_کتاب

🔺تجاوز جنسی در حقوق اسلامی: ماهیت، ادله و آیین دادرسی

🔺 Sexual Violation in Islamic Law: Substance, Evidence, and Procedure

👈🏻 نویسنده: Hina Azam
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2015)
👈🏻شابک: 9781316145722

معرفی ناشر

این کتاب تحلیلی دقیق از مکتوبات فقهی اسلامی با موضوع تجاوز جنسی به دست می‌دهد و استدلال می‌کند که فقه کلاسیک اسلامی دربردارنده قواعد ظرافت‌بین و اساسا متمایزی درباره‌ی تجاوز جنسی به مثابه یک جرم قابل مجازات بوده است. این اثر بر گفتمان‌های فقهی در شش سده نخستین اسلام متمرکز است؛ در آن دوران این گفتمان‌ها به انسجام و فرم‌های کلاسیک خود دست یافتند. نویسنده در این کتاب، منازعات فقهی بر سر پرداخت یا عدم پرداخت غرامت مالی به قربانیان را به رشته تحریر درمی‌آورد. نویسنده همزمان با ردیابی چگونگی پیدایش و تطور این منازعه در گذر زمان، پیامدهای ادله‌ی اثبات دعوی در هر یک از این دو موضع رقیب را تبیین می‌کند؛ مواضعی که از رهگذر مباحثات میان دو مذهب فقهی حنفی و مالکی واکاوی می‌شوند. این پژوهش چندین مضمون بنیادین در حقوق اسلامی را به سنجش می‌گذارد؛ مضامینی نظیر پیوند بین جنسیت و مالکیت، تنش بین حقوق الهی (حق‌الله) و حقوق فردی (حق‌الناس) در جرایم جنسی، و توجیه‌های ارائه‌شده برای حقوق قربانی از منظر این دو مکتب رقیب.

فهرست مطالب
مقدمه
۱) تجاوز جنسی در خاورمیانه اواخر دوران باستان
۲) ردیابی تجاوز جنسی در فقه متقدم اسلامی
۳) تجاوز جنسی به مثابه جرمی علیه مالکیت: رویکرد مالکی
۴) تجاوز جنسی به مثابه تخطی اخلاقی: رویکرد حنفی
۵) اثبات تجاوز جنسی در فقه حنفی: ماهیت، ادله و آیین دادرسی
۶) اثبات تجاوز جنسی در فقه مالکی: ادله، آیین دادرسی و مجازات
نتیجه‌گیری

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺جمهوری ادبی جهان اسلام در قرون میانه: برساخت دانش عربی

🔺 The Medieval Islamic Republic of Letters: Arabic Knowledge Construction

👈🏻 نویسنده: Muhsin J. al-Musawi
👈🏻 ناشر:  University of Notre Dame
👈🏻 سال انتشار : (2015)
👈🏻شابک: 9780268020446

معرفی ناشر

نویسنده در این کتاب، پژوهشی افق‌گشا درباره‌ی میراث ادبی در عصر اسلامی قرون میانه و پیشامدرن به دست می‌دهد. نویسنده آن پارادایم غالب را که بازه‌ی زمانی بین سقوط بغداد در سال ۱۲۵۸ تا فروپاشی امپراتوری عثمانی در سال ۱۹۱۹ میلادی را به مثابه «عصر انحطاط» و متعاقب آن یک «بیداری» (النهضه) در نظر می‌گیرد، زیر سوال می‌برد. خوانش جامع او با مستندسازی دقیق یک «جمهوری اهل قلم» در خاور نزدیک اسلامی و آسیای جنوبی که از پویایی و سرزندگی شگرفی برخوردار بود، این دیدگاه را باطل می‌سازد؛ جمهوری پویایی که با تصویر عموما مقبول از یک رکود فکری و ادبی چند صد ساله تفاوت بنیادین دارد.

نویسنده بر این باور است که تولیدات فرهنگی عظیم این دوران یک پدیده تصادفی نبود: در عوض، این امر زاییده ظهور و بالندگی طیف وسیعی از خوانندگان در سراسر سرزمین‌های اسلامی بود که برای تعامل با اندیشمندان و نویسندگان، به مجموعه‌ها، واژه‌نامه‌ها و شروح نیازمند بودند. محققان نیز شبکه‌های خاص خویش را برای پاسخگویی به یکدیگر و به خوانندگانشان بسط دادند. این صنعت فرهنگی، به جای تمرکز انحصاری بر نخبگان، حامی یک جامعه مخاطب عام بود که فضای خلاقانه و دایره مخاطبان نثر و شعر را در دو ساحت عربی معیار و محاوره‌ای بسط داد. در این فضا، مکتوبات صنعتگران، پیشه‌وران و زنان دوشادوش آثار اندیشمندان و شاعران نامدار مجال بروز یافت.

اثر حاضر از رهگذر واکاوی موشکافانه این شبکه‌ها، از چارچوب‌های نظری مرتبط بهره می‌گیرد تا این فرهنگ را در بطن مباحثات جاری بر سر تکاپوهای غیراسلامی و اروپایی جایابی کند. این کتاب اثری جامع، از حیث نظری متقن و ظریف است که دستاوردی اصیل برای طیف وسیعی از حوزه‌های مطالعاتی در تاریخ فرهنگی عربی و اسلامی (از سده دوازدهم تا هجدهم میلادی) به شمار می‌رود.

فهرست مطالب
آستانه‌ها
۱) نظریه‌پردازی پیرامون خودزندگی‌نامه
۲) خودزندگی‌نامه‌نویس در میدان عمل
۳) روشنگران عرب
۴) نگارش در مقام پاسخ‌گویی: تعهد خودزندگی‌نامه‌نویس
۵) آواهای زنان / سلوک زنان
۶) تجربه‌گرایی در خودزندگی‌نامه‌نویسی
۷) رمان‌های خودزندگی‌نامه‌ای: دری گشوده به سوی روایتِ داستانیِ خویشتن
۸) فضای خودزندگی‌نامه‌ای

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺نود و نه: تصویری منشورتاب از الله

🔺 Ninety-Nine: A Kaleidoscopic Portrait of Allah

👈🏻 نویسنده: Amira Mittermaier
👈🏻 ناشر:  Duke University Press
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9781478034100

معرفی ناشر

بنا بر سنت اسلامی، خداوند دست‌کم نود و نه نام دارد. نویسنده در این کتاب، با تکیه بر پژوهش‌های میدانی و مصاحبه‌های خویش با بیش از یکصد شهروند مصری درباره‌ی این پرسش که خداوند برای آنان چه معنایی دارد، نود و نه فصل کوتاه را به رشته تحریر درآورده است. در سده‌ی بیست‌ویکم و پرالتهاب مصر - در کشاکش رویدادهایی چون قیام مردمی، کودتای نظامی، بحران همه‌گیری، دگرگونی‌های اقلیمی و جنگ‌های منطقه‌ای - سخن از خداوند بی‌وقفه در میان است، اما او همچنان معمایی رازآلود باقی می‌ماند. اثر حاضر، بی آنکه هرگز ادعای ارائه‌ی تصویری کامل و بی‌نقص را داشته باشد، ردپای الله را در فضاها و گفتمان‌های گوناگون پی می‌گیرد. در این اثر با یک گدای اهل قاهره، یک درویش رازآشنا، یک لاادری‌گرای دگرباش و یک زن خانه‌دار سلفی هم‌کلام می‌شویم. ما از مداخلات خرد و کلان الهی، و از کشمکش‌های روزمره و حتی ستیزهای آدمیان با خداوند آگاه می‌شویم. این کتاب در قالب تصویر معرق‌‌گونه‌ی صمیمانه‌ای از الله، کثرت‌گرایی نهفته در ذات سنت اسلامی را ارج می‌نهد و بینشی عمیق از چگونگی رویارویی مسلمانان معاصر با پرسش‌های کلان الهیاتی در هیاهوی زندگی روزمره به دست می‌دهد.

