Cosmology

✅ معمای سیاه‌چاله‌های باستانی
پرده‌برداری از سناریوی رمبش مستقیم


مشاهدات تلسکوپ فضایی جیمز وب از کیهان اولیه، وجود سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم در زمان کمتر از یک میلیارد سال پس از بیگ‌بنگ را آشکار کرده که با مدل‌های سنتی رشد تدریجی سیاه‌چاله‌ها سازگار نیست. در پاسخ به این معما، پژوهشگران سناریوی «رمبش مستقیم» (DCBH) را بررسی کرده‌اند که در آن ابرهای گاز سرد و چگال بدون نیاز به تشکیل ستاره، مستقیماً به بذر سیاه‌چاله‌های بسیار پرجرم تبدیل می‌شوند. در پژوهشی تازه که در MNRAS منتشر شده، تیمی بین‌المللی با تلفیق شبیه‌سازی‌های ادغام هالهٔ مادهٔ تاریک و مدل‌های نیمه‌تحلیلی تکامل کهکشان‌ها، شرایط محیطی لازم برای این رویداد را مدل‌سازی کردند و دریافتند که نواحی بسیار متراکم کیهانی با ادغام‌های مکرر ماده تاریک، بستر اصلی شکل‌گیری این بذرها هستند.

نتایج نشان می‌دهد این بذرهای سنگین می‌توانسته‌اند حدود ۱۳٫۶۴ میلیارد سال پیش (کمتر از ۵۰۰ میلیون سال پس از بیگ‌بنگ) شکل بگیرند؛ روندی که در حدود ۱۳٫۴ تا ۱۳٫۵ میلیارد سال پیش، با غنی‌شدن محیط از عناصر سنگین بر اثر ابرنواخترهای اولیه، متوقف شده است. این یافته‌ها چارچوبی تئوری فراهم می‌کنند که نشان می‌دهد پیدایش اولیهٔ سیاه‌چاله‌ها ترجیحاً در محیط‌های به‌شدت خوشه‌ای رخ داده و کشف محتمل کهکشان‌های همسایهٔ این کوازارها با رصدهای آیندهٔ جیمز وب، آزمونی کلیدی برای اعتبارسنجی مدل رمبش مستقیم خواهد بود.


مقاله اصلی


@cosmos_physics

✅ شکار سیگنال هیدروژن باستانی
گامی بزرگ برای نقشه‌برداری سه‌بعدی از کیهان

اخترشناسان با استفاده از رادیوتلسکوپ پیشرفتهٔ میرکت (MeerKAT) در آفریقای جنوبی، موفق به ثبت مستقیم سیگنال‌های ضعیف هیدروژن خنثی (خط ۲۱ سانتی‌متری) در مقیاس‌های کیهانی شدند. این امواج رادیویی باستانی که حدود ۴ تا ۵ میلیارد سال در راه بوده‌اند تا به زمین برسند، توزیع گاز هیدروژن را در دو دورهٔ کیهانی مختلف (انتقال به سرخ z≈0.32 و z≈0.44) در ابعادی به وسعت چندین میلیون سال نوری آشکار کرده‌اند.

اهمیت اساسی این دستاورد در روش نوآورانهٔ آن، یعنی «نگاشت شدت هیدروژن» (Hydrogen Intensity Mapping) است؛ تکنیکی که بر خلاف روش‌های سنتیِ نیازمند تفکیک تک‌تک کهکشان‌ها، درخشندگی تجمعی گاز هیدروژن را در حجم‌های عظیمی از فضا اندازه می‌گیرد. این رویکرد به پژوهشگران امکان می‌دهد شبکه‌ی کیهانی، مادهٔ تاریک و تحول مقیاس بزرگ عالم را بسیار سریع‌تر و با دقتی کم‌نظیر نقشه‌برداری کنند.

این کشف به‌عنوان یک اثبات مفهوم حیاتی، مسیر را برای آغاز به کار رصدخانهٔ عظیم «آرایهٔ کیلومتر مربعی» (SKAO) هموار می‌کند؛ پروژه‌ای که تلسکوپ میرکت پیش‌درآمد آن به شمار می‌رود و با بهره‌برداری کامل، دوران تازه‌ای در کیهان‌شناسی رادیویی رقم خواهد زد.

