ان @historyut
انجمن علمی تاریخ دانشگاه تهران 💚انجمن علمی دانشجویان تاریخ دانشگاه تهران برگزار می‌کند: ⚔️سلسله نشست‌های تاریخ جنگ نشست اول: جنگ و حافظهٔ جمعی 👤سخنران: محسن کاظمی دکترای تاریخ ایران اسلامی، نویسنده و پژوهشگر 🕒زمان: دوشنبه، ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ 📍مکان: تالار باستانی پاریزی، دانشکدۀ…
Forwarded from دیروز
▫️ انتخاب موضوع و عنوان
▫️ طرح مسئله و پرسش‌‌ها
▫️ مفروضات، مبانی نظری
▫️ مدعای اصلی و پیشینۀ پژوهش
▫️ شیوه گردآوری داده‌ها و سازماندهی پژوهش
◽️مراجع محوری و شیوۀ ارجاع‌دهی
◽️چکیده و نتیجه
انجمن علمی تاریخ دانشگاه تهران Photo
انجمن علمی تاریخ دانشگاه تهران Photo
شورای صنفی کل دانشجویان دانشگاه تهران عباس یوسفی دانشجوی ورودی ۱۴۰۴ کارشناسی ارشد تاریخ ایران پس از اسلام، در تاریخ ۱۸ دی ساعت ۱۴، در راه بازگشت به خوابگاه در حوالی محدوده انقلاب توسط نیروهای امنیتی ربوده شده و تاکنون در بازداشت قرار دارد. 🔹 روابط عمومی شورای صنفی کل دانشگاه تهران ◽️ @UT_SENFI…
Forwarded from شورای صنفی کل دانشجویان دانشگاه تهران
در ادامه، دکتر غیاثی توضیح داد که نمی‌توان دوگانهٔ مطلق خرد-رمز را به معنای ساده و قابل تفکیک فکت و فیکشن در نظر گرفت. شعاع معنایی که فردوسی برای این دو مفهوم در نظر گرفته بسیار گسترده است و معانی خرد و رمز از طریق شنیدن داستان‌ها و توجه به امور رمزی، به دانش انسانی می‌رسند.
فردوسی واژهٔ دقیقی برای توضیح این دانش ارائه نمی‌دهد، اما از طریق توصیف‌ها و استعاره‌ها، روح بلند این دانش را می‌توان دید؛ مثلاً آرزوی او این است که کتابش در سایهٔ «درخت دانش» قرار گیرد. این دانش، خرد و امور رمزی را دربر می‌گیرد و ردپایش در مقدمهٔ منثور شاهنامه نیز دیده می‌شود. فردوسی نشان می‌دهد که دانایان می‌توانند شگفتی‌های جهان را از طریق رمز فهم کنند و به دانش انسانی دست یابند.
دکتر غیاثی تأکید کرد که این دانش بسیار نزدیک به درکی است که امروزه از تاریخ داریم، با این تفاوت که تخیل نقش جدی و فعال در فهم بشری دارد. برخلاف بسیاری از متفکران هم‌عصرش، فردوسی این تمایز را آگاهانه در متن وارد کرده و «تاریخ شاهان» را تصادفی به کار نبرده است. او دانشی را بازنمایی می‌کند که فراتر از مفهوم محدود تاریخ عصر خودش است و با کارکردهای اخلاقی و سیاسی مشخص، ریشه در سنت ایران باستان دارد. مفاهیمی که نمی‌توان به زبان مستقیم تاریخی بیان کرد، از طریق زبان شاعرانه و قصه‌گویی منتقل می‌شوند.
استاد میثمی نیز در بررسی تاریخ بلعمی و طبری تأکید می‌کند که بلعمی، ترجمهٔ سادهٔ تاریخ طبری نیست، بلکه قصه می‌گوید و قصه‌گویی قلب نوشتار تاریخ فارسی است. اگرچه برخی پژوهشگران شاعرانگی متن را صرفاً تزئینی می‌دانستند، میثمی در تاریخ‌نگاری فارسی به نقش بلاغت و ادبیت متن در ساخت معنای تاریخی اعتراف می‌کند. شاهنامه نیز تداوم سنت نوشتاری‌ای است که طلوع و افول شاهان را روایت می‌کند و به ویژه برای هدیه به محمود غزنوی طراحی شده است.
