یالا بودن تستسترون چه ارتباطی با مردانگی دارد؟

اینکه در سال‌های اخیر، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی، «مردانگی» و «تستوسترون» تقریباً مترادف شده‌اند، یکی از جالب‌ترین نمونه‌های ساده‌سازی یک مفهوم پیچیده است. این ایده بخشی حقیقت را در خود دارد، اما وقتی به یک شعار تبدیل می‌شود، از نظر علمی و فلسفی گمراه‌کننده است.

چرا این دو را یکی می‌دانند؟
تستوسترون هورمون جنسی اصلی مردان است. در دوران بلوغ باعث رشد عضلات، بم شدن صدا، ریش، افزایش میل جنسی و... می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند که با رفتارهایی مثل رقابت، ریسک‌پذیری و میل به سلطه نیز ارتباط دارد.
به همین دلیل بسیاری نتیجه می‌گیرند تستسترون بیشتر مساوی با مردانگی است اما این نتیجه‌گیری بسیار ساده‌انگارانه است.

همبستگی‌هایی بین سطح تستوسترون و این رفتارها وجود دارد. اما این یک رابطه یک‌طرفه و ساده و علت و معلولی نیست.
طبق مطالعات نه تنها تستوسترون بر رفتار تأثیر می‌گذارد، بلکه رفتار و موقعیت اجتماعی نیز بر سطح تستوسترون تأثیر می‌گذارد! برای مثال، برنده شدن در یک رقابت (چه ورزشی و چه ذهنی) می‌تواند به طور موقت سطح تستوسترون را افزایش دهد، در حالی که شکست خوردن می‌تواند آن را کاهش دهد.

از دیدگاه زیست‌شناسی تستوسترون فقط یکی از صدها عامل مؤثر بر رفتار انسان است. رفتار انسان حاصل تعامل موارد ی مانند: ژنتیک، سایر هورمون ها ساختار مغز، فرهنگ، تربیت، تجربه‌های زندگی، شرایط لحظه‌ای و... است. بنابراین نمی‌توان مردانگی را به یک مولکول تقلیل داد.

آیا تستوسترون باعث خشونت می‌شود؟
مطالعات جدید نشان می‌دهند تستوسترون بیشتر از اینکه مستقیماً خشونت ایجاد کند، تمایل به کسب جایگاه اجتماعی را افزایش می‌دهد. حالا این جایگاه اجتماعی بسته به فرهنگ می‌تواند از راه‌های مختلف به دست آید.
مثلاً در یک قبیله جنگجو ،جنگیدن و قدرت بدنی . در یک شرکت، موفقیت شغلی . در دانشگاه، برتری علمی در یک خانواده، مسئولیت‌پذیری .بنابراین تستوسترون الزاماً خشونت تولید نمی‌کند؛ بلکه انگیزه‌ی کسب جایگاه اجتماعی را تقویت می‌کند.

پس مردانگی چیست؟
مردانگی در سطوح مختلف تعاریف متفاوتی دارد.
در سطح زیستی مردانگی یعنی ویژگی‌هایی که به‌طور متوسط در مردان بیشتر دیده می‌شود مانند: قدرت بدنی، رقابت، ریسک‌پذیری، میل جنسی بالاتر ،استقلال و ... . در اینجا تستسترون نقش مهمی دارد.
از لحاظ تعریف روان‌شناختی بسیاری از روان‌شناسان مردانگی را شامل ویژگی‌هایی مانند: مسئولیت‌پذیری، کنترل هیجان، شجاعت، تاب‌آوری، قابلیت محافظت از دیگران می‌دانند. اینجا تستوسترون فقط یکی از عوامل زمینه‌ساز است.
اما در سطح فرهنگی مردانگی معناهای متفاوتی دارد و نسبت به هر فرهنگ متفاوت است. از غیرت و جوانمردی گرفته تا انضباط و رهبری و وقار و احترام. بنایراین مردانگی یک مفهوم صرفاً زیستی نیست.

چرا فضای مجازی این دو را یکی کرده است؟

گفتن اینکه: "تستوسترونت را بالا ببر" خیلی راحت‌تر از توضیح دادن تعامل پیچیده‌ی ژنتیک، مغز و فرهنگ است.
همچنین صنعت بزرگی شکل گرفته که از طریق فروش انواع مکمل ها درآمد کسب میکند و همگی روی همین تصویر ساده‌شده سرمایه‌گذاری می‌کنند.
در ضمن الگوریتم شبکه‌های اجتماعی جمله‌هایی را که لحن قاطع و احساسی دارند و مردان را محکوم به بالا بردن تستسترون میکنند ،بیشتر پخش می‌کنند و این محتواها بیشتر از توضیح علمی دیده می‌شوند.

آیا مردی با تستوسترون پایین "مرد" نیست؟

فرض کنید فردی پدر مسئولی است ، شجاع است اخلاق خوبی دارد. از خانواده‌اش حمایت می‌کند. اما به دلیل بیماری تستوسترون پایینی دارد. آیا مردانگی‌اش از بین رفته است؟ اکثر مردم چنین نتیجه‌ای نمی‌گیرند. در مقابل، ممکن است فردی تستوسترون بالایی داشته باشد اما:
بی‌مسئولیت ،ترسو، غیرقابل اعتماد ،سوءاستفاده‌گر و خشن باشد. پس تستوسترون شرط کافی برای مردانگی نیست.

مطالعات بیشتر چه میگویند؟
طبق مطالعات رهبران موفق اکثراً تستوسترون متوسط دارند. پدران خوب سطح تستوسترون پایین‌تر از مجردها دارند. داشتن روابط پایدار با کاهش سطح تستوسترون همراه است ، اما زندانیان، قاتلان سریالی و معتادان قمار اغلب تستوسترون بالا دارند.
بنابراین بالا بودن تستسترون ربطی به کیفیت انسانی ندارد.

نتیجه‌گیری نهایی
"مردانگی" یک مفهوم پیچیده فرهنگی و اجتماعی است، نه فقط یک پدیده هورمونی. تقلیل دادن آن به سطح تستوسترون، یک ساده‌سازی افراطی و اشتباه است. تستوسترون برای سلامت مردان و زنان حیاتی است، اما فقط در محدوده نرمال و سالم.

به جای وسواس روی بالا بردن تستوسترون، تمرکز باید روی حفظ آن در محدوده سالم از طریق سبک زندگی مناسب باشد: خواب کافی، ورزش منظم، تغذیه سالم، مدیریت استرس و حفظ وزن مناسب. اگر علائم کمبود تستوسترون را دارید، به جای خوددرمانی، باید به پزشک مراجعه کنید.
Source: 1 _ 2 _ 3
-
Channel of science is for all