لینک خبر

@cosmos_physics

🎥 ناسا تلسکوپ فضایی «نانسی گریس رومن» را پرتاب کرد تا برخی از بنیادی‌ترین پرسش‌های بشر را پاسخ دهد.

این تلسکوپ در فاصله حدود ۱.۵ میلیون کیلومتری زمین، جایی که نیروهای گرانشی زمین و خورشید تقریبا متعادل‌اند مستقر خواهد شد.
این تلسکوپ که به افتخار نانسی گریس رومن، نخستین اخترشناس ارشد ناسا و ملقب به «مادر هابل» نام‌گزاری شده، قرار است سه حوزه علمی اصلی انرژی تاریک، سیارات فراخورشیدی و ماده تاریک را کاوش کند.

در حوزه انرژی تاریک، با رصد هزاران ابرنواختر نوع Ia و اندازه‌گیری نوسانات آکوستیک باریونی، به دانشمندان کمک خواهد کرد تا رفتار این نیروی اسرارآمیز را که شتاب انبساط جهان را افزایش می‌دهد، بهتر درک کنند.

در زمینه سیاره‌های فراخورشیدی، یک سرشماری آماری کامل از منظومه‌های سیاره‌ای کهکشان راه شیری انجام خواهد داد و حتی سیاره‌هایی با جرمی تنها چند برابر جرم ماه را شناسایی خواهد کرد.

در حوزه ماده تاریک، با ردیابی خمیدگی نور ناشی از گرانش، نقشه‌ای از توزیع این ماده نامرئی در کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی تهیه خواهد کرد.


@cosmos_physics

✅ در سال ۱۹۱۵، آلبرت اینشتین معادلات میدان نسبیت عام را منتشر کرد. معادلاتی که نگاه ما به گرانش، فضا و زمان را برای همیشه دگرگون کردند. اما شاید عجیب به نظر برسد که نزدیک به ۳۷ سال طول کشید تا ریاضیدانان ثابت کنند این معادلات واقعاً می‌توانند به عنوان یک قانون پیش‌بینی‌کننده برای تکامل جهان عمل کنند.

مشکل این نبود که معادلات اینشتین جواب نداشتند. خیلی زود، کارل شوارتزشیلد نخستین پاسخ دقیق آن‌ها را پیدا کرد، پاسخی که امروزه آن را به عنوان راه‌حل سیاهچاله شوارتزشیلد می‌شناسیم. پرسش اصلی، عمیق‌تر از پیدا کردن چند جواب خاص بود:

اگر وضعیت گرانشی جهان را در یک لحظه مشخص بدانیم، آیا معادلات اینشتین می‌توانند آیندهٔ فضا-زمان را به طور یکتا تعیین کنند؟ یا ممکن است از یک وضعیت اولیه، چند جهان متفاوت به وجود بیاید؟

این همان چیزی است که در ریاضیات به آن مسئله کوشی (Cauchy Problem) یا مسئله مقدار اولیه می‌گویند. اگر پاسخ این سؤال منفی بود، نسبیت عام هرچند از نظر هندسی بسیار زیبا و شگفت‌انگیز به نظر می‌رسید، اما به عنوان یک نظریهٔ فیزیکی، قدرت پیش‌بینی خود را از دست می‌داد. در واقع، دیگر نمی‌توانستیم مطمئن باشیم که دانستن وضعیت امروز جهان، آیندهٔ آن را مشخص می‌کند.

کسی که این حلقهٔ گمشده را کامل کرد، ریاضیدان و فیزیکدان برجستهٔ فرانسوی ایوون فوره بروآ
(Yvonne Fourès-Bruhat)
بود که بعدها با نام ایوون شوکه بروآ
(Yvonne Choquet-Bruhat)
شناخته شد.

