#ردپای_باستانی

دکتر باستانی پاریزی:

برای شناخت عوامل گسترش فرهنگ در دنیا، عرض می‌کنم که مرحوم سید هدایت‌زاده‌ی پاریزی، معلم کلاس سوم من، زنگ‌های تفریح روی نیمکتی می‌نشست و صفحاتی از رمان بینوایان ویکتور هوگو را برای پدرم می‌خواند. پدرم هم،‌ چنان‌که کتابی مذهبی را تفسیر می‌کند، دانسته‌ها و شنیده‌هایش را درباره‌ی فرانسه و بینوایان می‌گفت و منِ نورسیده نیز اطرافشان می‌پلکیدم و گوش می‌کردم.
سی‌چهل سال پیش که به پاریس رفتم، نامه‌ای از همین هدایت‌زاده از پاریز رسید که نوشته بود:
«نورچشم من، حالا که در پاریس هستی، یک روز به مزار ویکتور هوگو برو و از جانب من، سیدِ اولاد پیغمبر، فاتحه‌ای بر مزارش بخوان.»
تکلیف مهمی بود و شرمنده بودم که چرا زودتر سراغ مزار مردی که این‌همه در روحیه‌ام مؤثر بوده است نرفته‌ام. بالاخره رفتم و فاتحه‌ی معلمم را خواندم.
همان‌جا با خود حساب کردم که نه نیروی ناپلئون و نه قدرت ژنرال دوگل، هیچ‌کدام نتوانسته‌اند مثل این مشت استخوانِ ویکتور هوگو، از راه رمان بینوایان، فرهنگ فرانسه را به روستاهای جهان، از جمله ایران، به‌خصوص کرمان و به‌ویژه پاریز برسانند.

مجله بخارا، شماره ‌۴۶، ص۳۰

🎀@fetnehgarr