فهرست مطالب
پیش‌گفتار
کجا
آن بالا
جایی
درست همان‌جا
همه‌جا
هیچ‌کجا
شاید اینجا
مؤخره (پس‌گفتار)

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺مکان‌های مقدس مشترک در آسیای جنوبی: مذاکره بر سر همزیستی و تعلق

🔺 Shared Sacred Sites in South Asia: Negotiating Coexistence and Belonging

👈🏻 ویراستاران: Laurent Gayer, Christophe Jaffrelot, Aminah Mohammad-Arif, and Grégoire Schlemmer
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9780197859957

معرفی ناشر

در سراسر جهان، هویت‌های دینی و فرهنگی در راستای منافع سیاسی کارکردی تسلیحاتی یافته‌اند. آسیای جنوبی نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ منطقه‌ای که در آن منازعات پیاپی بین جوامع دینی، به تقویت سازمان‌های سیاسی-دینی انجامیده و انسجام اجتماعی را به شدت در تنگنا قرار داده است. با این حال، این منطقه پیشینه‌ای آکنده از درهم‌تنیدگی‌های دینی نیز دارد؛ پیشینه‌ای که تجلی آن را می‌توان در مکان‌های مقدس مشترک نظیر مقابر قدیسان، معابد، کلیساها و عناصر طبیعی کارکردیافته به مثابه نیایشگاه مشاهده کرد. این‌گونه «مکان‌های مشترک»، بینش‌هایی غنی درباره‌ی پویایی‌های تعامل دینی به دست می‌دهد. کتاب حاضر از رهگذر دو پرسش بنیادین به واکاوی این مکان‌ها می‌پردازد. نخست، بررسی می‌کند که نیایشگاه‌های مشترک چه حقایقی را می‌تواند درباره‌ی جوامع متکثر در میانه‌ی استمرار ناسیونالیسم قومی و دینی آشکار سازد. آیا این مکان‌ها پدیده‌هایی استثنایی به شمار می‌روند؟ آیا بازتاب‌دهنده‌ی گسل‌های اجتماعی-دینی هستند یا از آن‌ها فراتر می‌روند؟ نویسندگان این اثر، همزیستی را به مثابه یک «تعادل تنشی» در نظر می‌گیرند که در آن، منازعه با مفهوم اشتراک بیگانه نیست: مکان‌های مقدس مشترک در آسیای جنوبی به عنوان آزمایشگاه‌هایی اجتماعی قلمداد می‌شوند که  تکثرگرایی و چالش‌های آن را برای جوامع به آزمون می‌گذارند. دوم، مشارکت‌کنندگان در این پژوهش به واکاوی سیاست تعلق می‌پردازند و مرزبندی‌های میان گروه‌ها و ادیان را به پرسش می‌گیرند. آن‌ها منطق‌های نهفته در بازدید مردمان از مکان‌هایی خارج از وابستگی‌های دینی خودشان را بررسی می‌کنند، چارچوب‌های نظری معطوف به مرزبندی‌های دینی را به چالش می‌کشند و اهمیت سایر نشانگرهای هویتی نظیر کاست، طبقه، زبان و جنسیت را نمایان می‌سازند.
 
فهرست مطالب
مقدمه
بخش اول. بستر‌های یگانه اشتراک
۱) تبادل عبادت: اشتراک در درگاه اجمیر (جاسمیت سینگ سیهرا)
۲) قدیس مشترک: کیش بابا لوکنات در بارادی (رافائل ووآ)
بخش دوم. اشتراک و رقابت در پیکربندی‌های چندمکانی
۳) سید کوثی‌واله بابا: حضور توامان و همزیستی در روند تکوین یک زیارتگاه اسلامی در پارک پرندگان جیپور (گایاتری جای سینگ راتور)
۴) کاست، تفریح و دین‌داری مشترک در جنوب هند: هندوها، مسیحیان و مسلمانان در زیارتگاه‌های محله‌ای در چنای (پیر-ایو ترویه)
۵) از تاریخ تا صمیمیت: اشتراک کریول در یک زیارتگاه هندوی موریسی (متیو کلاویرولاس)
بخش سوم. شهرها به مثابه واحدهای تحلیل
۶) صلح‌پروری: کارآمدسازی همزیستی در امروهه (لوران گایر و سبطین نقوی)
۷) (عدم) اشتراک قلندر و شهر: نام‌گذاری و فضاسازی کیش یک قدیس صوفی در پاکستان (رمی دلاژ)
بخش چهارم. زیارت‌ها به مثابه لحظات استثنایی اشتراک
۸) بازتاب‌های متکثر یک پهنه آبی قدسی: زیارت و تعلق در نپال و در میان مردمان کولونگ (گرگوار شلمر)
۹) گام برداشتن در طلب فیض مریم: مسیحیت و مواجهه میان‌ادیانی در پاکستان (پل رولیه)
بخش پنجم. در تقابل با اشتراک؟
۱۰) نص‌گرایان در مکانی افسون‌شده: آنچه درگاه‌ها درباره مرزهای اسلام هندی می‌گویند (آمنه محمد-عارف)
۱۱) سیاست در درگاه شریف اجمیر: از مواجهات تعاملی هندو-مسلمان تا ناسیونالیسم‌های قومی-دینی (کریستوف ژافرلو)

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺پاکستان: هزارنمای اسلام

🔺 Pakistan: A Kaleidoscope of Islam

👈🏻 نویسنده: Mariam Abou Zahab
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2020)
👈🏻شابک: 9780197534595

معرفی ناشر

این مجموعه جستارها، دو دسته از مقاله‌ها و فصل‌ها به قلم مریم ابوذهب، پژوهشگر فقید و برجسته اسلام در آسیای جنوبی را گرد هم می‌آورد. بخش نخست این مجلد به واکاوی مناسبات شیعه و سنی در پاکستان می‌پردازد، حال آنکه بخش دوم بر اسلام‌گرایی خشونت‌آمیز در این کشور تمرکز دارد و همزمان روند طالبانی شدن نوار پشتون‌نشین و ابعاد جهادی سلفی‌گری در آسیای جنوبی را پوشش می‌دهد.

ابوذهب در سراسر این متون، دلایل پرشماری را که پاکستان را به کانون شکل‌گیری و تحول اسلام سیاسی بدل ساخته است، بررسی می‌کند. وی با در نظر گرفتن پیامدهای استعمار و منازعات - از جمله جنگ شوروی و افغانستان و عملیات نظامی غرب در افغانستانِ پسا-۱۱ سپتامبر - چشم‌اندازی تاریخی از این روند تکاملی به دست می‌دهد. او در عین تبیین اهمیت بنیادین این نفوذهای خارجی (از عربستان سعودی و ایران تا ایالات متحده)، اسلام سیاسی پاکستان را در بستر فرهنگ‌های بومی نیز قرار می‌دهد و بی‌آنکه هرگز به دام تقلیل‌گرایی فرهنگی بیفتد، از دانش ژرف انسان‌شناختی خویش بهره می‌گیرد. در نهایت، وی بر مؤلفه‌های جامعه‌شناختی تعیین‌کننده در فرقه‌گرایی، طالبانیسم و جهادگرایی، و همچنین اقتصاد سیاسی این ایدئولوژی‌ها تاکید می‌ورزد.

اگرچه دانش ابوذهب در این حوزه بی‌بدیل و جامع است، وی در این مقالات ترکیبی شیوا و پیراسته ارائه می‌دهد که تک‌تک واژگانش بار معنایی دقیقی دارد. این مجلد برای درک پویایی‌های معاصر پاکستان اثری گریزناپذیر و ضروری به شمار می‌رود.
 