او در مقاله‌ای که سال ۱۹۵۲ در مجلهٔ معتبر Acta Mathematica منتشر کرد، نشان داد اگر دستگاه مختصات مناسبی انتخاب شود، ساختار پنهان معادلات اینشتین آشکار می‌شود. در این دستگاه مختصات، بخش مربوط به تکامل زمانی معادلات رفتاری شبیه معادلات موج پیدا می‌کند، معادلاتی که ریاضیدانان ابزارهای قدرتمندی برای تحلیل آن‌ها در اختیار دارند.

شوکه بروآ سپس ثابت کرد که اگر داده‌های اولیه شرایط لازم را داشته باشند، دست‌کم برای مدت کوتاهی، یک فضا زمان وجود خواهد داشت که دقیقاً از همان داده‌ها به دست می‌آید و این پاسخ نیز به جز تفاوت‌های ناشی از انتخاب دستگاه مختصات، یکتا است. همچنین معادلات قیدی نسبیت عام مشخص می‌کنند که اصلاً چه داده‌های اولیه‌ای از نظر فیزیکی مجاز هستند.

البته این قضیه محدودیت‌های مهمی هم دارد. واژهٔ «محلی» (local) در اینجا به این معناست که تضمینی وجود ندارد فضا زمان تا ابد بدون مشکل باقی بماند. ممکن است در ادامهٔ تکامل، تکینگی‌هایی مانند آنچه در مرکز سیاهچاله‌ها یا در لحظهٔ آغاز جهان انتظار داریم، شکل بگیرند. همچنین منظور از یکتا بودن این نیست که هر دستگاه مختصات، جهان متفاوتی را توصیف می‌کند؛ در نسبیت عام آزادی انتخاب مختصات وجود دارد و دستگاه‌های مختصات مختلف می‌توانند دقیقاً یک واقعیت فیزیکی را با زبان‌های متفاوت بیان کنند.

این داستان در سال ۱۹۶۹ گام مهم دیگری برداشت. ایوون شوکه بروآ به همراه ریاضیدان برجسته رابرت گروخ (Robert Geroch) نشان دادند که برای هر مجموعهٔ معتبر از داده‌های اولیه، یک بزرگ‌ترین گسترش سراسری هذلولوی (maximal globally hyperbolic development) وجود دارد و این گسترش نیز تا همان آزادی انتخاب مختصات، یکتا است. این نتیجه یکی از ستون‌های اصلی بنیان ریاضی نسبیت عام مدرن به شمار می‌رود.

شاید تصور شود این نتایج صرفاً بحث‌هایی انتزاعی در ریاضیات هستند، اما حقیقت کاملاً برعکس است. تمام شبیه‌سازی‌های امروزی از برخورد و ادغام سیاهچاله‌ها، تشکیل امواج گرانشی و بسیاری از محاسبات ابررایانه‌ای بر همین بنیان استوارند. وقتی ابررایانه‌ها برخورد دو سیاهچاله را لحظه‌به‌لحظه محاسبه می‌کنند، در واقع از این حقیقت استفاده می‌کنند که معادلات اینشتین را می‌توان به صورت یک سامانهٔ تکاملی حل کرد، نه صرفاً مجموعه‌ای از روابط هندسی ایستا.

ایوون شوکه بروآ در سال ۱۹۷۹ نخستین زنی شد که به آکادمی علوم فرانسه راه یافت، افتخاری تاریخی که نام او را در کنار بزرگ‌ترین دانشمندان این کشور قرار داد. اما شاید مهم‌ترین دستاورد او نه یک عنوان افتخاری، بلکه تغییری عمیق در درک ما از نسبیت عام بود.

او نشان داد که هندسهٔ فضا زمان فقط تصویری ایستا از جهان نیست؛ بلکه می‌تواند قانونی برای تحول و تغییر جهان در گذر زمان باشد. به بیان دیگر، معادلات اینشتین فقط شکل فضا زمان را توصیف نمی‌کنند، بلکه اگر وضعیت امروز جهان را بدانیم، مسیر آیندهٔ آن را نیز تا جایی که تکینگی‌ها مانع نشوند، تعیین می‌کنند.

