📌 چکیده
حمله روسیه به اوکراین اهمیت زیرساخت‌های ارتباطات فضایی را نشان داد و مسکو در حال توسعه شبکه ماهواره‌ای «راسفت» (Rassvet) است که می‌تواند جایگزین داخلی استارلینک SpaceX شود. راسفت توسط شرکت Bureau 1440 تحت مالکیت الکسی شلوبکوف مدیریت می‌شود و برای ساخت ماهواره‌هایش از فناوری چینی شرکت Shanghai Spacecom Satellite Technology (SSST) استفاده می‌کند؛ این پروژه بخشی از همکاری‌های فناوری روسیه با چین، جمهوری اسلامی ایران و کرهٔ شمالی است. مقامات نظامی اوکراین هشدار می‌دهند که اگر راسفت تا پایان ۲۰۲۶ یا اوایل ۲۰۲۷ فعال شود، روسیه قادر خواهد بود به‌صورت تقریباً لحظه‌ای به اهداف داخل اوکراین و حتی اروپا ضربه بزند. اوکراین و متحدانش در حال بررسی گزینه‌های مخدوش‌سازی یا تحریم این ابتکار هستند تا پیشرفت شبکه را به‌تاخیر انداخته یا محدود کنند.
حمله روسیه به اوکراین، نقش زیرساخت‌های ارتباطات فضایی را در تأمین اتصال اینترنتی در میدان نبرد مدرن برجسته کرده است. روسیه در حال توسعه پروژه‌ای برای شبکه ماهواره‌ای است که به‌عنوان جایگزین داخلی برای استارلینک SpaceX عمل کند. این می‌تواند به کرملین برتری خطرناکی در اوکراین بدهد و همزمان صحنهٔ امنیتی و ایمنی فضایی را در مقیاس جهانی دگرگون سازد.
از زمان تأسیس در سال ۲۰۱۵، مجموعهٔ مدار پایین (LEO) استارلینک متعلق به SpaceX، محرک اصلی توسعهٔ اتصال ماهواره‌ای جهانی بوده است. پس از آغاز حملهٔ تمام‌عیار روسیه در فوریهٔ ۲۰۲۲، استارلینک حمایت حیاتی برای اوکراین فراهم کرد؛ زیرا نیروهای روسی به‌طور مکرر به تمام اجزای زیرساخت‌های ارتباطی این کشور حمله می‌کردند. ماهواره‌ها به‌سختی می‌توانند مختل شوند و دسترسی پیوسته در میدان نبرد منبعی بی‌قیمت است.
استارلینک همچنین ضرورت داشتن اتصال قابل اطمینان برای کشورها را نشان داد. در ۱۳ اکتبر، محدودیت‌هایی به‌صورت ناگهانی و بدون پیش‌اطلاع بر استارلینک در اوکراین اعمال شد که عملیات نظامی را مختل کرد.
کرملین هم‌اکنون در حال استقرار شبکهٔ ماهواره‌ای خود به نام راسفت (Rassvet) است. این امر نگرانی‌های امنیتی دربارهٔ پیامدهای آن برای حملهٔ روسیه به اوکراین و امکان استفادهٔ این شبکه برای تهاجم در نقاط دیگر جهان برانگیخته است.
رهبری و اطلاعات نظامی اوکراین هشدار می‌دهند که راسفت نه تنها برای اوکراین بلکه برای اروپا و جهان گسترده تهدید جدی است. به گفتهٔ دنیس سینیک (Denys Sienik)، chargé d’affaires سفارت اوکراین در ایالات متحده، اگر راسفت تا پایان ۲۰۲۶ یا اوایل ۲۰۲۷ به‌کار گرفته شود، «روسیه قادر خواهد بود به‌صورت تقریباً لحظه‌ای به اهداف داخل اوکراین ضربه بزند. این امر مرگ و ویرانی بیشتری به بار خواهد آورد. این خطر فقط به اوکراین محدود نمی‌شود.»
در حالی که جهان به پیشرفت حملهٔ روسیه به اوکراین نگاه می‌کند، UkraineAlert دو بار در هفته بینش و تحلیل‌های کارشناسان Atlantic Council دربارهٔ اوکراین را مستقیماً به صندوق ایمیل شما می‌فرستد.
پروژهٔ راسفت توسط Bureau 1440، شرکتی هوافضایی تحت مالکیت الکسی شلوبکوف (Alexy Shelobkov)، مدیرعامل Yadro، مدیریت می‌شود. هدف آن ارتقاء اساسی ارتباطات نظامی روسیه در اوکراین پس از آن است که استارلینک پایانه‌های غیرمجاز مورد استفاده نیروهای کرملین را در اوایل ۲۰۲۶ غیرفعال کرد.
مسکو راسفت را به‌عنوان فناوری ماهواره‌ای «حاکمیتی» معرفی کرده، اما برای تسریع استقرار، روسیه ساخت ماهواره‌های چینی را از طریق Shanghai Spacecom Satellite Technology (SSST) قرارداد بسته است. راسفت بخشی از محور گستردهٔ وابستگی فناوری با چین، ایران و کرهٔ شمالی است.
برای کرملین، حاکمیت فناوری واقعی ضرورت ندارد؛ هدف اصلی تولید شبکه‌ای است که از کنترل غرب مستقل باشد و در عملیات نظامی در اوکراین به کار رود. چین و SSST در چارچوب توافق‌نامه‌های دوجانبهٔ موجود، تعهدات خود را اجرا خواهند کرد. یک شبکهٔ ماهواره‌ای چینی که پهپادهای طراحی‌شده توسط ایران را کنترل می‌کند، برای مقامات روسیه کاملاً قابل قبول است، به شرط آنکه بتواند برای هدف‌گیری اوکراینی‌ها استفاده شود.
چین در مراحل اولیهٔ استقرار شبکه‌های بزرگ LEO مشابه استارلینک است. احتمال دارد این شبکه‌ها توسط نیروهای روسیه در چارچوب همکاری‌هایشان به کار گرفته شوند. مشکلات برنامه‌های ماهواره‌ای چین پیچیده‌ترند اما فراتر از حوزهٔ این مقاله هستند.