فهرست مطالب
مقدمه) رویکرد چندمقیاسی مریم ابوذهب به اسلام‌گرایی: ریشه‌های اجتماعی و بومی فرقه‌گرایی و جهادگرایی در پاکستان (کریستوف ژافرلو)
بخش اول: تسنن و تشیع شبه‌نظامی در پاکستان
۱) پاکستان: گذار از محافظه‌کاری دینی به رادیکالیسم سیاسی
۲) سیاسی شدن جامعه شیعیان در پاکستان طی دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰
بخش دوم: فرقه‌گرایی: منازعه شیعه و سنی در پاکستان
۳) فرقه‌گرایی به مثابه هویتی جایگزین: سنی‌ها و شیعیان در مرکز و جنوب پنجاب
۴) منازعه سنی و شیعه در جهنگ (پاکستان)
۵) سپاه صحابه (SSP): طلایه‌دار اسلام شبه‌نظامی سنی در پاکستان
بخش سوم: طالبانی شدن و جهاد در نوار پشتون‌نشین و پنجاب
۶) سلفی‌گری در پاکستان: جنبش اهل حدیث
۷) کشرها علیه مشرها: جهاد و دگرگونی اجتماعی در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا)
۸) طالبان پشتون و پنجابی: پیوند جهادی-فرقه‌ای
بخش چهارم: همگرایی‌های فراملی جهادی-سنی فرقه‌ای
۹) «این فقط یک مسئله میان شیعه و سنی است»: فرقه‌گرایی و طالبانیسم در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا) در پاکستان
۱۰) پیوندها و پویایی‌ها

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺اهل کتاب: مواجهات پیامبر اسلام با مسیحیان

🔺 People of the Book: Prophet Muhammad’s Encounters with Christians

👈🏻 نویسنده: Craig Considine
👈🏻 ناشر:  Hurst Publishers
👈🏻 سال انتشار : (2021)
👈🏻شابک: 9781787384712

معرفی ناشر

مسیحیانی که در دوران حیات پیامبر در پیرامون شبه‌جزیره عربستان می‌زیستند، در هاله‌ای از ابهام و رازآلودی قرار دارند. پاره‌ای از روایات ناظر بر تعاملات پیامبر با آنان، ریشه در افسانه‌ها و اساطیر دارد، حال آنکه روایات دیگر از اعتبار و مقبولیت بیشتری برخوردار است. اما این مسیحیان به راستی چه کسانی بودند؟ چرا پیامبر آن‌گونه که در متون تاریخی گزارش شده، با آنان وارد تعامل شد؟ و مسیحیان و مسلمانان عصر حاضر چه آموزه‌هایی می‌توانند از این مواجهات استخراج کنند؟

نویسنده در این اثر به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد. وی با واکاوی موشکافانه‌ی آثار مورخان و متکلمان، بر انگاره‌ای پرتو می‌افکند که در کانون چشم‌انداز پیامبر جای دارد: یک «امت» یا ملت فراگیر اسلامی که شالوده‌‌ی آن بر حقوق شهروندی، گفتمان میان‌ادیانی، و آزادی وجدان، عقیده و بیان استوار است. نویسنده در این تحلیل بی‌بدیلِ جامعه‌شناختی از یکی از اثرگذارترین انسان‌های تاریخ، بینشی افق‌گشا به دست می‌دهد که ظرفیت بازتعریف مناسبات میان مسیحیان و مسلمانان را داراست.

فهرست مطالب
مقدمه
۱) راهبان و بازرگانان
۲) فرشتگان و عارفان
۳) هم‌پیمانان و پیامبران
۴) شهروندان و شورشیان
۵) میهمانان و میزبانان
۶) نمادها و جان‌ها

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺خون و عقیده: پاکسازی اسپانیای مسلمان، ۱۴۹۲-۱۶۱۴

🔺 Blood and Faith: The Purging of Muslim Spain, 1492-1614

👈🏻 نویسنده: Matthew Carr
👈🏻 ناشر:  Hurst Publishers
👈🏻 سال انتشار : (2017)
👈🏻شابک: 9781849048019

معرفی ناشر

در سال ۱۶۰۹ میلادی، به تمام جمعیت مسلمان اسپانیا سه روز مهلت داده شد تا قلمرو این کشور را ترک گویند، در غیر این صورت به قتل می‌رسیدند. در جریان یک کوچ اجباری بی‌رحمانه و دهشتناک، خانواده‌ها ناگزیر شدند خانه و کاشانه و روستاهایی را که نسل‌ها در آن‌ها زیسته بودند، به یکباره رها کنند. فقط ظرف پنج سال، اسپانیای مسلمان عملا از صفحه روزگار محو شد: تخمین زده می‌شود که حدود ۳۰۰ هزار مسلمان از خاک اسپانیا بیرون رانده شدند؛ رویدادی که در آن زمان، بزرگ‌ترین پاک‌سازی قومی در تاریخ اروپا را رقم زد.

اثر حاضر، وقایع‌نگاری مبهوت‌کننده‌ای از این برهه‌ی تاریخیِ تقریبا ناشناخته است که در بستر روایی و پویای اسپانیای مسلمان به تصویر کشیده می‌شود. این اثر، دریچه‌ای بدیع به سوی دورانی کمترشناخته‌شده از تاریخ اروپای مدرن می‌گشاید؛ روایتی غنی و پیچیده از کشاکش کیش‌ها و باورها، و تقابل سرکوبی فرهنگی با مقاومتی در برابر نابرابری‌های توان‌فرسا.
 
فهرست مطالب
بخش اول: از تسخیر تا تغییر کیش
۱) استثنای ایبریایی
۲) فاتحان
۳) مغلوبان
۴) پیمان‌های نقض‌شده: غرناطه ۱۴۹۲-۱۵۰۰
۵) طغیان و تغییر کیش
۶) غلبه ایمان
۷) واپسین دژ: آراگون ۱۵۲۰-۱۵۲۶
بخش دوم: یک گله، یک شبان
۸) «خانه‌ای آکنده از مار و عقرب»
۹) زیستِ موازی
۱۰) ایام پرالتهاب: ۱۵۵۶-۱۵۶۸
۱۱) فرمان پراگماتیک غرناطه
۱۲) «جنگی کوچک و پلید»
۱۳) هزیمت و عقوبت
بخش سوم: فاجعه
۱۴) هراسِ بزرگ
۱۵) «فرومایه‌ترینِ مردمان»
۱۶) در مسیر اخراج
۱۷) «خطری قریب‌الوقوع»: ۱۵۹۸-۱۶۰۹
۱۸) «هولوکاستِ مقبول»
۱۹) پنهان‌کاری و فریب
۲۰) فرجامی بی‌نقص؟ ۱۶۱۱-۱۶۱۴
۲۱) روز حساب
مؤخره: هشداری از گذرگاه تاریخ؟

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺نظام زندگی: مودودی و ایدئولوژیک کردن اسلام

🔺 A System of Life: Mawdudi and the Ideologisation of Islam

👈🏻 نویسنده: Jan-Peter Hartung
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2014)
👈🏻شابک: 9780199361779

معرفی ناشر

اگرچه بخش عمده‌ای از پژوهش‌های کنونی در باب اسلام سیاسی بر اسلام‌گرایی شبه‌نظامی تمرکز دارد، ریشه‌های پیدایش این ایدئولوژی همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است. اثر حاضر بررسی پیشگامانه‌ای است از نخستین تلاش‌ها برای ارائه طرحی نظام‌مند از ایدئولوژی اسلام‌گرایی؛ یعنی همان طرحی که سید ابوالاعلی مودودی، روشنفکر نامدار هندی‌مسلمان، در دهه‌های ۱۹۳۰ و اوایل ۱۹۴۰ میلادی مطرح کرد. نویسنده‌ی کتاب اندیشه‌های وی را با عنایت به ایدئولوژی‌های رقیبِ آن دوران بازخوانی می‌کند، به ویژه ادعای او مبنی بر بازآفرینی اسلام به عنوان یک نظامِ زندگیِ جامع، خودبنیاد و این‌جهانی. تحلیل او مبتنی بر درکی از تاریخ اندیشه‌هاست؛ اندیشه‌هایی که از رهگذر مواجهات استعماری، به طور فزاینده‌ای ابعاد جهانی به خود گرفت. او نشان می‌دهد که چگونه مودودی - به عنوان یکی از پیشگامان اصلی این روند - کوشید که عناصری از اندیشه فلسفی غرب را با مفاهیم و انگاره‌های برگزیده از سنت اسلامی همسو سازد، و بدین ترتیب «اسلام‌گرایی» را به عنوان دستاوردی اسلامی در راستای مفهومی جهان‌شمول از مدرنیته تثبیت می‌گردد. نویسنده افزون بر ارائه‌ی تصویری دقیق از نظام فکری مودودی، به بررسی نحوه پذیرش و دگرگونی اندیشه‌های او در خاورمیانه (عمدتا در میان متفکران اخوان‌المسلمین مصر) و همچنین در میان پیروان آن‌ها در آسیای جنوبیِ پسااستعماری می‌پردازد.
 