@cosmos_physics

در سال ۱۹۳۵ آلبرت اینشتین و ناتان روزن یک راه حل را برای معادلات میدان اینشتین پیشنهاد کردند که بعنوان پل اینشتین روزن یا کرم‌چاله شناخته می شود . در همان سال اینشتین ، پودولسکی و روزن مقاله EPR را منتشر کردند که   همبستگی های غیرموضع nonlocal correlation شگرف پیش بینی شده توسط مکانیک کوانتومی را پررنگ میکرد.

در سال ۲۰۱۳ خوان مالداسینا و لئونارد ساسکیند حدس ER=EPR را پیشنهاد دادند که نشان میدهد هر جفت از ذرات درهمتنیده شاید توسط یک کرم‌چاله غیرقابل عبور مرتبط شده باشند . این یک واقعیت علمی اثبات شده نیست اما ایده ای نظریست که به اتحاد مکانیک کوانتومی و نسبیت عام کمک می کند .

در حال حاضر هیچ شواهد تجربی مبنی بر ER=EPR وجود ندارد اما این بعنوان یکی از جذاب ترین ایده های فیزیک نظری مدرن باقی می ماند که احتمال وجود پیوندی بین هندسه فضازمان و اتصالات کوانتومی موجود بین ذرات را مطرح می کند .


@cosmos_physics

برندگان جایزه فیلدز ۲۰۲۶

کنگره بین‌المللی ریاضیدانان، امسال در فیلادلفیا، نام چهار ریاضیدان برتر جهان را به عنوان دریافت‌کنندگان مدال فیلدز معرفی کرد:

یو دنگ (Yu Deng) – دانشگاه شیکاگو
جان پاردون (John Pardon) – دانشگاه استونی بروک
هونگ وانگ (Hong Wang) – مؤسسه IHES و دانشگاه NYU
جیکوب تسیمرمن (Jacob Tsimerman) – دانشگاه تورنتو

از میان این چهار نام، دو برنده کارهایی انجام داده‌اند که مستقیماً با فیزیک نظری گره خورده است:

۱) یو دنگ؛ از برخورد اتم‌ها تا معادله بولتزمن

اگر یک گاز را درون ظرفی محبوس کنید، رفتار آن در مقیاس ماکروسکوپی با معادله بولتزمن توصیف می‌شود. این معادله در قرن نوزدهم بر اساس آمار و احتمال فرموله شد و توانست دما، فشار و انتقال گرما را در گازها توضیح دهد. اما پرسش بنیادین این بود: آیا می‌توان این معادله را مستقیماً از قوانین مکانیک نیوتنی برای تک‌تک ذرات به دست آورد؟

این مسئله که به مسئله ششم هیلبرت معروف است، بیش از یک قرن ذهن ریاضیدانان را به خود مشغول کرده بود.
یو دنگ و همکارانش با ابداع روش‌های کاملاً جدیدی در آنالیز ریاضی، سرانجام ثابت کردند که معادله بولتزمن را می‌توان به‌طور کامل از برخورد گوی‌های سخت (مدل ساده‌شده اتم‌ها) استنتاج کرد و این استنتاج برای همه لحظات زمان معتبر است.

۲) جان پاردون؛ شمارش منحنی‌ها و نظریه ریسمان

کار جان پاردون در هندسه همدوس (Symplectic Geometry) است. این شاخه از هندسه، زبان ریاضی مکانیک کلاسیک و نیز نظریه ریسمان است. پاردون موفق شد حدس MNOP را اثبات کند؛ حدسی که به شمارش تعداد منحنی‌های جبری روی فضاهای خاصی به نام خمینه‌های کالابی-یائو می‌پردازد. این خمینه‌ها همان فضاهای شش‌بعدی پنهانی هستند که در نظریه ریسمان برای فشرده‌سازی ابعاد اضافی به کار می‌روند.

شمارش این منحنی‌ها، در فیزیک نظری مستقیماً با شمارش حالت‌های BPS مرتبط است. حالت‌های BPS، ذرات بنیادی خاصی هستند که نقش کلیدی در درک سیاه‌چاله‌های میکروسکوپی و دوگانی‌های نظریه ریسمان دارند.

