ما و جهانی بی ما: داستان کریدورها

⬅️ فرض کنید شما بدن ورزشکاری دارید و در تپه های پشت خانه تان، گاه به گاه ورزش میکنید. آیا شما با این کارها می‌توانید ورزشکار درجه یکی شوید؟ قطعا نه. ورزشکار درجه یک شدن و شاید قهرمانی، تنها زمانی ممکن است که به شبکه ای از افراد حرفه ای در یک رشته ورزشی وصل باشید، با آنها تمرین کنید و مرتب یاد بگیرید. حتی ممکن است با این حضور در مراکز اصلی، آدم بهتری هم بشوید (رشد شخصیت) و حتی همسر آینده تان را هم در انجا پیدا کنید (مسیر احتمالی رشدهای آینده). کریدورهای اقتصادی، دقیقا همین طورند. نه تنها باعث رشد اقتصادی کشورها میشوند بلکه در اتحاد و پیوند بودن با دیگران، امنیت کشورها را افزایش میدهد(امنیت کشور شما، میشود موضوع امنیت اقتصادی خودشان). برای رشد و توسعه، تپه های پشت خانه تان کفایت نمی‌کند.

⬅️ بر اساس گزارش موسسه مکنزی(اینجا)، ۴۰ کریدور بزرگ تجاری در دنیا وجود دارد که ۲۸٪ از حجم تجارت جهانی در مسیرهای آنها انجام می‌شود. کریدورهای جدید هم در راهند. مثلا کریدور هند- مدیترانه (Indo-Mediterranean Corridor) که جنوب آسیا، خاورمیانه و اروپا را به هم وصل می‌کند. با روند موجود، هند تا ۵ سال دیگر، ۱ هزار میلیارد دلار صادرات کالا خواهد داشت و سهم هند از خانواده ها با درآمد متوسط، ۳ برابر خواهد شد. در این کریدور، امارات و عربستان جایگاه مهمی دارند. یا شبکه های نوظهور تجاری امریکای لاتین (Latin America's Emerging Trade Networks) که برزیل، مکزیک و شیلی را به بازارهای آسیا- اقیانوسیه و اروپا وصل میکند.
بی دلیل نیست که چین بیش از هزار میلیارد دلار در طرح کمربند- جاده هزینه کرده است. چین فهمیده که برای بقا و توسعه، باید از پشت تپه ها بیرون بیاید.

⬅️ چرا ارتباط بیشتر اروپا و آسیا مهم است؟ به دلایل متعدد از جمله اینکه ۱۸ تا از ۲۰ کریدور تجاری با سریع ترین رشد و ۱۳ تا از ۲۰ بزرگترین کریدورهای تجاری در آسیا قرار دارند؛ قاره‌ای که ۶۰٪ رشد اقتصاد جهانی مدیون آن است. اوراسیا که اروپا و آسیاست، ابرمتطقه ای است که هرچند بعضا با اغراق آن را هارتلند جهان می‌نامند اما منطقه مهمی برای آینده جهان است. امریکا و اروپا میخواهند اینجا، مجمع غرب گرایان باشد، روسیه می‌خواهد با تفرقه میان کشورها، نفوذ خود را تا اروپا و خاورمیانه گسترش دهد، چین میخواهد این منطقه محل فروش کالا و کانون نفوذ سیاسی اش باشد، و ترکیه هم سودای اتحاد ترکان عالم را دارد تا امپراتوری اسلامی قرن بیست و یکمی درست کند (به یاد اجداد عثمانی اش). کریدور زنگزور، جایی است در کمربند جنوبی منطقه دعوا.

⬅️ برخی تحلیل‌ها در مورد پیامدهای این کریدور بر ما و از دست رفتن همه چیز، کمی اغراق آمیزند اما روشن است که ایرانِ آسیب دیده از انواع بحرانها، در اینجا هم زیان‌ بلندمدتی خواهد دید چرا که بیشتر از قبل، امکانهای جغرافیایی اش را از دست می دهد، بیشتر از قبل باید خطرات آذربایجان قدرتمند را به جان بخرد و بیشتر از قبل همزمان با نیاز به گرفتن مجوز از وزارت خزانه داری امریکا (برای مراودات تجاری با دیگران به دلیل تحریم ها)، نگران فعالیت‌های کنسرسیومی امریکایی-اسراییلی-ترکی در "مسیر ترامپ" (TRIPP) باشد. اینها یعنی کشیده شدن بیشتر ما به پشت تپه ها. جدا از اینها (اینجا):

■آذربایجان که قبلا ۱۵٪ از ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون مترمکعب گاز صادراتی اش به نخجوان از طریق ایران را به عنوان هزینه ترانزیت به ایران میداد، حالا با خط لوله ۸۵ کیلومتری گاز آذربایجان- ترکیه، می‌تواند روزانه ۱.۵ و سالانه ۵۰۰ میلیون مترمکعب گاز را به ترکیه(مشتری قدیمی ایران) صادر کند.

■ترکیه که از سال ۱۹۹۶(۱۳۷۵) مشتری گاز ایران بوده، می‌تواند به جای پرداخت ۴۹۰ دلار برای هر هزار مترمکعب گاز به ایران، گاز آذربایجان را ۳۰٪ ارزان تر یعنی به قیمت ۳۳۵ دلار برای هر هزار مترمکعب بخرد.

■ایران که ۱۱٪ از گاز جهان را تولید میکند و در جهان بعد از امریکا (۴۴٪) و روسیه (۲۶٪)، سوم است(اینجا)، هم عمده گازش را در داخل مصرف میکند و هم فرصت های طلایی آینده را از دست می‌دهد. نه تنها فرصتهای صادرات گاز که فرصتهای سرزمینی در کریدورها ایجاد می‌شوند. در یک نمونه مثلا پروژه خط لوله گاز ترکمنستان به ترکیه و سپس اروپا از طریق ایران که در سال ۲۰۱۷ (۱۳۹۶) متوقف شد، با کریدور جدید زنگزور و خط لوله های جانبی اش، فرصت جدیدی برای ترکمنستان است تا با دورزدن ایران به بازارهای گاز اروپا دسترسی داشته باشد. احتمالا خط لوله ترانس خزر (Trans-Caspian Pipline)، همان پروژه مورد نظر امریکا برای دورزدن مسیر ایران از وسط دریای خزر، در دستور کار قرار خواهد گرفت و گاز ترکمنستان به آذربایجان- ترکیه و اروپا خواهد رسید.

⬅️راه خروجی از پشت تپه ها، راه ورودی به توسعه و امنیت است. این را هم جغرافیا تایید میکند و هم تاریخ

✏ سعید عطار/ ققنوس
https://t.me/iransaeedattar