برای دسترسی به فهرست مطالب اینجا کلیک کنید. 

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺مسلمانان کامبوج و جهان مالایی: زبان مالایی، خط جاوی و جناح‌بندی اسلامی از سده نوزدهم تا دوران معاصر

🔺 Cambodia’s Muslims and the Malay World Malay: Language, Jawi Script, and Islamic Factionalism from the 19th Century to the Present

👈🏻 نویسنده: Philipp Bruckmayr
👈🏻 ناشر:  Brill
👈🏻 سال انتشار : (2019)
👈🏻شابک: 9789004346055

معرفی ناشر

نویسنده در این تک‌نگاشت، سیر تطور اقلیت مسلمان کامبوج را از میانه‌ی سده‌ی نوزدهم تا سده‌ی بیست‌ویکم میلادی واکاوی می‌کند. در طول این دوران، مسلمانان چام و چویای کامبوج روابط مستحکمی با مراکز مالاییِ آموزش اسلامی در پاتانی، کلانتان و مکه پایه‌گذاری کردند. از دهه ۱۹۷۰ تا اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی، این پیوندهای دیرپای به واسطه وقوع جنگ داخلی و سرکوبی نظام‌مند از سوی خمرهای سرخ به طور ناگهانی قطع گردید. با این حال، از دهه ۱۹۹۰ به این سو، روابط با جهان مالایی بار دیگر احیا شده و جریان‌های اسلامی جدید، از جمله سلفی‌گری و جماعت تبلیغ، مهر و نشان خود را بر سیمای اسلام معاصر در کامبوج حک کرده‌اند. مولف در این اثر به ردیابی این مسئله می‌پردازد که چگونه این پویایی‌ها، در کنار سایر عوامل، به شکل‌گیری پیشینه‌ای از جناح‌بندی‌های اسلامی در سطح محلی انجامید؛ روندی که در نهایت به رسمیت‌شناسیِ دو جماعت متمایز اسلامی از سوی دولت در اواخر دهه ۱۹۹۰ منتهی شد.

فهرست مطالب
مقدمه: دگرگونی دینی و جناح‌بندی‌های درون‌گروهی مسلمانان
۱) پیش‌زمینه‌سازی برای جاوی‌سازی اسلام در کامبوج
۲) در آستانه جاوی‌سازی و استیلای استعمار
۳) چام‌ها و مالایی‌ها در کامبوجِ اواخر دوران پیشااستعماری و اوایل دوران استعمار
۴) واکاوی گرایش‌های ساختاری و فرآیندی معطوف به جاوی‌سازی
۵) جاوی‌سازی در بستر چشم‌انداز متکثر مسلمانان کامبوج در دهه ۱۹۳۰
۶) کارگزاران، کانون‌ها و مجاری انتقالِ جاوی‌سازی
۷) نقش فرانسه در جاوی‌سازی و جناح‌بندی در اسلام کامبوج
۸) میراث جاوی‌سازی و جریان‌های ضد-جاوی‌سازی
نتیجه‌گیری
 
 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺اسلام، استعمار و عصر مدرن در هند شرقی هلند: زندگی‌نامه سید عثمان (۱۸۲۲-۱۹۱۴)

🔺 Islam, Colonialism and the Modern Age in the Netherlands East Indies: A Biography of Sayyid ʿUthman (1822 – 1914)

👈🏻 نویسنده: Nico J.G. Kaptein
👈🏻 ناشر:  Brill
👈🏻 سال انتشار : (2014)
👈🏻شابک: 9789004278691

معرفی ناشر

نویسنده در این اثر زندگی‌نامه‌ای، به واکاوی زندگی و زمانه‌ی سید عثمان (۱۸۲۲-۱۹۱۴)، برجسته‌ترین عالم مسلمانِ عصر خویش در قلمرو هند شرقی هلند می‌پردازد. وی در درازای دوران پربار فعالیت خود، هدایت و راهبری جامعه مسلمانان را بر عهده داشت و از سال ۱۸۸۹ میلادی، هم‌زمان به عنوان مشاور امور مسلمانان به استخدام دولت استعماری درآمد؛ منصبی که پس از دعوت سی. اسنوک هورخرونیه (مستشرق نامدار) به وی محول گردید. نویسنده با اتکا بر تحلیل مکتوبات و آثار سید عثمان، تمرکز خود را بر این پرسش بنیادین معطوف می‌دارد که وی جایگاه اسلام را در ساختار دولت استعماری چگونه ارزیابی می‌کرد و این رویکرد، چه واکنش‌های گسترده‌ای را در عرصه‌های ملی و بین‌المللی (از جمله از سوی رشید رضا، اندیشمند اصلاح‌گرای مقیم قاهره) برانگیخت.

فهرست مطالب
مقدمه
۱) یک زندگی‌نامه بومی: قمرالزمان
۲) سال‌های تکوین شخصیت سید عثمان (۱۸۲۲–۱۸۶۲)
۳) خدمتگزاری به جامعه مسلمانان: عالم و ناشر در باتاویا (۱۸۶۲–۱۸۸۵)
۴) همکاری و مشارکت با سی. اسنوک هورخرونیه (۱۸۸۹–۱۹۰۶)
۵) سید عثمان و لابی پان‌اسلامیسم (۱۸۹۵–۱۹۰۰)
۶) سید عثمان و جنبش اصلاح‌طلبی مصر (۱۹۰۵–۱۹۱۲)
۷) هدایت و راهبری مستمر جامعه مسلمانان (۱۸۹۱–۱۹۱۲)
۸) سالِ پایانی و پرالتهابِ حیات سید عثمان
۹) نتیجه‌گیری
 
 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺تشیع در آسیای جنوب شرقی: تکریم آل علی و برساخت‌های فرقه‌ای

🔺 Shi'ism In South East Asia: Alid Piety and Sectarian Constructions

👈🏻 ویراستاران: Chiara Formichi (ed.), Michael Feener
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2015)
👈🏻شابک: 9780190264017

معرفی ناشر

این کتاب نخستین اثری است که سنت‌های «ارادت‌ورزی به آل علی» و مناقشات مدرن بر سر این سنت‌ها در این منطقه را به شکلی جامع مستندسازی و به طور‌ انتقادی واکاوی می‌کند. مفهوم «ارادت به آل علی» مجالی فراهم می‌آورد تا دیدگاه‌های خود را درباره تکریم و احترام گسترده نسبت به علی، فاطمه و ذریه‌ی آنان بازآرایی کنیم. این مفهوم بر این نکته تاکید دارد که چگونه این‌گونه احساسات و مناسک مرتبط با آن، به مثابه بخشی از سنت‌های کلان و مشترک در میان طیف وسیعی از مسلمانان تلقی می‌شود؛ سنت‌هایی که ممکن است خاستگاهش الزاما ریشه در هویتی صرفا شیعی نداشته باشد. اثر حاضر از این رهگذر، خروج بحث‌های آکادمیک از سیطره‌ی گفتمان‌های جدلی و فرقه‌ای بر سر «تشیع» در آسیای جنوب شرقی را تسهیل می‌‌کند. فصل‌های این کتاب، حاوی داده‌های جدیدی است که از منابع خطی متقدم و پیش‌تر منتشرنشده در ادبیات بومی مسلمانان به زبان‌های مالایی، جاوه‌ای، سوندایی، آچه‌ای و بوگینسی استخراج شده است و با مردم‌نگاری‌های جدید و پرباری از سراسر این منطقه همراه شده است. این مطالعات به واکاوی سنت‌های فرهنگی، فکری و نمایشی می‌پردازد و هم‌زمان، نشان می‌دهد که چگونه مفهوم «ارادت به آل علی» پس از انقلاب سال ۱۹۷۹ ایران، در پیوند با هویت‌یابی‌های سخت‌گیرانه‌تر فرقه‌ای دستخوش دگرگونی شده است.
 