@cosmos_physics

کشف ستاره‌ای که نسبیت اینشتین را به چالش می‌کشد

ستاره‌شناسان با شناسایی ستارهٔ S301 در مرکز کهکشان، به یک آزمایشگاه طبیعی برای سنجش مرزهای گرانش دست یافته‌اند. این ستاره با مداری بیضوی و فوق العاده کشیده، هر ۸.۷ سال یک بار تا فاصلهٔ تنها ۱۴۰ شعاع افق رویداد سیاه چالهٔ کلان‌جرم *Sag A نزدیک می‌شود و سرعتی بیش از ۸ درصد نور پیدا می‌کند.

چنین شرایط افراطی، اثرات نسبیتی آشکاری به جا می‌گذارد: پیشروی حضیض مدار این ستاره در هر دور ۲ درجه است، در حالی که همین اثر برای عطارد تنها کسری از درجه در هر قرن محاسبه می‌شود. اما فراتر از تأیید نسبیت عام، همین شدت میدان گرانشی و سرعت بالا، بستری برای به چالش کشیدن خود نسبیت فراهم آورده است؛ زیرا در این مرتبه از دقت، اثرات ثانویه‌ای مانند انتقال‌به‌سرخ گرانشی و برهم‌کنش چرخش سیاه‌چاله با ستاره نمود پیدا می‌کنند که می‌توانند انحرافات ظریف مدل‌های جایگزین گرانش (نظریه‌های کوانتومی-گرانشی) را آشکار کنند.

با وجود اینکه رصد طیفی این ستاره به دلیل غبار مرکزی کهکشان و فروسرخ‌ بودن نور آن همچنان دشوار است، تلسکوپ‌های آینده مانند GMT قدرت تفکیک لازم برای اندازه‌گیری اثرات مرتبهٔ دوم و سوم را خواهند داشت. پژوهشگران معتقدند که S301 نه فقط نسبیت عام را می‌سنجد، بلکه ممکن است اولین سرنخ‌ها از شکاف‌های آن را نیز در اختیار ما بگذارد.
اگر چنین شکاف‌هایی وجود داشته باشند. تنها زمان، پاسخ‌گوی این پرسش بنیادین خواهد بود.

لینک خبر


@cosmos_physics

شاید تا نیم‌قرن دیگر، کارهای من کاملاً به دست فراموشی سپرده شوند.

آمال کومار رایچادوری

اثری که او نگران فراموش‌شدنش بود، معادله رایچادوری (Raychaudhuri equation) نام داشت؛ مقاله‌ای که در ۱۹۵۵ در نشریه Physical Review منتشر شد و سرنوشتی متفاوت با پیش‌بینی بدبینانه خالقش پیدا کرد.

این معادله بعدها به یکی از کلیدی‌ترین ابزارهای ریاضی در اثبات قضایای تکینگی پنروز-هاوکینگ تبدیل شد. کار بزرگ رایچادوری به فیزیک‌دانان کمک کرد تا بطور دقیق درک کنند که چگونه در چارچوب نسبیت عام، گرانش می‌تواند مسیر ماده و نور را کانونی کرده و آن‌ها را به سمت نقاط تکینگی همگرا کند.

رایچادوری این پژوهش بنیادی را در کلکته و تحت شرایط بسیار سختی انجام داد. حتی تثبیت موقعیت شغلی او مشروط به این بود که صرفاً روی مسائل پیشنهادی اساتید ارشد کار کند؛ اما او با پشتکار و اشتیاق، در مسیر مورد علاقه‌اش یعنی نسبیت عام قدم برداشت و یکی از مهمترین معادلات فیزیک نظری را صورت‌بندی کرد.

طنز ظریف و زیبای تاریخ اینجاست: اثری که او می‌ترسید روزی در غبار زمان محو شود، امروز به بخشی جدایی‌ناپذیر از دستور زبان نسبیت مدرن تبدیل شده است.

