‏🔴 ۴/۵

جنگ ایالات متحده‑ایران که در ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ آغاز شد، ترافیک تجاری کالاهای خشک‌حجم‌دار از طریق هرمز را متوقف کرد. پس از آن، چند تکان دیگر این وضعیت را تشدید کردند:
• خسارت‌های فیزیکی: قطر انرژی (QatarEnergy) پس از حملات به سایت‌های راس لافان و مسعید در مارس، تولید را متوقف کرد؛ مسعید محل شرکت QAFCO است. شرکت SMM پیش‌بینی می‌کند که دارایی‌های گاز و پالایشگاهی آسیب‌دیده در قطر و امارات متحده عربی در میان‌مدت، صادرات را زیر سطوح پیش از جنگ نگه دارند و این مستقیماً بازیابی گوگرد را محدود می‌کند.
• قطع‌سازی گاز برای کارخانه‌های واردکننده: از دست رفتن LNG قطر (Qatari LNG) باعث شد کارخانه‌های اوره در جنوب آسیا تعطیل شوند و مشکل وارداتی به مشکل تولید داخلی تبدیل شود. رویترز گزارش داد که بنگلادش چهار از پنج کارخانهٔ اورهٔ خود را بسته است.
• ممنوعیت صادرات اسید سولفوریک چین: در ۱۰ آوریل چین سهمیهٔ صادرات اسید خود را با ممنوعیت کامل تا اوت جایگزین کرد؛ خریداران اصلی آن شیلی، اندونزی و عربستان سعودی بودند (Kpler).
• ممنوعیت صادرات گوگرد روسیه: این ممنوعیت در ۲۵ ژوئن تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ تمدید شد و تأمین‌کنندهٔ بزرگ دیگر را از بین برد (SMM).

آثار اندازه‌گیری‌شده
• مرکز تجارت بین‌المللی (International Trade Centre) دریافت که صادرات اوره از اقتصادهای وابسته به هرمز در آوریل ۲۰۲۶ نسبت به آوریل ۲۰۲۵، ۸۳ ٪ کاهش یافته و تأمین‌کنندگان جایگزین نتوانسته‌اند اوره یا گوگرد از دست رفته را جبران کنند.
• RaboResearch برآورد کرد که این تعطیلی حدود ۲ میلیون تن کود هفتگی را از بازارهای جهانی حذف می‌کند و هزینهٔ کودهای کشاورزی از زمان آغاز جنگ ۳۰ تا ۴۰ ٪ افزایش یافته است.
• ردیاب هرمز سازمان تجارت جهانی (WTO) نشان داد که حملات کود از طریق تنگه در سپتامبر همچنان تقریباً صفر است، اگرچه قیمت‌های اوره با انتشار سهمیه‌های چینی به سطوح پیش از جنگ (حدود ۳۸۶ دلار بر تن) بازگشته‌اند.
• گوگرد همچنان بالا مانده است: ADNOC قیمت فروش رسمی جولای خود را به ۱٬۰۰۰ دلار بر تن FOB ارتقا داد و قیمت‌های تحویل در اندونزی نیز از ۱٬۰۰۰ دلار بر تن فراتر رفت (SMM؛ CRU). واردات گوگرد چین در ماه مه نسبت به سال گذشته ۶۶ ٪ کاهش یافت.

کشورهایی که بیشترین ضرر را دیده‌اند

رتبه‌بندی زیر سه عامل را وزن می‌دهد: سهم تأمین از خلیج، توانایی جایگزینی (تولید داخلی، تأمین‌کنندگان جایگزین، ذخایر) و پیامدهای اقتصادی یا امنیت غذایی. کشورها بر حسب مسیری که تکان به آن‌ها می‌رسد، گروه‌بندی شده‌اند.

یادداشت‌های مربوط به موارد پیشرو

هند بزرگ‌ترین بازندهٔ مطلق است. این کشور همزمان از سه جهت تحت فشار است: اوره و آمونیاک وارداتی، گوگرد وارداتی برای کارخانه‌های فسفات‌سازی و LNG وارداتی برای کارخانه‌های اورهٔ داخلی. دولت برنامهٔ تقریباً ۴٫۵ میلیارد دلاری سوبسید مبتنی بر مواد مغذی را بازنگری کرده و تأمین گاز برای کود را در اولویت قرار داده است؛ این کار هزینه را به سرفصل بودجه منتقل می‌کند، نه حذف آن.

برزیل بیشترین معرض ریسک برای یک صادرکنندهٔ بزرگ کشاورزی است. این کشور تقریباً تمام نیتروژن و بخش عمدهٔ فسفات خود را وارد می‌کند و قطع‌سازی گوگرد همزمان توانایی مراکش برای تأمین فسفات را محدود می‌کند؛ بنابراین برزیل هم منابع مستقیم و هم جایگزین خود را از دست می‌دهد. این پیامد برای عرضهٔ جهانی سویا و ذرت اهمیت دارد و به‌طور مستقیم بر واردات خوراک چین تأثیر می‌گذارد.

اندونزی واضح‌ترین نمونهٔ انتقال کانال گوگرد به اقتصاد صنعتی است. بیش از نیمی از تولید نیکل جهان و ظرفیت HPAL که به گوگرد خلیجی وابسته است، تحت تأثیر این تکان قرار گرفته و زنجیره‌های تأمین فولاد ضد‌زنگ و کاتدهای باتری را تحت فشار می‌گذارند. CRU گزارش داد که قیمت نیکل همزمان با رکورد قیمت مس حدود ۱۳٬۰۰۰ دلار بر تن افزایش یافته است.

نوار مس‌کش افریقایی نشانگر ارزش خودتأمین است. اپراتورهایی که اسید خودکفا دارند، همچون First Quantum در زامبیا و کارخانه اسید Kamoa‑Kakula در جمهوری دموکراتیک کنگو، گزارش کردند که اختلالات محدود بوده‌اند؛ در مقابل، عملیات شستشوی اسیدی که به گوگرد وارداتی خلیج وابسته‌اند، با کاهش تولید مواجه شده‌اند.