📌 چکیده
لبنان در تاریخ ۱۵ اکتبر مجوز فعالیت بانک صادرات، که به‌عنوان وام‌دهندهٔ ایرانی در تأمین مالی حزب‌الله شناخته می‌شد، لغو کرد؛ این تصمیم پس از گزارش‌های روزنامهٔ عنا و درخواست‌های مقامات خزانه‌داری برای مختل‌کردن شبکه‌های مالی جمهوری اسلامی ایران و حزب‌الله اتخاذ شد. بانک صادرات از اوایل دههٔ ۱۹۶۰ در لبنان حضور داشت و در سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۶ حدود ۵۰ میلیون دلار از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به جبهه‌های حزب‌الله منتقل کرد، هرچند حجم تراکنش‌های اخیر نامشخص است. لغو مجوز می‌تواند به تحقق تعهدات سه‌جانبهٔ آمریکا‑اسرائیل‑لبنان برای جلوگیری از تأمین مالی گروه‌های مسلح غیر دولتی کمک کند، اما هنوز مشخص نیست که آیا شعب بانک عملیات خود را متوقف کرده‌اند یا فرآیند تصفیه آغاز شده است.
لبنان مجوز فعالیت بانک صادرات، وام‌دهندهٔ ایرانی که در تأمین مالی حزب‌الله نقش داشته، را لغو کرد.
کاریم سواید، فرماندار بانک مرکزی لبنان، این تصمیم را در تاریخ ۱۵ اکتبر تأیید کرد. این اقدام پس از گزارشی در تاریخ ۸ اکتبر از روزنامهٔ لبنانی عنا‌هر صورت گرفت که در آن دبیر خزانه‌داری اسکات بسن از مقامات لبنانی خواستند بانک صادرات را تعطیل و مجوز آن را پس بگیرند. حساب عمومی خزانه‌داری از جلسهٔ او در سپتامبر با نخست‌وزیر نواف سلام و وزیر مالی یاسین جابر می‌نویسد که او به‌طور کلی از آنان خواست تا شبکه‌های مالی جمهوری اسلامی ایران و حزب‌الله را مختل کنند.
این اقدام می‌تواند به تحقق تعهدات لبنان در چارچوب سه‌جانبهٔ آمریکا‑اسرائیل‑لبنان مورخ ۲۶ ژوئن برای جلوگیری از تأمین مالی گروه‌های مسلح غیر دولتی کمک کند، اما اثر عملی آن هنوز ثابت نشده است؛ در حالی که زیرساخت مالی گستردهٔ حزب‌الله همچنان فعال است.
نقش بانک صادرات در تأمین مالی حزب‌الله
بانک صادرات از اوایل دههٔ ۱۹۶۰ در لبنان فعالیت می‌کند و پنج شعبه در بیروت، حومه‌های جنوبی آن، صیدون در جنوب لبنان و بعلبک در شرق دارد. دولت خزانه‌داری این بانک را در سال ۲۰۰۷ فهرست کرد و گزارش داد که ۵۰ میلیون دلار از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از طریق شرکت تابعهٔ لندن بانک صادرات و شعبهٔ بیروت به جبهه‌های حزب‌الله بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۶ منتقل شده است.
اسناد داخلی که در سال ۲۰۲۰ از شبه‌بانک تحت تحریم حزب‌الله، القرض الحسن (AQAH) به دست آمد، هشت ورودی حساب‌نامهٔ همکار بانک صادرات را شناسایی کرد که چهار مورد به دلار آمریکا بود. در سال ۲۰۱۹، سایت خبری لبنانی جانوبیا با استناد به پخش‌کنندهٔ سعودی العربیه گزارش داد که بنیاد شهیدان حزب‌الله حساب‌های خود را از بانک جمل تراست لبنان به بانک صادرات منتقل کرده و این بانک سپس پرداخت‌ها به خانواده‌های جنگجویان را انجام داده است. در ژانویهٔ ۲۰۲۶، روزنامهٔ لبنانی نیادا الوطن گزارش داد که شرکت تجاری طلا «جود»، که با القرض الحسن مرتبط است، حساب‌هایی در بانک صادرات افتتاح کرده است. هر دو رابطه گزارش‌شده به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند و حجم تراکنش‌های اخیر بانک صادرات نامشخص باقی مانده است.
محدودیت‌های مالی لبنان عمدتاً بر مؤسسات تنظیم‌شده متمرکز بوده‌اند و سامانهٔ مالی موازی حزب‌الله را تعطیل نکرده‌اند. این دامنهٔ محدود می‌تواند نشان دهد که بیروت سعی دارد فشارهای بین‌المللی را برآورده کند بدون آنکه گروه را تحریک کند. تا ژانویهٔ ۲۰۱۸، گزارش می‌شود واشنگتن خواستار تعطیلی بانک صادرات شده بود، اما بیروت تا این ماه مجوز آن را حفظ کرد. لغو مجوز یک اقدام اساسی است، اما بانک مرکزی لبنان جزئیات اجرای آن را به‌صورت عمومی اعلام نکرده است؛ از جمله اینکه آیا فرآیند تصفیه آغاز شده یا شعبه‌های بانک صادرات عملیات بانکی خود را متوقف کرده‌اند.
دورانیهٔ ۱۷۰ بانک مرکزی لبنان در جولای ۲۰۲۵ مؤسسات تنظیم‌شده را از تعامل با القرض الحسن منع کرد، اما سازمان را تعطیل نکرد و دارایی‌های آن را مسدود نکرد. القرض الحسن به فعالیت ادامه داد. در سپتامبر، نیادا الوطن تلاش برای بازگشایی شعب القرض الحسن که در طول جنگ آسیب دیده بودند را گزارش کرد. وزارت کشور در ماه جولای گواهی‌نامهٔ سالانهٔ اداری القرض الحسن را نگه داشت اما وضعیت شناخته‌شدهٔ آن به‌عنوان یک انجمن را دست‌نخورده باقی گذاشت.