چپ و خلق ارزش؛ از علوم‌اجتماعیِ تهران تا صنعتی شریف، از شریف تا سلیکون‌ولی (ادامه از - ۲ از ۲)

خوش‌بختانه به‌رغم نفوذ گسترده‌ی چنین طرز تفکراتی در ایران از دوران مشروطه تاکنون، هنوز جایی مانند صنعتی شریف را داریم که می‌توان گفت دقیقاً نقطه‌ی مقابل علوم‌اجتماعی تهران و علامه است. (هرچند طی سال‌های اخیر با مرگ و مهاجرت بسیاری از اساتید و نخبگان، دانشگاه شریف هم رو به زوال و فروپاشی رفته است) اما به‌هرحال خروجی این دانشگاه‌ها را با یکدیگر مقایسه کنید. یکی روشنفکرِ حرافِ شاکی از جهان و آخرت می‌پرورد که هیچ نسبتی با خلق ارزش برای خود و جامعه ندارد، و دیگری کوشیار عظیمیان، دانوش وحدت و مهرزاد صمدی و صدها نام دیگر می‌پروراند که در سلیکون‌ولی حرفی برای گفتن دارند و برای تمام بشریت خلق ارزش می‌کنند. یعنی همان جایی که احتمالاً چپ‌ها آن‌ را دره‌ی شیطانی و اهریمنی توصیف می‌کنند... بگذریم. تصور می‌کنم آنچه امروز جامعه‌ی ایران نیاز دارد، دیدن هرچه بیشتر اهمیت خلق ارزش، تولید و نوآوری است نه تقبلیح و منفی‌بافی درباره‌ی این مفاهیم. شنیده شدن صدای نخبگانی که به دلیل کوتاهی سقف جامعه از ایران رفتند و امروز یا در بزرگ‌ترین شرکت‌ها و غول‌های فناوری جهان مشغول به کارند یا خود مؤسس و مدیر آن شرکت‌ها و فناوری‌ها هستند. به‌نظرم این چهره‌ها و صداها هزار برابر بیشتر از سخنان و چهره‌های امثال اباذری برای دانشجو و جوان ایرانی کاربردی و مفید است. اگر بنا باشد که خروجی جامعه‌شناسی در ایران از افراد موجوداتی وابسته به دولت و تئوریسین فربه شدن دولت بسازد، همان بهتر که اساسا چنین رشته‌ای وجود نداشته باشد. اما اگر علوم‌اجتماعی به‌جای بت‌انگاری مارکس و تولید روشنفکر طلبکار و رادیکالِ انقلابی به بنیان‌گذاران اصلی خود از یعنی کنت و دورکیم و وبر و اسپنسر و دیگران بازگردد، آن‌گاه شاید بتواند به رسالت ذاتی خود، یعنی توضیح و تفسیر امر اجتماعی در سیر تطور و تاریخ خود، هرچند ناچیز، کامیاب باشد.


#احسان_عزیزی
۲۵ آبان ۱۴۰۴

@EhsaneAzizi