انجمنِ شاعرانِ مُرده

صفحاتی از مجموعهٔ رباعیّات بیدل دهلوی به خطّ خود شاعر
محفوظ در کتابخانهٔ خدابخش هند.

این مجموعه توسطّ جناب محمّد ادیب خراسانی در حال تصحیح است، ان‌شاءالله پس از اتمام مراحل تصحیح و سپرده شدن به ناشر، اصل نسخه در همین کانال تقدیم خواهد شد.

@n_kh_f_j

کتاب «گلخون» اثر م.آزرم را برایم آورد. گفت این کتاب را خیلی دوست دارم، برای تو باشد.
کتاب باریک و قدیمی را دست گرفتم و باز کردم. دیدم آزرم به استاد محمدقهرمان هدیه کرده و استاد قهرمان هم آن را داده به استاد اسفندقه. برای همین بود که گفت این کتاب را خیلی دوست دارم.

#حالات_و_مقامات_مرتضی
@dehlavi_lit

اگر #حافظ به‌گفته‌ی خود «قرآن‌شناس» بوده باشد، یعنی:

-احاطه به علوم قرآنی
-تسلط به نحو و اعراب قرآن و دقایق زبان عربی و...
-تسلط بر تاریخ جمع و تدوین مصحف شریف
-تسلط بر شأن نزول آیات
-انس با تفسیر و تأویل آیات
-احاطه بر ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه و...
-اطلاع از قصص قرآنی
-احاطه بر آیات الاحکام و فقه القرآن
-تسلط بر بلاغت قرآنی

بنا بر ابیات، قرآن «درس» خواجه بوده و آن را «در چارده روایت» از بر بوده است. جای تحیر دارد.

(بعدا به «چارده روایت» خواهیم پرداخت)

@dehlavi_lit

می‌گفت «#فروغ_فرخزاد از کنار وزن رد شده» و چقدر هم درست می‌گفت.
یعنی شعرش اگرچه آزاد است و بی‌وزن، اما نوعی وزن دارد. انگار تنه‌ی جملاتش به ارکان عروضی خورده و بویی از آن بر کلماتش نشسته.

شعرش را بخوانیم:

اگر به‌خانه‌ی من آمدی برای من ای مهربان چراغ بیاور (بویی از مفاعلن فعلاتن … می‌دهد)

و یک دریچه که از آن (مفاعلن فعلاتن…)

به ازدحام کوچه‌ی خوشبحت بنگرم (مفعول فاعلاتُ…)

شعری دیگر:
به آفتاب سلامی دوباره خواهم داد
به جویبار که در من جاری بود
به ابرها که فکرهای طویلم بودند
به رشد دردناک سپیدارهای باغ که با من
از فصل های خشک گذر می کردند

عطر وزن عروضی را حس‌ می‌کنید؟

شاید بتوان اسمی روی اینگونه‌ موزون‌کردن گذاشت. مثلا «وزن فرخزادی/ وزن فروغی»

@dehlavi_lit

«بزرگ بود
و از اهالی امروز بود…
و او به‌شیوه‌ی باران، پر از طراوت تکرار بود
و او به‌سبک درخت
میان عافیت نور منتشر می‌شد…»

#سهراب_سپهری


▫️پرانتز:
سپهری شعر بالا را (که بخشی از شعر «دوست»است) برای شاعر مرحوم #فروغ_فرخزاد سروده و در هیچ‌جای شعر نامی او نبرده است.حذف مسندالیه (نهاد) در زبان ادبی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، مثل قداست و احترام. چنانکه زن اثیری در بوف کور اسم نداشت.

@dehlavi_lit

قبل‌ها که خوشنویسی می‌کردم (تا پیش از آنکه همه را دور بریزم) عکس آن‌ها را برای یکی از استادانم می‌فرستادم. یک‌بار برایم نوشت:
-هنرمند هرجا رود قدر بیند و در صدر نشیند
[پیام بعدی را با سرعت بیشتری تایپ کرد، قبل ازینکه دستم به کیبورد برود، فرستاد:]

-البته زمان سعدی اینطور بوده!!!

