در مدتی که میلیون‌ها ایرانی با اختلال، فیلترینگ و قطع اینترنت درگیر بودند، جهان فناوری مخصوصا هوش مصنوعی با سرعتی جلو رفت که حتی بسیاری از متخصصان را هم غافلگیر کرد.
تنها در همین چند ماه اخیر، ده‌ها مدل جدید معرفی شدند و رقابت بین غول‌های فناوری وارد مرحله‌ای بی‌سابقه شد. (AI Release Tracker)
فقط بخشی از اتفاقاتی که در این مدت رخ داد:
1- نسل جدید مدل‌های هوش مصنوعی مثل GPT-5.5، Claude Opus 4.8، Gemini 3.5 و Grok 4 توانایی بسیار بیشتری در استدلال، برنامه‌نویسی، تحلیل داده و انجام وظایف چندمرحله‌ای پیدا کردند. OpenAI، Anthropic، Google و xAI عملا وارد یک مسابقه تسلیحاتی دیجیتال شده‌اند. (Presenc AI)
2- هوش مصنوعی حالا فقط «پاسخ دادن» بلد نیست؛ می‌تواند جستجو کند، فایل بخواند، کد بنویسد، نرم‌افزار طراحی کند، تصاویر را تحلیل کند و بخشی از کارهای پیچیده انسانی را به‌صورت خودکار انجام دهد. چیزی که تا همین اواخر شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی بود، حالا در حال تبدیل شدن به ابزار روزمره شرکت‌هاست. (AI Round-up)
3- تولید تصویر و ویدیو وارد مرحله‌ای تازه شده است. مدل‌های جدید می‌توانند تصاویر فوق‌واقعی، ویدیوهای سینمایی و حتی صحنه‌هایی خلق کنند که تشخیص مصنوعی بودنشان برای بسیاری از افراد دشوار است. مرز میان «واقعیت» و «تولید ماشینی» هر روز کمرنگ‌تر می‌شود. (Reddit)
4- هوش مصنوعی در برنامه‌نویسی جهش بزرگی داشته است. بسیاری از شرکت‌ها اکنون بخشی از توسعه نرم‌افزار، رفع باگ و حتی طراحی سیستم‌های خود را با کمک مدل‌های هوش مصنوعی انجام می‌دهند. بعضی از مدل‌های جدید به‌طور خاص برای کدنویسی و انجام پروژه‌های طولانی‌مدت طراحی شده‌اند. (Champaign Magazine)
5- رقابت دیگر فقط بر سر «هوشمندتر بودن» نیست؛ بر سر قدرت اقتصادی و زیرساخت جهانی است. تنها چند روز پیش شرکت Anthropic با ارزشی نزدیک به یک تریلیون دلار به ارزشمندترین شرکت خصوصی حوزه هوش مصنوعی تبدیل شد؛ عددی که تا چند سال پیش بیشتر شبیه شوخی علمی‌تخیلی بود تا واقعیت اقتصادی. (The Guardian)
6- دولت‌ها نیز وارد بازی شده‌اند. از امنیت سایبری و جنگ‌های دیجیتال گرفته تا نظارت بر مدل‌های فوق‌پیشرفته، هوش مصنوعی حالا دیگر فقط یک فناوری مصرفی نیست؛ بلکه به بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است. (The Verge)
شاید مهم‌ترین اتفاق این ۹۰ روز یک مدل جدید یا یک شرکت تازه نباشد. اتفاق مهم‌تر این است که جهان وارد مرحله‌ای شده که پیشرفت فناوری دیگر سالانه اتفاق نمی‌افتد؛ بلکه ماهانه و حتی هفتگی رخ می‌دهد. (AI Release Tracker)
در همان زمانی که جامعه ایران از جریان اینترنت آزاد محروم بودند، بیرون از این مرزها آینده با سرعتی غیرعادی در حال ساخته شدن بود. شکاف دیجیتال امروز فقط اختلاف سرعت اینترنت نیست؛ اختلاف در میزان دسترسی به دانش، ابزار، فرصت و آینده است.
«Channel of science is for all»