📌 چکیده
دکتر اپریل لانگلی الی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن، میگوید که پس از حملهٔ حوثیها به فرودگاه بینالمللی ریاض در ۱۰ اکتبر که ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی شد، درگیریهای نظامی در یمن تشدید شده و هر دو طرف – حوثیها و نیروهای دولتی به حمایت عربستان سعودی – به حملات موشکی، پهپادی و زمینی ادامه میدهند. او تأکید میکند که حوثیها با حمایت جمهوری اسلامی ایران توانمندیهای موشکی و پهپادی خود را گسترش دادهاند و در عین حال، ائتلاف دولتی شامل نیروهای سلفی و محلی است که خطر تشدید خشونتهای فرقهای را دارد. بحران انسانی نیز با بیش از ۱۸ میلیون نفر در معرض ناامنی غذایی و کاهش کمکهای بینالمللی تشدید میشود. لانگلی الی پیشنهاد میکند که واشنگتن باید فشار نظامی را با مسیرهای دیپلماتیک و طرح سیاسی ترکیب کند تا از ادامهٔ جنگ و گسترش اثرات منطقهای جلوگیری شود.
دکتر اپریل لانگلی الی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن، تحقیقات خود را بر یمن و خلیج متمرکز کرده است.
تحلیل کوتاه
آمال حوثیها، منافع منطقهای و فشارهای وارده بر جمعیت یمن همگی تشدید یافتهاند و زمینهٔ بنبست احتمالی را فراهم میسازند، مگر این که واشنگتن، ریاض و متحدانشان فشار نظامی را با مسیرهای دیپلماتیک و چشمانداز سیاسی ضروری ترکیب کنند.
در ۱۰ اکتبر، حوثیهای همسو با دولت ایران به فرودگاه بینالمللی ریاض حمله کردند؛ ۱۳ نفر، از جمله یک آمریکایی، کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند. این حمله که کشندهترین حمله به عربستان سعودی در بیش از یک دهه بود، چرخهٔ تشدیدی را که پیش از آن در حال گسترش بود، عمیقتر کرد و میتواند کشورهای دیگری، از جمله ایالات متحده، را مستقیماً به درگیری بکشاند.
از ژوئیه، حوثیها سعی دارند با بهرهگیری از جنگ دولت ایران، سعودیها را به پذیرش صلح فاتحانه وادار کنند؛ صلحی که شامل رهاسازی دولت بینالمللی شناختهشدهٔ یمن، رفع تمام محدودیتها بر بنادر و فرودگاههای تحت کنترل حوثیها و پرداخت غرامتهای جنگی میشود. به همین منظور، این گروه محاصرهای بر بنادر سعودی در دریای سرخ اعمال کرد و حملات مرزی و تجدید جنگ زمینی در یمن به سرعت از سر گرفته شد.
حمله به فرودگاه چند روز پس از آن بود که دولت یمن عملیات بزرگ ضدحملهای حمایتشده توسط عربستان را اعلام کرد؛ این عملیات پس از تصرف حوثیها بندر موخا و سرزمینهای ساحلی تا تنگه بابالمانداب در جنوب آغاز شد. تا کنون نتایج این ضدحمله ترکیبی متغیر بودهاند. ریاض نیروی هوایی قابلتوجهی به کار گرفته؛ حدود صد جنگنده برای کمک به نیروهای یمنی بهمنظور پیشروی و رانده کردن حوثیها از سواحل جنوبی به کار گرفته است. اما حوثیها نیز به واکنش بازگشتهاند؛ در اطراف موخا میجنگند، محاصرهٔ سنگین خود را بر مستقر جنوبغربی دولت در تعز تشدید میکنند و حملات موشکی و پهپادی به عربستان سعودی را افزون میسازند. در ۱۳ اکتبر، نیروهای پادشاهی به تأسیسات ذخیرهسازی نفت در سنا حمله کردند؛ در واکنش، حوثیها مقر شرکت سعودی آرامکو در ظهران را هدف گرفتند. چنین اقداماتی از هر دو طرف در پیش است.
بازگشت جنگ تمامعیار و کارزارهای نظامی حمایتشده توسط عربستان برای «شکست» حوثیها حس تکرار را زنده میکند. در سال ۲۰۱۵، ریاض عملیات طوفان قاطع را برای بازگرداندن کنترل دولت یمنی به راه انداخت و هر دو طرف بارها ادعا کردند که در آستانهٔ «پیروزی قاطع» هستند، در حالی که کشور به تکهتکه شدن و فقر عمیقتر میرفت. بیش از یک دهه پس از آن، حوثیها هنوز بهطور محکم در شمال مستقرند. اما این دور متفاوت و خطرناکتر است، به دلایل سهگانه.
اولاً، نیروهای مخالف در یمن به گونهای تحول یافتهاند که تخریب بیشتری به بار میآورند. با حمایت از حماس در جنگ غزه، حوثیهای سلسلهوار و ایدئولوژیک توانستند جذب نیرو را گسترش دهند، هماهنگی با سایر بخشهای محور مقاومت ایران را تقویت کنند و توانمندیهای موشکی و پهپادی خود را ارتقا دهند. آنها همچنین از آتشبس چهارساله داخلی برای گسترش تولید داخلی پهپاد، تنوعبخشی به زنجیرههای تأمین سلاح و بهرهبرداری از افزایش حمایت دولت ایران استفاده کردند. حتی پس از کارزارهای بمباران ایالات متحده و اسرائیل علیه این گروه در سال گذشته، حوثیها توانمندی بیشتری برای تهدید دولت یمن، عربستان سعودی و بازارهای جهانی انرژی به دست آوردند.