📌 چکیده
سفر شی جین‌پینگ به واشنگتن در سپتامبر منجر به توافقی برای امضای تفاهم‌نامه‌ای جهت تقویت ارتباطات نظامی و پیشگیری از بحران نشد؛ هر دو طرف هنوز دربارهٔ قصد پیگیری چنین سازوکارهایی مذاکره می‌کنند. اگرچه چین و ایالات متحده خطوط تماس دفاعی، نشست‌های منظم و قواعد مواجهات در دریا و هوا دارند، اما این ابزارها در زمان اضطراری به‌سرعت فعال نمی‌شوند و نمونه‌های قبلی مانند برخورد EP‑3 در ۲۰۰۱ و رد تماس پس از سقوط بالن نظارتی نشان می‌دهد که پاسخ‌ها می‌توانند تا ساعت‌ها طول بکشند. گروه بین‌المللی بحران پیشنهاد کرده است که پیام‌های اضطراری حداکثر در ۳۰ دقیقه تأیید شوند و شبیه‌سازی‌های مشترک برای آزمون زمان واکنش برگزار شود. پیشرفت واقعی تنها زمانی ممکن است که هر دو دولت تعهدی برای حفظ کانال‌های اضطراری جدا از مذاکرات سیاسی بدهند و این تعهد پیش از اجلاس‌های سطح رهبری آینده تأیید شود.
سفر شی جین‌پینگ در سپتامبر به واشنگتن بدون دستیابی به پیشرفت چشمگیر در زمینه تجارت یا ایمنی هوش مصنوعی به پایان رسید. اکثر گزارش‌های رسانه‌ای بر مراسم و نتایج محدود آن تمرکز کردند، اما روایت‌های رسمی سؤالات مهمی درباره مدیریت بحران مطرح کردند که تا کنون به‌طور گسترده‌ای مورد بحث قرار نگرفته‌اند.
گزارش چین اعلام کرد که دو نیروهای نظامی «توافق کرده‌اند که هر چه سریع‌تر یک تفاهم‌نامه برای تقویت ارتباط و پیشگیری در بحران امضا کنند». برگه اطلاعات کاخ‌سفید این تعهد را ذکر نکرد؛ گزارش دیگری از ساوت‌چاینا مورنینگ پست نقل کرد که یک مقام آمریکایی ادعا کرد این بحث انجام نشده است.
پیش از آنکه هرگونه تفاهم‌نامه‌ای بتواند مدیریت بحران را بهبود بخشد، واشنگتن و پکن باید ابتدا به توافق برسند که قصد پیگیری چنین سازوکارهایی را دارند.
چین و ایالات متحده پیش از این روش‌های متعددی برای ارتباط در زمان تنش‌های نظامی دارند؛ این روش‌ها شامل خط تلفن دفاعی، تماس مستقیم بین رهبران و نشست‌های منظم بین مسئولان دفاعی است. همچنین آن‌ها بر سر قواعد مواجهات نظامی در دریا و هوا توافق کرده‌اند.
اما وجود این سازوکارها به این معنا نیست که در زمان بحران به کار گرفته می‌شوند؛ ممکن است مسئولان پاسخ تماس را به تعویق بیندازند و تنش‌های سیاسی هر دو دولت را به تعلیق کامل مذاکرات وادارند. بنابراین، تفاهم‌نامه پیشنهادی باید بر حفظ دسترسی به تماس‌های موجود در لحظات بحرانی تمرکز کند.
بیش از یک سال پس از سفر ننسى پلسی، رئیس مجلس نمایندگان ایالات متحده، به تایوان در آگوست ۲۰۲۲، افسران ارشد نظامی ایالات متحده و چین فرصت کمی برای گفت‌وگوی مستقیم داشتند. پکن مذاکرات بین فرماندهان حوزه عملیاتی را لغو و سایر نشست‌های دفاعی را به‌عنوان اعتراض به این سفر معلق کرد. خود تماس‌های نظامی منبع اختلاف نبودند، اما بخشی از واکنش پکن شدند.
رئیس‌جمهوران شی جین‌پینگ و جو بایدن سرانجام در نوامبر ۲۰۲۳ هنگام ملاقات در کالیفرنیا بر سر از سرگیری مذاکرات نظامی به توافق رسیدند و وزارت دفاع ایالات متحده این گام را خوش‌آمد گفت. اما بازگرداندن تماس پس از جلسهٔ رهبران کاری است؛ اطمینان از این‌که این مسیرها در زمان تنش‌های روابط باقی بمانند، مسأله‌ای دیگر است.
خط تلفن دفاعی کنونی برای موقعیت‌هایی که نیاز به واکنش فوری دارند، طراحی نشده است. بر پایهٔ گزارش گروه بین‌المللی بحران، ترتیب یک تماس معمولاً پیش‌اطلاعیهٔ ۴۸ ساعت را می‌طلبد و طرف مقابل ۲۴ ساعت دیگر برای پاسخ به درخواست دارد. مسئولان ارشد می‌توانند هنگام برنامه‌ریزی پیشاپیش این قواعد را به کار ببرند؛ اما در شرایط اضطراری – مثلاً برخورد هواپیما در دریای چین جنوبی – زمان کافی برای این رویه‌ها وجود ندارد. تا زمانی که تماس تنظیم شود، ممکن است فرماندهان تصمیمات خود را بدون شنیدن نظرات همتایانشان اتخاذ کرده باشند.
حادثهٔ برخورد EP‑3 در سال ۲۰۰۱ نمونهٔ دیگری از دشواری ارتباط در بحران نظامی است. سفارت ایالات متحده پس از برخورد هواپیماهای نظامی آمریکا و چین سعی کرد با مسئولان چینی تماس بگیرد، اما در ۱۲ ساعت اول پاسخ‌های کمی دریافت کرد. واشنگتن اطلاعات کمی دربارهٔ نحوهٔ مدیریت پکن از این حادثه داشت.