📖 كِتَابُ التَّوْحِيدِ
🚪بَابٌ آخَرُ وَ هُوَ مِنَ الْبَابِ الْأَوَّلِ‌
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ اَلْعَبَّاسِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ هِشَامِ بْنِ اَلْحَكَمِ قَالَ: فِي حَدِيثِ اَلزِّنْدِيقِ اَلَّذِي سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ لَهُ أَ تَقُولُ إِنَّهُ سَمِيعٌ بَصِيرٌ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ هُوَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ سَمِيعٌ بِغَيْرِ جَارِحَةٍ وَ بَصِيرٌ بِغَيْرِ آلَةٍ بَلْ يَسْمَعُ بِنَفْسِهِ وَ يُبْصِرُ بِنَفْسِهِ وَ لَيْسَ قَوْلِي إِنَّهُ سَمِيعٌ بِنَفْسِهِ أَنَّهُ شَيْءٌ وَ اَلنَّفْسُ شَيْءٌ آخَرُ وَ لَكِنِّي أَرَدْتُ عِبَارَةً عَنْ نَفْسِي إِذْ كُنْتُ مَسْئُولاً وَ إِفْهَاماً لَكَ إِذْ كُنْتَ سَائِلاً فَأَقُولُ يَسْمَعُ بِكُلِّهِ لاَ أَنَّ كُلَّهُ لَهُ بَعْضٌ لِأَنَّ اَلْكُلَّ لَنَا لَهُ بَعْضٌ وَ لَكِنْ أَرَدْتُ إِفْهَامَكَ وَ اَلتَّعْبِيرُ عَنْ نَفْسِي وَ لَيْسَ مَرْجِعِي فِي ذَلِكَ كُلِّهِ إِلاَّ أَنَّهُ اَلسَّمِيعُ اَلْبَصِيرُ اَلْعَالِمُ اَلْخَبِيرُ بِلاَ اِخْتِلاَفِ اَلذَّاتِ وَ لاَ اِخْتِلاَفِ مَعْنًى.

هشام بن حکم گفت: در ذیل حدیث زندیقی که پرسید از امام صادق (علیه السلام) ایا تو می گویی که او (خدا) شنوای بیناست؟ پس امام صادق (علیه السلام) فرمود: (بله) او شنوای بیناست. شنواست بدون اندام (یعنی اندامی برای شنوایی) و بیناست بدون وسیله (یعنی وسیله ای برای دیدن) بلکه می شنود با نفس ش و می بیند با نفس ش و وقتی می گویم می شنود با نفس ش منظورم این نیست که او (خدا) چیزی است و نفس ش چیز دیگری بلکه اراده کردم عبارتی را از طرف خودم وقتی که از من سوال پرسیده شد (یعنی تو ازم سوال پرسیدی) و برای فهماندن به تو وقتی که سائل بودی (سائل= کسی که سوال می پرسد). پس می گویم می شنوند با کل (وجود) ش نه به این معنی که کل (وجود) ش بخش دارد، چون [به خلاف او] کل (وجود) ما دارای بخش (های مختلف) هست، بلکه خواستم به تو (ان را) بفهمانم و این تعبیری از طرف خودم است و منظور من از همه اینها فقط این هست که او شنوای بینای دانای اگاه است بدون اختلاف در ذات و معنا [صفت] (یعنی ذات او پاره پاره و بخش بخش نیست)

نشانی: الکافي ج ۱، ص ۱۰۹
🆔 @ganjinekafi