🚪بَابُ الْجَبْرِ وَ الْقَدَرِ وَ الْأَمْرِ بَيْنَ الْأَمْرَيْنِ
مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ وَ غَيْرُهُ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي اَلْحَسَنِ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ بَعْضَ أَصْحَابِنَا يَقُولُ بِالْجَبْرِ وَ بَعْضَهُمْ يَقُولُ بِالاِسْتِطَاعَةِ قَالَ فَقَالَ لِي اُكْتُبْ «بِسْمِ اَللّٰهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ» قَالَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَا اِبْنَ آدَمَ بِمَشِيئَتِي كُنْتَ أَنْتَ اَلَّذِي تَشَاءُ وَ بِقُوَّتِي أَدَّيْتَ إِلَيَّ فَرَائِضِي وَ بِنِعْمَتِي قَوِيتَ عَلَى مَعْصِيَتِي جَعَلْتُكَ سَمِيعاً بَصِيراً «مٰا أَصٰابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اَللّٰهِ وَ مٰا أَصٰابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ» وَ ذَلِكَ أَنِّي أَوْلَى بِحَسَنَاتِكَ مِنْكَ وَ أَنْتَ أَوْلَى بِسَيِّئَاتِكَ مِنِّي وَ ذَلِكَ أَنِّي لاَ أُسْأَلُ عَمَّا أَفْعَلُ «وَ هُمْ يُسْئَلُونَ» قَدْ نَظَمْتُ لَكَ كُلَّ شَيْءٍ تُرِيدُ.
ابو نصر بزنطی گوید: به امام رضا (علیه السلام) عرض کردم که بعضی از اصحاب ما معتقد به قول جبر هستند و بعضی از ایشان به قول استطاعه (تفویض). امام به من فرمود: بنویس. بسم الله الرحمن الرحیم، علی بن حسین (امام سجاد (علیه السلام)) فرمود: خدای عز و جل فرمود: ای فرزند آدم به واسطه ی مشیت و خواست من، تو می خواهی [یعنی همین قدرت انتخاب ت را من به تو دادم] و به واسطه ی قوت من، فرایض و واجباتم را انجام می دهی [یعنی من این قدرت و قوت را به تو دادم] و به واسطه ی نعمت من قدرت نافرمانی از من را داری [یعنی من این نعمت و اختیار را به تو دادم که بتوانی نافرمانی کنی]؛ من تو را شنوا و بینا قرار دادم. پس هر خوشی که به تو برسد از جانب خداست و هر بدی که به تو برسد از جانب خودت است و به این خاطر است که من نسبت به تو سزاوار تر هستم به کار های نیکت [چون توان و زمینه‌اش را من دادم] و تو نسبت به من، سزاوار تر هستی نسبت به کار های بدت [چون خودت انها را انتخاب کردی] و به این خاطر است که من نسبت به کار هایی که انجام می دهد باز خواست نمی شوم و تو باز خواست می شود و به نظم در اوردم هر چه را خواستی.
نشانی : الکافي , جلد۱ , صفحه۱۵۹
نکته:
جبر و تفویض یعنی چه؟
جبر یعنی انسان اختیاری ندارد و هر کاری که انجام می دهد (چه خوب و چه بد) همه با جبر از طرف خدا شکل می گیرد. اگر این چنین باشد، ثواب و عقاب و امر و نهی بی معنی میشه. یعنی خدا ما رو در جهنم عذاب می کند به دلیل کاری که خودش ما رو به ان کار مجبور کرده. که این کار مسخره و باطل است.
تفویض یعنی خدا کار های انسان را به خود انسان واگذار کرد و یعنی انسان مستقل از خدا کار هایش را انجام می دهد که این به معنی خدا عملا محدود شده.
[ممکن است تعاریفی که ما ارائه کردیم از لحاظ تخصصی با عبارات موجود در کتب کلامی متفاوت باشد، ولی ما این را برای درک راحت تر مخاطبین اینطور تعریف کردیم]
اما دیدگاه شیعه این هست که انسان اختیار دارد، یعنی انسان انتخاب می کند اراده دارد و مسئولیت ش را باید بپذیرد ولی در عین حال وجود انسان از خداست، قدرت ش از خداست و ....
🆔 @ganjinekafi