فهرست مطالب
بخش ۱: بنیان‌های تاریخی
۱) مباحثه بر سر «تشیع» در تاریخ مسلمانان آسیای جنوب شرقی
۲) ارادت شیعی به اهل بیت در چشم‌انداز تاریخی (بیانکاماریا اسکارچیا آمورتی)
۳) تشیع در تایلند: از عصر آیوتایا تا دوران معاصر (کریستوف مارسینکوفسکی)
بخش ۲: مواریث ادبی
۴) جنگاور و داماد، مروج ایمان و کاتب: بازنمایی‌های علی در ادبیات جاوه‌ای (رونیت ریچی)
۵) فاطمه در نوسانتارا (مجمع‌الجزایر مالایی) (وندی موکرجی)
۶) سرور تمامی زنان: فاطمه در متون تعلیمیِ مالایی ویژه زنان (مولایکا حیجاس)
۷) تکریم اهل بیت در متون بوگینسی درباره‌ی آداب صحیح جنسی (فرید اف. سائونونگ)
۸) آمیزش تا سرای دیگر: تبار قدسی و آمیزش ترمیم‌گرانه برای موالد (ترن سوآ)
بخش ۳: شیوه‌های ارادت‌ورزی به اهل بیت و جلوه‌های فرهنگی آن در عصر مدرن
۹) «آنان وارثان پیامبرند»: گفتمان‌های ناظر بر اهل بیت و مرجعیت دینی در میان آل باعلوی در اندونزی مدرن (اسماعیل فجری العطاس)
۱۰) مکان‌یابیِ نوادگان علی در جنوب غربی آچه: کانون‌های تکریم اهل بیت در سونگان در اواخر سده بیستم (دنیل اندرو بیرچوک)
۱۱) ارادت‌ورزی به آل علی و آیین‌های نمایشیِ تحت حمایت دولت: سنت تابوت در بنگکولو، سوماترا (آر. مایکل فینر)
۱۲) هجو دسته‌های عزاداری محرم در قالب بوریای کارناوالی (جان ون در پوتن)
۱۳) تعزیه‌ای از مالزی در سده بیست‌ویکم: نمایش‌واره سوگِ کربلا اثر فیصل تهرانی (ای. پی. ویرینگا)
بخش ۴: تحولات معاصر
۱۴) جنبه‌هایی از تشیع در اندونزی معاصر: تکاپویی برای رسمیت‌شناسی اجتماعی در عصر پسا-سوهارتو (۱۹۹۸-۲۰۰۸) (عمر فاروق سقاف)
۱۵) یک خانواده بزرگ؟ پویایی‌های تعامل در میان «دوستداران اهل بیت» در جاوای مدرن (کیارا فورمیچی)
 

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺میانجی‌گری برای خدا: محمد الغزالی و سیاست حضور الهی در مصر سده بیستم

🔺 Mediating God: Muhammad al-Ghazali and the Politics of Divine Presence in Twentieth-Century Egypt

👈🏻 نویسنده: Arthur Shiwa Zárate
👈🏻 ناشر:  Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9780197827062

معرفی ناشر

این کتاب که زندگی‌نامه‌ی فکری محمد الغزالی (۱۹۱۷-۱۹۹۶) متکلم، پژوهشگر و کنشگر مسلمان مصری است، جامع‌ترین پژوهش موجود درباره‌ی یکی از اثرگذارترین نویسندگان مسلمان سنی‌مذهب در سده بیستم میلادی را به دست می‌دهد. غزالی بر دیدگاه‌های نسل‌های متمادی از کنشگران مسلمان اثر گذاشت و در برهه‌ای، روشنفکر پیشگام جماعت اخوان‌المسلمین مصر به شمار می‌رفت. اثر حاضر مسیر برآمدن او را به مثابه یک متکلم طراز اول در صفوف اخوان طی دهه ۱۹۴۰، منازعات متعاقب آن و اخراجش از این تشکیلات در سال ۱۹۵۳، و همچنین فعالیت‌های گسترده او در دوران پسا-اخوان و هم‌زمان با سال‌های زمامداری جمال عبدالناصر را واکاوی می‌کند.

این اثر برای روایت این سرگذشت، به کاوش در بایگانی عظیمی از مکتوبات اعضای اخوان‌المسلمین و وابستگان ایشان می‌پردازد؛ مکتوباتی که بخش عمده‌شان پیش از این هرگز در پژوهش‌های ثانویه استفاده نشده است. کتاب حاضر از رهگذر واکاوی این مجموعه، نخستین نگاه ژرف را به فضای فکری عمیقا جهان‌وطنانه و التقاطیِ اخوان و وابستگان آن در فاصله‌ی دهه‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۶۰ میلادی ارائه می‌دهد. این پژوهش تمرکز ویژه‌ای بر مکتوبات پرحجم اما کمتر بررسی‌شده‌ای دارد که غزالی و همفکرانش در آن‌ کوشیده‌اند خداوند را به مثابه حضوری واقعی و معنادار در تمامی عرصه‌های حیات بشری - از ساحت‌های روزمره زندگی تا مبارزات سیاسی و تکاپوهای علمی - به تصویر بکشند. در نهایت، این کتاب با برجسته‌سازی محوریت خداوند به عنوان حضوری رازآلود و سنجش‌ناپذیر - اما در عین حال، عمیقا ملموس و شناخته‌شده - در پروژه‌ی تعالی معنوی و اجتماعیِ غزالی و همفکرانش، رهیافتی نو برای فهم سیاست اسلامیِ مدرن فراهم می‌آورد؛ رهیافتی که از چارچوب‌های آکادمیک «اسلام‌گرایی» و ادعاهای مبتنی بر کارکردی‌سازی، شیء‌انگاری و نظام‌مندسازیِ اسلام در عصر مدرنیته فراتر می‌رود.

فهرست مطالب
مقدمه: میانجی‌گری برای خداوند
۱) الهیات مادی: شرایط اقتصادی مصر و بنیان‌های مادی باور اسلامی
۲) واسطه‌گری برای پیام خداوند: تجسم، عاطفه و انتقال دانش در دعوت اخوان‌المسلمین
۳) اخلاقیات و سرایی دیگر: خداوند در تاریخ و جامعه
۴) صوفیان آمریکایی: خودیاری، تصوف و دین مابعدالطبیعی در مصر پسا-استعماری
۵) سکولاریته و دولت: تخیل اجتماعی سکولار در مصر عصر ناصر
۶) تصوف و روح کنشگری: خداوند و معنویت در دعوتِ اخوان
۷) آیات الهی: تصوف، کیهان‌شناسی و نقد توانمندسازی انسان در مصر عصر ناصر
۸) تامل در کتاب خداوند: الهیات طبیعی اسلامی و دانشمند مومن
۹) مواجهه با امور ماوراءالطبیعه: علم و قدرت‌های مهارناپذیر خداوند
نتیجه‌گیری

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺مهندسان انقلابی: یادگیری، سیاست و کنشگری در دانشگاه صنعتی آریامهر

🔺 Revolutionary Engineers: Learning, Politics, and Activism at Aryamehr University of Technology

👈🏻 نویسندگان: Sepehr Vakil, Mahdi Ganjavi, Mina Khanlarzadeh
👈🏻 ناشر:  The MIT Press
👈🏻 سال انتشار : (2025)
👈🏻شابک: 9780262382830

معرفی ناشر

در سال ۱۹۶۶ میلادی، شاه ایران دانشگاه صنعتی آریامهر را که امروزه با نام دانشگاه صنعتی شریف شناخته می‌شود، در راستای کارزاری کلان‌تر و با هدف نوسازی کشور بنیان نهاد. در سال ۱۹۷۹، دانشجویان مهندسی این دانشگاه نقشی تعیین‌کننده در انقلابی ایفا کردند که به سرنگونی شاه و رژیم وی انجامید. نویسندگان در این کتاب نشان می‌دهند که چگونه انگاره‌های غربی ناظر بر صلابت علمی و فنی، به طرزی پیش‌بینی‌ناپذیر با ارزش‌های ایرانی و اسلامی در دانشگاه آریامهر و در سال‌های منتهی به انقلاب ۱۹۷۹ ایران در هم آمیخت. آنان همچنین بر این باورند که چشم‌اندازهای جهانی، به ویژه دیدگاه‌های برخاسته از «جنوب جهانی» (Global South)، قادرند مباحثات معاصر مرتبط با اخلاقیات، معرفت‌شناسی و تولید دانش در حوزه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) را عمق و پیچیدگی بیشتری بخشند.