@cosmos_physics

🎥 قوانین طبیعت از کجا آمده‌اند؟

گفتگوی رابرت لارنسکُن با فریمن دایسون



@cosmos_physics

🎥 ادوارد ویتن، فیزیکدان آمریکایی، توضیح می‌دهد که چرا تنها پس از کارهای اینشتین بود که ما به طور کامل دلیل قانون عکس مجذور گرانش را درک کردیم، و اینکه چرا این توان دقیقاً عدد ۲ (مربع) است، نه یک عدد اعشاری دلخواه.

@cosmos_physics

یکی از پیش‌بینی‌های عجیب گرانش اینشتین این است که جرمِ در حال حرکت می‌تواند چیزی شبیه به میدان مغناطیسی ایجاد کند.
در تقریب میدان ضعیفِ نسبیت عام، جریان‌های جرم (Mass Currents) یک میدان «گراویتو‌مغناطیسی» (Gravitomagnetic Field) تولید می‌کنند، درست مانند اینکه جریان‌های الکتریکی میدان مغناطیسی ایجاد می‌کنند.
این اثر فوق‌العاده کوچک است، اما در اطراف زمین اندازه‌گیری شده است. نمونهٔ آن «کشش چارچوب» یا Frame Dragging است که در آن چرخش زمین، فضازمان اطراف خود را اندکی می‌پیچاند.
بنابراین گرانش فقط کشش جرم‌ها به سوی یکدیگر نیست. هنگامی که ماده حرکت می‌کند، فضازمان به شکلی واکنش نشان می‌دهد که رفتار آن تا حدی شبیه الکترومغناطیس است و تصویری عمیق‌تر و پویاتر از جهان را آشکار می‌کند.

در سال ۱۹۱۸ جوزف لنز و هانس تیرینگ گراویتومغناطیس را بعنوان نتیجه معادلات میدان گرانش اینشتین بدست آوردند . 
البته اثر لنز تیرینگ برای سیاره ها بسیار کم است ، اما برای سیاهچاله های چرخان kerr black holes میدان گراویتومغناطیس بسیار قوی هست.



@cosmos_physics

سوخت ستاره‌سازی در ابتدای عالم پیدا شد

ستاره‌شناسان با استفاده از تلسکوپ رادیویی VLA در آمریکا و ALMA در شیلی، در کهکشانی بسیار دور به نام REBELS‑25 یک مخزن عظیم گاز مولکولیِ سرد کشف کرده‌اند؛ همان گازی که «سوخت مستقیم» تشکیل ستاره‌هاست.

این کهکشان را در زمانی می‌بینیم که جهان فقط حدود ۷۰۰ میلیون سال عمر داشته و هنوز در میانهٔ دوران بازیونش (Reionization) است؛ دوره‌ای که در آن نخستین ستاره‌ها و کهکشان‌ها، گاز هیدروژن خنثی بین‌کهکشانی را دوباره یونیزه کردند و عالمِ تاریکِ اولیه را به جهانی شفاف و پرستاره تبدیل کردند.

تا امروز وجود چنین مخازنی فقط حدس زده می‌شد، اما رصدهای جدید با آشکار کردن خطوط بسیار کم‌نورِ مولکول CO نشان می‌دهد REBELS‑25 در همان اوایل عالم هم یک انبار بزرگ گاز سرد در اختیار داشته و آمادهٔ ستاره‌سازی شدید و رشد سریع جرم بوده است. این نتیجه کمک می‌کند بفهمیم چگونه بعضی از نخستین کهکشان‌ها در کم‌تر از یک میلیارد سال آن‌قدر بزرگ شده‌اند.

لینک خبر

لینک مقاله

@cosmos_physics

🎥 سخنرانی ریچارد فاینمن در پاسخ به پرسش از امکان اینکه روزی ماشین‌ها بتوانند مانند انسان‌ تفکر کرده و حتی از آنان باهوش‌تر باشند

فاینمن در این جلسهٔ غیررسمی در قالب پرسش و پاسخ نظراتی در باب رایانه‌ها و امکان ذهن‌مندی کامپیوتر و ماشین ارائه می‌دهد که با مقایسهٔ آن با توانایی امروزهٔ مدل‌های زبانی می‌توان به نکات جالب توجهی نظر کرد.