در پاسخ به پرسش ابتدایی «آیا شاهنامه تاریخ است؟»، دکتر غیاثی گفت: بله، اما نه به معنای محدود و مدرن آن. شاهنامه روایتی از دانش تاریخی است که ساحت اخلاقی-سیاسی ویژه‌ای را بازنمایی می‌کند و تخیل در آن نقش اصلی دارد. سازوکار این روایت، زمان، مکان و شخصیت‌هاست که فردوسی با آن‌ها دانش تاریخی و انسانی خود را منتقل می‌کند.
وی یادآور شد که حتی پاسخ به پرسش‌های ساده‌ای مانند «شاهنامه تاریخ است یا ادبیات؟» نمی‌تواند ساده باشد؛ این متون با پیچیدگی‌های ذاتی خود، پژوهش و دقتی جدی می‌طلبند، همان‌طور که در ۱۳۰ سال گذشته نیز بحث‌های گسترده‌ای دربارهٔ این دوگانه وجود داشته است.
دکتر غیاثی با اشاره به دیباچهٔ شاهنامه توضیح داد که فردوسی در معرفی کتابش دوگانه‌ای مهم را طرح می‌کند: خرد و رمز. در بیت‌های دیباچه آمده است:
«تو این را دروغ و فَسانه مَدان
به رنگِ فُسون و بهانه مَدان
از او هر چه اندر خورَد با خِرَد
دگر بَر رَهِ رمز و معنی بَرَد»
پژوهشگران بسیاری این دوگانه را به مثابهٔ تمایز میان «فکت و فیکشن» یا واقعیت و افسانه تفسیر کرده‌اند، به این معنا که خرد به امور واقعه و تاریخی و رمز به افسانه‌ها و اسطوره‌ها تعلق دارد. با این حال، فردوسی از این دو واژه، تعریفی ارائه نمی‌دهد. خرد در شاهنامه مفهومی چندوجهی و برگرفته از الهیات زردشتی است، اما معنای آن از مفهوم دینی فراتر رفته و در دل داستان‌ها مشخص می‌شود.
به گفتهٔ دکتر غیاثی، خرد در شاهنامه هم‌زمان می‌تواند معناهایی چون بردباری، فرزانگی، رازداری، شادی و جنگیدن داشته باشد. خرد مفهومی پرمایه است و با عقل صرف مبتنی بر مشاهدهٔ عینی تفاوت دارد.
از سوی دیگر، رمز عمدتاً به امور شگفت و غیرعینی تعلق دارد. فردوسی در داستان اکوان دیو به رمزی بودن داستان‌هایش اشاره می‌کند:
«تو مر دیو را مردم بد شناس
کسی کو ندارد ز یزدان سپاس
کسی کو بگشت از ره مردمی
تو دیوان شمر مشمرش آدمی»
همچنین فردوسی به فیلسوفانی خرده می‌گیرد که تنها آنچه را می‌بینند، خردپذیر می‌دانند:
«تو را هر چه بر چشم بر نگذرد
نگنجد همی در دلت با خرد»
در مقابل، فردوسی تأکید می‌کند که خردمند کسی است که بتواند معنا و آموزه‌های امور رمزی و شگفت را دریابد:
«خردمند کاین داستان بشنوَد
بدانش گراید بدین نگرود»
به این ترتیب، در شاهنامه، دوگانهٔ خرد و رمز به یک تاروپود مفهومی تبدیل می‌شود؛ یعنی امور عینی و امور شگفت و رمزآلود هر دو درک انسانی پیدا می‌کنند. فردوسی در پایان مناظرهٔ خود می‌گوید:
«خرد جوید آگنده راز جهان
که چشم سر ما نبیند نهان»
این ابیات نشان می‌دهند که آنچه با چشم نمی‌توان دید، با خرد و فهم انسانی قابل دریافت است و افسانه‌ها و اسطوره‌ها حامل معانی انسانی و فلسفی هستند.