پژوهشگران در یک مطالعه، از ۲۶۸۹ مرد ۱۸ تا ۳۴ ساله در آمریکا و کانادا خواستند به پرسشنامه‌ای کاملاً ناشناس پاسخ دهند. اما یک نکته مهم وجود داشت؛ آن‌ها عمداً از واژه‌هایی مثل «تجاوز» یا «اجبار جنسی» استفاده نکردند.
به جای برچسب‌ها، فقط از شرکت‌کنندگان درباره رفتارهایشان پرسیدند؛ اینکه آیا تا به حال تلاش کرده‌اند با زنی که می‌دانستند رضایت ندارد، با استفاده از فشار، اصرار، سوءاستفاده از موقعیت یا روش‌های دیگر رابطه جنسی برقرار کنند.
نتیجه تکان‌دهنده بود!
بسیاری از مردان این رفتارها را گزارش کردند؛ رفتارهایی که از نظر حقوقی یا اخلاقی می‌توانند مصداق خشونت یا تعرض جنسی باشند. اگر سؤال با واژه‌هایی مانند «آیا تا به حال تجاوز کرده‌اید؟» مطرح می‌شد، احتمالاً پاسخ‌ها کاملاً متفاوت بود.
- روان‌شناسی برای توضیح چنین پدیده‌ای از مفهومی به نام گسست اخلاقی (Moral Disengagement) استفاده می‌کند. ذهن انسان گاهی با تغییر واژه‌ها، مسئولیت اخلاقی رفتار را هم کمرنگ می‌کند. وقتی اسم یک رفتار را «اصرار»، «فرصت»، «سوءتفاهم» یا «پیش آمد» می‌گذاریم، راحت‌تر می‌توانیم خودمان را قانع کنیم که کارمان آن‌قدرها هم اشتباه نبوده است.
این فقط درباره خشونت جنسی نیست. تقریباً همه ما، فارغ از جنسیت، گاهی همین کار را می‌کنیم. دروغ را «مصلحت» می‌نامیم، توهین را «شوخی»، خیانت را «اشتباه»، و فریب را «زرنگی».
تا زمانی که یک رفتار برچسب منفی نخورده باشد، ذهن به‌راحتی برایش توجیه می‌تراشد. اما همان لحظه که همان رفتار با نام واقعی‌اش شناخته شود و با سرزنش اجتماعی روبه‌رو شویم، ناگهان احساس ندامت ظاهر می‌شود، یا گاهی حتی صداقت جای خودش را به انکار و پنهان‌کاری می‌دهد.
شاید بزرگ‌ترین فریب ذهن انسان این باشد که قبل از تغییر رفتار، اول نام آن را تغییر می‌دهد.
Source: 1 - 2 - 3
-
«Channel of science is for all»