بخشی از پیش‌بینی‌ها و نظرات او در باب این مسئله هنوز هم قابل تأمل و بخشی دیگر شاید فرای تصور فاینمن به وقوع پیوسته است. فاینمن در این جلسه نهایتاً منکر امکان ذهن‌مندی انسانی ماشین می‌شود.


@cosmos_physics

🎥آیا خدا واجب‌الوجود است؟

با توضیحات بید راندل، فیلسوف


@cosmos_physics

نسخه‌ی الکترونیکی نشریه‌ی تکانه شماره‌ی سی‌وششم

@cosmos_physics
@takaneh_physics_sharif

تکانه ۳۶ منتشر شد!

این شماره با احترام به جان‌باختگان ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ تقدیم می‌شود.

آنچه در این شماره می‌خوانید:

▪️ریاضی‌دانان و مکانیک کوانتومی

▪️تصورات شایع و پندارهای عمومی در مورد مکانیک کوانتومی

▪️ناموضعیت در مکانیک کوانتومی

▪️مصاحبه با دکتر کریمی‌پور

@cosmos_physics
@takaneh_physics_sharif

ادوارد ویتن ، فیزیکدان نظری که یکی از تأثیرگزارترین فیزیکدانان نظریه ریسمان است که به خاطر بینش‌های عمیق ریاضیاتی در فیزیک برنده مدال فیلدز گردیده است.

پدر ویتن، لوئیس ویتن، یک فیزیکدان نظری در حوزه گرانش است.

ادوارد ویتن در ابتدا در لیسانس تاریخ فارغ التحصیل شد. سپس به روزنامه‌نگاری پرداخت و مدتی هم در کمپین انتخاباتی یکی از نامزدهای ریاست جمهوری امریکا فعالیت کرد.

ویتن، مدتی در رشته اقتصاد فعالیت کرد و بعد به  صورت آکادمیک در رشته ریاضیات کاربردی در دانشگاه پرینستون تحصیل کرد. و بعد از مدتی تغییر مسیر داد و در مقطع دکترای فیزیک مشغول به تحصیل شد و تحت راهنمایی دیوید گراس از پایان‌نامه خود دفاع کرد.

ویتن پایه‌گذار نظریه M در نظریه ریسمان‌هاست. همچنین ویتن بر روی دوگانی AdS/CFT که خوان مالداسنا مطرح کرده بود کار کرد و این مفهوم را در نظریه ریسمان عمق بیشتری بخشید.


@cosmos_physics

سلام به اعضای محترم کانال
متاسفانه بدلیل شرایط حاکم بر کشور و قطعی اینترنت نتونستیم در خدمتتون باشیم
در صورت بهبود و پایداری اینترنت به فعالیت های کانال ادامه خواهیم داد
با آرزوی سلامتی و زندگی خوب برای مردم رنجدیده ایران


@cosmos_physics

🎥 سال ۱۹۷۱ هاوکینگ در مقاله ای پیشنهاد کرد که دوران بسیار کوتاهی پس از انفجار بزرگ یعنی دوران انبساط تورمی یا دورانی که هنوز ماده زیادی در دنیا وجود نداشت (تا حدود ۴۷۰۰۰ سال پس از انفجار بزرگ) ممکن است به علت فروپاشی مستقیم انرژی یا ماده یونیزه، سیاه‌چاله ایجاد گردد. این سیاهچاله ها را
Primordial black holes
نامیده اند و تا ۲۰۲۲ فقط تئوریک در نظر گرفته میشدند. ۲۰۲۲ تلسکوپ جیمز وب تعدادی کهکشان  کشف کرد که در زمانهای بسیار نزدیک به انفجار بزرگ تشکیل شده بودند. یکی از آنها به نام QS01 حاوی یک سیاهچاله عظیم است در حالیکه اطراف آن ماده بسیار ناچیز حاوی هیدروژن و هلیوم دارد. در واقع اکثر جرم این کهکشان در سیاهچاله ان است.

این کشف منجر به زنده شدن نظریه هاوکینگ درباره تشکیل سیاهچاله ها در زمانهای ابتدایی پس از انفجار بزرگ شده است.

زبان اصلی


@cosmos_physics