@dehlavi_lit

چقدر نام قیصر به او می‌آمد


نام قیصر را دوست داشتم از همان زمان که شعرش را در کتاب فارسی خواندم. عاشق شعرش شدم. چندبار با فراز اخرش، آنجا که می‌گفت: «همه پاسخ دادیم: حاضر! ما همه اکبر لیلازادیم!» بغضم گرفت.
بعدها که بزرگ‌تر شدم، کتابی به دستم رسید با عنوان «قیصر امین‌پور در این کتاب قایم شده» به قلم یعقوب حیدری. اسم کتاب خیلی حرف داشت. انگار نویسنده می‌خواست بگوید قیصر هنوز میان ماست، در لابه‌لای سطرها پنهان شده، و اگر دل بدهی، او را می‌توانی پیدا کنی. کتاب، مجموعه‌ای بود از خاطرات و روایات نویسنده از قیصر. بسیار خواندنی بود. از آن کتاب‌هایی بود که بی‌آنکه بفهمی، یک‌نفس می‌خوانی‌اش. از مرام و مشی و معرفت قیصر ماجراهای زیادی نوشته بود.
با خودم گفتم چقدر اسم قیصر به این مرد می‌آید. چه از لحاظ مرام و معرفتی که داشته، چه از لحاظ تسخیر ملک دل‌ها! او تاج و تخت نداشت، اما صاحب سلطنتی جاودان شد.
قیصر امین‌پور شاعری تکرارنشدنی‌ست. شاعری که می‌توان با غزلیاتش زندگی کرد و نیمایی‌هایش را ساعت‌ها با دوستان و رفیقان خواند و چای نوشید.

قیصر از آن شاعرانی بود که وقتی شعرش را می‌خوانی، احساس می‌کنی او تو را می‌فهمد، پیش از آن‌که خودت خودت را بفهمی.
شعرش شبیه نسیمی‌ست که از کوچه‌های کودکی می‌گذرد و بوی گچ کلاس درس را با خود می‌آورد.
او با واژه‌ها زندگی می‌کرد، اما واژه‌ها در برابر او همیشه سر تعظیم داشتند.
وشاید راز ماندگاری‌اش همین باشد:
که در زمانه‌ای پر از صدا، ساده ماند، صادق ماند، انسان ماند.


حسین دهلوی | @hoseyn_dehlavii

در جلسه‌ای بحث سر این بود که شعر می‌تواند مثل دریا باشد و هرچه در آن بریزی (به‌شرط آنکه هنرمندانه بریزی) پاکش کند!
مثلا شراب در شعر، مثبت و نیکوست. رندی و روزه‌خواری در ماه مبارک و … هم همینطور.

یاد این بیت سایر مشهدی افتادم:

بنوش و لعنت حق بر یزید کن سایر!
اگر به دست تو در کربلا شراب دهند

@dehlavi_lit

غزلی در دیوان طالب آملی وجود دارد با این مصرع آغازین: «دل عاشق به پیغامی بسازد»
و جالب است که دو بیت اول این غزل را بارها و بارها با اسم باباطاهر خوانده‌ایم و شنیده‌ایم.
لیکن برای طالب آملی‌ست و مصحح دیوان سردر این غزل نوشته: از حیث لطافت مضمون و سلاست بیان از غزل‌های بسیار خوب طالب است.

@dehlavi_lit

سالک یزدی بیت جالبی دارد که در آن تعبیر جالب‌تری به‌کار رفته:

تا ز سر تو وا شود مایه‌ی صدهزار غم
تبت واژگون بخوان عقل ستیزه‌رای را

تبت وارون/ تبت واژگون/ تبت واژون که در‌ ادبیات به‌کار رفته، از آن‌جهت است که در گذشته اعتقاد برآن بوده که اگر «تبت یدا …» را برعکس بخوانی، بلا دفع و رفع می‌شود.

و از صائب است:

-خطی که از ذقن به بناگوش می‌رود
درخاصیت به تبّت وارون برابر است

-بی طاقتی مکن که بلای سیاه خط
از صدهزار تبت واژون نمی‌رود


@dehlavi_lit

سر کلاس «مبانی عرفان و تصوف» بودیم و استاد داشت یکی از غز‌ل‌های حافظ را تفسیر عرفانی می‌کرد.
یک‌باره از پنجره به‌بیرون خیره‌شد. بعد از کمی تفکر گفت: «نمی‌دانم اگر خدا قرآن را به فارسی نازل می‌کرد، قوی‌تر از غزل حافظ می‌شد یا نه!» :)

@dehlavi_lit

دیشب کلاس آنلاین داشتم. درباره‌ی اخوان گپ می‌زدیم. شعر «لحظه‌ی دیدار نزدیک است» را خواندیم.

با خودم فکرکردم که شعر خوب چیست؟
مغزم پاسخ تراشید: شعری که به درد بخورد!
شعری که بعد از شنیدنش احساس کنی دیگر بدون آن نمی‌توانی زندگی کنی.

بعد احساس کردم زندگی‌ام قبل از خواندن شعر «لحظه‌ی دیدار…» اخوان با بعد از خواندنش فرق دارد.
دیگر نمی‌توانم بدون شعر «دیوار » مرتضی امیری اسفندقه زندگی کنم. دیگر نمی‌توانم بدون تک‌بیت‌های صائب، غزل‌های حافظ، سروده‌های وحشی و همه‌ی شاعران خوب دیگر زندگی کنم.

شعر خوب همین است. یعنی باید همین باشد.

@dehlavi_lit

Channel photo updated

Channel created