مؤلفان این اثر، تاریخ فرهنگی، سیاسی و پداگوژیک (آموزشی) دانشگاه آریامهر را از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۶۶ تا نقش‌آفرینی محوری‌اش در انقلاب ۱۹۷۹ به تصویر می‌کشند، و هم‌زمان به واکاوی تعامل درهم‌تنیده‌ی ارزش‌های جهانی، ملی و اسلامی در آموزش رشته‌های STEM می‌پردازند. طی سالیان اخیر، پژوهشگران آموزش STEM شالوده‌های معرفت‌شناختی و هستی‌شناختیِ پژوهش و عمل در این عرصه را به پرسش گرفته‌اند و در عین حال، پیوند این حوزه با مقولاتی نظیر قدرت، اخلاقیات، نژاد و عدالت را تعمیق بخشیده‌اند. مطالعه موردیِ دانشگاه آریامهر، مجالی فراهم می‌آورد تا چشم‌اندازی از جنوب جهانی به مطالعات ناظر بر کارکردها و مبانی مدنی، فرهنگی و سیاسیِ آموزش علوم و مهندسی افزوده شود. دانشگاه شریف همچنان به عنوان کانون تحولات سیاسی در ایران به حیات خود ادامه می‌دهد.

فهرست مطالب
مقدمه
۱) تاریخ سیاسی و پداگوژیک دانشگاه صنعتی آریامهر (۱۹۶۶-۱۹۷۹)
۲) مشارکت دانشگاه ام‌آی‌تی و آریامهر در تکوین یک قطب منطقه‌ای در حوزه‌های STEM
۳) دکتر سید حسین نصر در دانشگاه آریامهر: پیونددهنده علم، فلسفه و مناقشات (۱۹۷۲-۱۹۷۵)
۴) برآمدن کنشگری اعضای هیئت علمی و دانشجویان در دانشگاه آریامهر
۵) مناسبات جنسیتی در دانشگاه آریامهر
۶) هویت‌های سیاسی، یادگیری و زیست اجتماعیِ دانشجویان دانشگاه آریامهر
نتیجه‌گیری
مؤخره

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺برای خدا یا امپراتوری: سید فضل و قلمرو اقیانوس هند

🔺 For God or Empire: Sayyid Fadl and the Indian Ocean World

👈🏻 نویسنده: Wilson Chacko Jacob
👈🏻 ناشر:  Stanford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2019)
👈🏻شابک: 9781503609631

معرفی ناشر

سید فضل، از نوادگان پیامبر اسلام، حیاتی کم‌نظیر را پشت سر گذاشت؛ حیاتی که گستره‌ی وسیعی از سده نوزدهم میلادی را درنوردید و حلقه‌ای از پیوند میان هند، شبه‌جزیره عربستان و امپراتوری عثمانی پدید آورد. اثر حاضر، راوی داستان زندگی اوست؛ اثری که نیمی از آن در قالب زندگی‌نامه و نیمی دیگر در قالب تاریخ جهانی نگاشته شده است. زیست و میراث او، چشم‌اندازی بی‌بدیل برای نظاره‌ی دگرگونی‌های تاریخی در عرصه قدرت، حاکمیت، دین و سیاست فراهم می‌آورد.

نویسنده در این اثر تبارشناسی حاکمیت مدرن را از رهگذر مواجهه میان اسلام و «دولت-امپراتوری‌ها» در قلمرو اقیانوس هند بازخوانی و بازآفرینی می‌کند. سفرهای فضل در عوالم مرئی و نامرئی، حیاتی را برای او رقم زد که هم در تلاطم بود و هم تلاطم‌ساز. از دریچه حیات اوست که دست‌کم دو جلوه از حاکمیت - یعنی حاکمیت خداوند و حاکمیت امپراتوری - در بستر جهانی و درهم‌تنیده دین و تکوین دولت مدرن، رخ می‌نمایاند. در حالی که این دگرگونی‌ها غالبا با مفاهیمی نظیر سکولاریزاسیون دولت و زایش انسان مدرن و عقل‌گرا تبیین می‌شود، حیات و میراث به‌جای‌مانده از سید فضل - که ما را از قلمرو اقیانوس هند در سده‌های هجدهم و نوزدهم تا فضای سایبری در سده بیست‌ویکم رهنمون می‌کند - تاریخ جهانیِ گشوده‌تری از مفهوم حاکمیت و برداشتی فراخ‌تر از مقوله حیات به دست می‌دهد.

فهرست مطالب
مقدمه: زیستن در میانه
۱) بازآرایی قلمرو اقیانوس هند: صوفیان، فرمانروایان و مپیلایِ مالابار
۲) «از مشرق خورشید تا مغرب آن»: خاستگاه، حیات و چهره‌های حاکمیت
۳) «این شکاف فراخ‌تر خواهد شد»: بازآرایی حکمرانی از مدرس تا استانبول
۴) «زمان، یگانه حجاب است»: تصوف و سیاست بازشناسی
۵) بازگشت‌های پرابهام: فضای سایبری، ژنتیک و تبارشناسی
۶) «این طریقت راستین و رحمانی»: حاکمیت و غایات حیات
نتیجه‌گیری: حاکمیت و وحدت رازآلود حیات

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺پادشاهی عربی مدرن: بازآفرینی نظم سیاسی عثمانی در خاورمیانه‌ی میان‌دوجنگ

🔺 Modern Arab Kingship: Remaking the Ottoman Political Order in the Interwar Middle East

👈🏻 نویسنده: Adam Mestyan
👈🏻 ناشر:  Princeton University Press
👈🏻 سال انتشار : (2023)
👈🏻شابک: 9780691190976

معرفی ناشر

نویسنده در این کتاب ‌افق‌گشا بر این باور است که نظم‌های سیاسی پسا-عثمانی در جهان عرب، برخلاف پندار بسیاری مورخان، زاییده‌ی استعمار اروپا نبود، بلکه از دل فرآیند «بازیافت امپراتوری» سر برآورد. او نشان می‌دهد که در خاورمیانه‌ی پس از جنگ جهانی اول، مقامات دولت‌های متفق و اشراف‌زادگان پیشین عثمانی به منظور بازآفرینی نهادهای امپراتوری با یکدیگر هم‌پیمان شدند. آنان، به استثنای فلسطینِ استعمارزده، کاربست‌های پیشین عثمانی در زمینه تبارشناسی و دین را برای تکوین نظام‌های سیاسی نو مجددا به کار گرفتند. وی بر این باور است که این نظام‌های سیاسی را نباید در قالب مستعمره یا دولت-ملت فهم کرد، بلکه باید آن‌ها را به مثابه «دولت‌های محلیِ دارای حاکمیتِ تابع» در نظر گرفت؛ یعنی رژیم‌هایی بومی‌سازی‌شده که اقتدار امپراتوری‌شان ریشه در مذهب، قومیت و دودمان داشت. در این میان، حکمرانی بدون حاکمیت، به شمایل جدیدی از سلطه غربی بدل گردید.

نویسنده با اتکا بر منابع بکر و پیش‌تر استفاده‌نشده از بایگانی‌های عثمانی، فرانسوی، سوری و سعودی، به واکاوی اندیشه‌ها و روال‌های معطوف به خلق نظام‌های سیاسیِ ترکیبی در خاورمیانه‌ی میان‌دوجنگ می‌پردازد. وی از این رهگذر، بر نقش عاملیت‌های بومی در شکل‌گیری پادشاهی فراموش‌شده‌ی حجاز، اردن، مصر، عربستان سعودی و سوریه (نخستین جمهوری مسلمان) پرتو می‌افکند. نویسنده چگونگی سازگاری اسلام امپراتوری با جهانی فاقد یک امپراتوری اسلامی را می‌سنجد و ضمن بررسی پادشاهی مصر در دوران پسا-عثمانی، به روند درهم‌تنیده‌ی تکوین عربستان سعودی و دولت سوریه در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ میلادی می‌پردازد.

تحلیل نوآورانه‌ی این کتاب نشان می‌دهد که چگونه کاربست یک نظریه‌ی مبتنی بر امپراتوری برای تحلیل نظم سیاسی مدرن، می‌تواند به تدقیق و ژرف‌بینی درک ما از پویایی‌های سیاسی در سراسر سده بیستم تا روزگار پرالتهاب کنونی یاری رساند.
 
فهرست مطالب
۱) بازیافت امپراتوری
بخش اول: نظریه‌ای درباره‌ی دولت‌های محلیِ حاکم
۲) خاستگاه امپراتورگونه‌ی نظم‌های سیاسی جانشین
۳) حکمرانی بدون حاکمیت
بخش دوم: مسیرهای ترکیبی برای خروج از امپراتوری
۴) سیاست‌های تبارشناختی عثمانی
۵) فدرالیسم آرمان‌شهری: امپراتوری‌های پسا-عثمانی
بخش سوم: گذار از اقتدار امپراتوری به اقتدار محلی مسلمانان
۶) اقتدار اشغالگر: پادشاهِ منطقه اداره سرزمین‌های اشغالی دشمن در شرق
۷) اقتدار و دستگاه شریعت در مصرِ پسا-عثمانی
بخش چهارم: مسیرهای رهایی
۸) نقش سوریه در تکوین پادشاهی عربی سعودی
۹) تاج و تخت دمشق، ۱۹۲۶-۱۹۳۹
مؤخره: حاکمیتِ تابع در سده بیستم

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺پاسداران تشیع: مرجعیت مقدس و شبکه‌های خانوادگی فراملی

🔺 Guardians of Shi’ism: Sacred Authority and Transnational Family Networks

👈🏻 نویسنده: Elvire Corboz
👈🏻 ناشر:  Edinburgh University Press
👈🏻 سال انتشار : (2015)
👈🏻شابک: 9780748691449

معرفی ناشر

قرن‌هاست که سازمان دین در تشیع، تجلی غایی یک کنشگر فراملی به شمار می‌رود. اما مرجعیت روحانیون چگونه در فراسوی مرزها تکوین یافته و تداوم می‌یابد؟ کتاب حاضر، ظرفیت پیوندهای فراملی را در شکل‌بخشیدن به الگوهای رهبری در تشیع معاصر واکاوی می‌کند. این اثر، از دریچه نگاه دو خاندان از عالمان دینی، نقش‌های چندوجهی روحانیون را در قیاس با روایت‌های موجود درباره‌ی نظام سنتی مرجعیت دینی، سازمان‌های سیاسی و نهادهای خیریه بین‌المللی بررسی می‌کند. این کتاب به ترسیم شبکه‌های روحانیت و مواجهات آنان با جوامع و دولت‌ها در گستره‌ی خاورمیانه، شبه‌قاره هند، آسیای جنوب شرقی و جهان غرب می‌پردازد. هدف از این رهیافت چندکانونی، پرتو افکندن بر پویایی‌های محلی و فراملی است که شالوده اقتدار روحانیت را قوام می‌بخشند.
 
فهرست مطالب
مقدمه
بخش اول: خانواده، شاگردان و دوستان: از شبکه‌های دوجانبه تا شبکه‌های فراملی
۱) یک خاندان عراقی از عالمان دینی: راهبردهای شبکه‌سازی محلی و فراملی
۲) یک مرجع ایرانی در نجف و بنیادی در لندن: بازتولید پیوندهای میان‌فردی در گستره مکان و گذر زمان
بخش دوم: سیاستِ امور خیریه: حامیان نیکوکار، بهره‌مندان و حاکمیت
۳) رهبری در عرصه حمایت‌گری: دستاوردهای خدمت‌رسانی و آموزش
۴) اولویتِ امور خیریه: یک برند بشردوستی جهانی در بستر شکل‌گیری محلیِ آن
بخش چهارم: امور حاکمیت: مشارکت روحانیت در سپهر سیاست
۵) از نجف تا نجف: خاندانی در صف مقدم سیاست عراق
۶) کنشگری خاموش: واکنش‌های حساب‌شده به تلاطم‌های سیاسی
نتیجه‌گیری
 
 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺برآمدن تشیع مدرن: اصلاح‌گری اسلامی در عراق و ایران

🔺 The Emergence of Modern Shi'ism: Islamic Reform in Iraq and Iran

👈🏻 نویسنده: Zackery M. Heern
👈🏻 ناشر:  Oneworld Publications
👈🏻 سال انتشار : (2015)
👈🏻شابک: 9781780744971

معرفی ناشر

این کتاب با نگاهی بدیع به واکاوی بنیان‌های اسلام مدرن می‌پردازد. پژوهشگران غالبا خاستگاه جهان اسلام مدرن را در استعمار اروپا یا واکنش‌های جوامع اسلامی به مدرنیته اروپایی جستجو می‌کنند. با این حال، پژوهش حاضر بر برآمدن جنبش‌های اسلامی بومی در خاورمیانه تمرکز دارد؛ جنبش‌هایی که در واکنش مستقیم به فروپاشی و تمرکززدایی «امپراتوری‌های باروتی» اسلامی شکل گرفتند. به بیان دیگر، این کتاب بر آن است که نشان دهد جنبش اصولی، در کنار وهابیت و نوصوفی‌گری، در واکنش به اضمحلال و تمرکززدایی سیاسی در امپراتوری‌های صفوی، عثمانی و گورکانی پدیدار شدند. این اثر به ویژه بر ظهور تشیع اصولی در سده‌های هجدهم و نوزدهم میلادی تمرکز می‌کند. پیامد بلندمدت احیای مکتب اصولی آن بود که روحانیون شیعه به اقتدار اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بی‌سابقه‌ای در ایران و جنوب عراق دست یافتند. فقیهان اصولی مدعی برخورداری از مرجعیت برای صدور احکام فقهی الزام‌آور بودند و بر این باور تاکید می‌ورزیدند که پیروی از این احکام بر تمامی شیعیان واجب است. تا اوایل سده نوزدهم، مکتب اصولی در قامت یک جنبش اسلامی پرنفوذ، به شدت مستقل و فراملی سر برآورد. روحانیون اصولی همواره در کانون تحولات اجتماعی و سیاسی در عراق و ایران مدرن نقش‌آفرینی کرده‌اند و امروزه نیز بر سپهر سیاسی منطقه تسلط دارند.

فهرست مطالب
پیش‌گفتار
مقدمه
فصل ۱: زمان‌ها و مکان‌های اصلاح در جهان مدرن
فصل ۲: تشیع و برآمدن ایران مدرن
فصل ۳: تشیع و برآمدن عراق مدرن
فصل ۴: وحید بهبهانی: احیاگر و مصلح شیعی
فصل ۵: شبکه اصولی وحید بهبهانی در عراق و ایران
فصل ۶: خوانش وحید بهبهانی از فقه اسلامی
فصل ۷: بنیان‌گذاران اسلام مدرن

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📹 #ویدئو #تاریخ #قم #اختصاصی

🔺 قم: آموزش روحانیون (۱۹۷۸) 🔺

گزارش ویدئویی شبکه‌ی «آنتن ۲» تلویزیون فرانسه از شهر قم و نهادهای آموزش دینی طلاب که «فیلیپ گاسو» خبرنگار و گوینده‌ی فرانسوی در ۱۰ سپتامبر ۱۹۷۹ (شهریور ۱۳۵۷) تهیه کرده است.

در این قطعه فیلم تصاویری از حرم حضرت معصومه، دارالتبلیغ و نیز بیمارستان فاطمی-سهامیه قم به چشم می‌خورد. یک طلبه‌ی جوان نیز به زبان فرانسوی می‌گوید با وجود پایبندی به سنت‌های دیرینه، روحانیون انسان‌هایی مدرن و امروزی هستند.

تهیه و تدوین: مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب #تازه‌های_نشر

🔺ترسیم پیوندهای متون مقدس: تفسیری قرآنی بر تورات

🔺 Illuminating Scriptural Connections: A Qur'anic Commentary on the Torah

👈🏻 نویسندگان: Rick Sopher, Abdulla Galadari
👈🏻 ناشر:  University of Nebraska Press
👈🏻 سال انتشار : (2026)
👈🏻شابک: 9780827615731

معرفی ناشر

اثر حاضر خوانندگان را به گفتمانی جسورانه و روشنگر میان دو متن از متون مقدس بنیادین جهان فرا می‌خواند. در این اثر، برای نخستین بار، پنجاه و چهار بخش هفتگی تورات از منظر قرآن واکاوی می‌شود و از این رهگذر، هم تفاوت‌های موجود میان این دو متن و هم داستان‌ها، پیامبران، اصول و چشم‌اندازهای مشترک آن‌ها آشکار می‌گردد؛ مشترکاتی که پرده از خویشاوندی معنوی ژرف‌تری میان یهودیت و اسلام برمی‌دارد.

مولفان کتاب بر این باورند که قرآن برای هر یک از بخش‌های هفتگی تورات، آموزه‌ای پرمعنا دربردارد. قرآن تورات را به مثابه سرچشمه «هدایت و نور» می‌شناسد و به روایات محوری آن، از آفرینش و نبوت تا شریعت، عهد و رحمت الهی، واکنش نشان می‌دهد. بسیاری از تفاسیر، روایات کلیدی کتاب مقدس نظیر نیت ابراهیم برای قربانی کردن، داستان حیات یوسف و رهبری موسی را به بوته قیاس می‌سپارد و بدین‌سان دیدگاه‌های قرآنی را نمایان می‌سازد. قرآن در پاره‌ای موارد، بر مفاهیم تورات صحه می‌گذارد و در مواردی دیگر، بر درونمایه‌ها و پیام‌های خاص خویش تاکید می‌ورزد. افزون بر این، گاه چنین می‌نماید که قرآن با برخی از سنت‌های متقدم خاخامی وارد تعامل می‌شود و متقابلا در مواردی، ادبیات متأخر یهودی نیز با قرآن به گفتمان می‌پردازد.

نویسندگان در این مسیر، به واکاوی متونی می‌پردازند که عمدتا به عنوان کانون‌های تنش میان این دو آیین تلقی می‌شوند. آنان استدلال می‌کنند که پندار خصومت قرآن با تمامی یهودیان، ریشه در کژفهمی‌های متنی دارد. قرآن در عین حال که ارج و منزلتی ویژه برای شماری از یهودیان قائل است، از شماری دیگر به شدت انتقاد می‌کند. مواجهات پیامبر اسلام با جوامع یهودی، به ویژه در سال‌های پایانی حیات ایشان در مدینه، شاکله تصویرسازی قرآن از آنان را پی‌ریزی کرده است.

این کتاب با رویکردی تلفیقی به متون مقدس و تاریخ، بر میراث زبانی مشترک عبری و عربی تاکید می‌ورزد و با پرسش افکندن در پیش‌فرض‌های مبتنی بر تقابل، تعامل و تبادل عمیق اندیشه‌ها را به تصویر می‌کشد. این اثر فضاهای نویی را برای درک متقابل و پیوند میان‌ادیانی می‌گشاید و اثبات می‌کند که پیوند خمیرمایه‌ی معنوی یهودیت و اسلام، بسیار تنگاتنگ‌تر از آن چیزی است که از پس قرن‌ها سوءتفاهم به چشم ما آمده است.

برای دسترسی به فهرست مطالب اینجا کلیک کنید.

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies

📚 #معرفی_کتاب

🔺در میانه‌ی مسیح و خلیفه: حقوق، ازدواج و مسیحیان در صدر اسلام

🔺 Between Christ and Caliph: Law, Marriage, and Christian Community in Early Islam

👈🏻 نویسنده: Lev E. Weitz
👈🏻 ناشر:  University of Pennsylvania Press
👈🏻 سال انتشار : (2018)
👈🏻شابک: 9780812250275

معرفی ناشر

در روایت‌های تاریخی رایج، خاورمیانه در سده‌های میانه متشکل از سنت‌های دینی خودمختاری تصویر می‌شود که هر یک از آموزه‌ها، مناسک و نهادهای متمایزی برخوردار بودند. با این حال، در بیرون از جهان الهیات و فراتر از حصار مساجد و کلیساها، نظم اجتماعی چنددینی در امپراتوری اسلامی سده‌های میانه، ساختاری پیچیده و پویا داشت. مردمانی از کیش‌های گوناگون - اعم از اهل سنت، شیعیان، مسیحیان، یهودیان و دیگران - در کوچه‌ها و خیابان‌های شهر، بازارها و حتی در خانواده‌های مشترک با یکدیگر در تعامل بودند و تمامی این زیستِ مشترک در سایه‌ی حاکمیت خلافت اسلامی جریان داشت. عوام‌الناس از مذاهب گوناگون، تعلقات دینی خویش را از رهگذر هنجارها و روال‌های اجتماعی متغیر و گاه درهم‌تنیده ابراز می‌داشتند.

نویسنده در اثر حاضر، جامعه‌ی چند-دینی در صدر اسلام را از منظر تحولات رخ‌داده در روال‌های ازدواجِ جوامع مسیحی سریانی واکاوی می‌کند. اسقف‌های مسیحی سریانی در واکنش به بسط حقوق و حکمرانی اسلامی در فاصله سده‌های هفتم تا دهم میلادی، قوانین جدیدی را برای سامان‌دهی به مقوله ازدواج، ارث و حیات خانوادگی وضع کردند. این اسقف‌ها با هدف غایی متمایز ساختن الگوهای اجتماعی مسیحیان از الگوهای رایج میان مسلمانان و یهودیان، تعدد زوجات را ممنوع ساختند، تبرک پیوندهای زناشویی مسیحی از سوی کشیشان را الزامی نمودند، و ازدواج میان خویشاوندان نزدیک را محدود کردند. نویسنده با اتکا بر پژوهش‌های موشکافانه در منابعِ کمتردیده‌شده‌ی سریانی و عربی، به ردیابی مسیرهایی می‌پردازد که به مسیحیان سریانی امکان می‌داد هویت خود را به مثابه جامعه‌ای متمایز تثبیت کنند و در عین حال، جایگاه خویش را در نظم اجتماعی اسلامی محفوظ بدارند. مسیحیان سریانی با گره زدن حیات خانوادگی به هویت دینی، تمایزات اجتماعی نویی را میان جوامع مذهبی پدید آوردند که بعدها شالوده‌ی خاورمیانه اسلامی در سده‌های میانه را تعریف کرد. در نهایت، کتاب حاضر بر این مدعا بنا شده است که این دست تعاملات و مذاکرات میان‌دینی، در کانون تاریخ امپراتوری اسلامی در قرون میانه جای دارند.
 
فهرست مطالب
مقدمه
بخش اول: امپراتوری، خانواده و جامعه مسیحی از اواخر عهد باستان تا خلافت عباسی
۱) ازدواج و خانواده در کشاکش دین و امپراتوری در اواخر عهد باستان
۲) مسیحی‌سازی پیوند زناشویی در صدر اسلام
۳) شکل‌دهی به خانواده‌ها و تکوین مرزهای دینی در دوران خلافت عباسی
بخش دوم: حقوق خانواده مسیحی در تکوین جامعه خلافت و فرهنگ فکری
۴) ریشه‌های باستانی و بستر اسلامیِ حقوق خانواده سریانی
۵) نهادهای اسلامی، دادرسی کلیسایی و پیکربندی عملی جوامع مسیحی
۶) آیا مسیحیان مجاز به ازدواج با خویشاوندان خود هستند؟ خویشاوندی، استدلال حقوقی و فرهنگ فکری اسلامی
۷) همسران پرشمار آهونا: تعدد زوجات در میان مسیحیان در جامعه اسلامی
۸) ازدواج‌های میان‌دینی و نظم اجتماعی چندمذهبی بخش سوم: حقوق اسلامی و حقوق‌دانان مسیحی پس از فروپاشی امپراتوری
۹) «شریعت مسیحی» در عرصه تقابل و سازواری با حقوق اسلامی در اواخر سده‌های میانه
نتیجه‌گیری) مسیحیان و حقوق مسیحی در تکوین امپراتوری اسلامی سده‌های میانه

 📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی

@Islamicstudies