✅ اپروچ به گازگرفتگی سگ و گربه

UpToDate 2026

1️⃣ مراقبت‌های اولیه زخم:
▫️کنترل خونریزی با فشار مستقیم روی موضع

▫️تمیز کردن زخم با آب و صابون برای ۲۰-۱۵ دقیقه یا بتادین
(اگر تحمل نداشت می‌توان ابتدا از بی‌حسی موضعی استفاده کرد)

▫️شستن با آب پرفشار یا سالین استریل و حذف دبری‌های واضح و خارج‌کردن اجسام خارجی از زخم

▪️ ارزیابی بالینی زخم:

▫️بررسی کامل ROM مفاصل مجاور، بررسی نورووسکولار دیستال زخم، تخمین عمق زخم و ارزیابی تنشن لبه‌های زخم برای به‌هم رسیدن

▫️ عفونت:
➖ زمان بروز: علائم عفونت در بایت سگ معمولاً پس از ۲۴ ساعت و در بایت گربه طی ۱۲ ساعت (یا حتی چند ساعت)
➖ سلولیت: اریتم، تندرنس، تورم، گرمی، تب یا ترشحات چرکی (حتی در غیاب تب، آستانه تشخیص سلولیت باید پایین باشد).
➖ تنوسینوویت فلکسورها: تندرنس در امتداد فلکسور، تورم دوکی‌شکل، فلکشن جزئی در حالت استراحت، و بروز درد با اکستنشن پسیو ← نیازمند دبریدمان جراحی
➖ عفونت‌های نکروزان و فاشئیت: پیشرفت سریع، درد نامتناسب با ظاهر زخم، کرپیتوس، ایندیوریشن، علائم سیستمیک (تب، تاکی‌کاردی، هایپوتنشن) و عدم پاسخ به آنتی‌بیوتیک
➖ سپتیک آرتریت/استئومیلیت: هرگونه نفوذ بایت به استخوان یا مفصل فارغ از وجود یا عدم وجود علائم عفونت، نیازمند مشاوره فوری جراحی است.

2️⃣ تصویربرداری:
▫️در تمام بیماران با گازگرفتگی پستانداران بجز زخم سطحی و غیرعفونی ناشی از گازگرفتگی سگ

▫️مدالیته در اکثر موارد: گرافی ساده
(در کودکان زیر ۳ سال با گازگرفتگی سگ در ناحیه اسکالپ CT سر لازم است)

▫️ روش انتخابی در شک به عفونت‌های عمقی (استئومیلیت، پیومیوزیت): MRI ← در صورت عدم دسترسی، CT با کنتراست وریدی توصیه می‌شود.

3️⃣ آزمایشات:
▫️کشت زخم: در موارد مشکوک به عفونت و در زمان دبریدمان (ترجیحاً قبل شروع آنتی‌بیوتیک)
در موارد غیرعفونی لازم نیست.

▫️کشت خون: در تب یا سایر علائم سیستمیک یا هر علامتی از عفونت در بیماران نقص ایمنی

▫️اخذ CBC و CRP و لاکتات: در شک به عفونت‌های جدی (فاشئیت)

4️⃣ واکسیناسیون هاری:

▫️ارجاع فوری به مراکز هاری (دستورالعمل کشوری)

▫️هرگونه نفوذ دندان یا ناخن حیوان در پوست گزش محسوب می‌شود (حتی ابریژن‌ها).
⚠️ با توجه به اندمیک‌بودن هاری در ایران گزش هر پستاندار (اهلی یا وحشی) باید هارگزیدگی درنظر گرفته شود.

▫️اگر سابقاً واکسن نگرفته بوده:
HRIG: 20 IU/kg
هرمقدار که جا داشت اطراف زخم تزریق شود و باقیمانده عضلانی در دلتوئید متفاوت از محل تزریق واکسن تزریق شود.
(تا یک‌هفته بعد از شروع واکسن قابل تزریق است).

به علاوه

▫️واکسن در روزهای ۰، ۳، ۷ و ۱۴
در سن ۱۹ به بالا: فقط دلتوئید
در سن ۳ تا ۱۸: دلتوئید یا انترولترال ران
در سن ۲ به پایین: انترولترال ران
➖ از تزریق در ناحیه گلوتئال اجتناب شود.

5️⃣ واکسیناسیون کزاز:
▫️اگر قبلاً ۳ دوز و بیشتر گرفته: تزریق واکسن در صورتی که آخرین دوز ۵ سال یا قبل‌تر بوده یا تاریخ آن را به یاد ندارد.

▫️اگر زیر ۳ دوز گرفته: واکسن + TIG به مقدار ۲۵۰ واحد عضلانی در محلی متفاوت از واکسن

➖ بیماران HIV یا نقص ایمنی شدید بدون توجه به سابقه واکسن باید حتماً TIG نیز دریافت کنند.

6️⃣ آنتی‌بیوتیک:

▫️اندیکاسیون درمان وریدی:
➖ سپسیس
➖ گسترش سریع اریتم ظرف چندساعت
➖ گسترش عفونت بعد از ۴۸ ساعت آنتی‌بیوتیک خوراکی مناسب
➖ عفونت‌های عمقی (آرتریت، فاشئیت)
➖ نزدیکی محل زخم به دیوایس در بدن (مفصل پروستتیک یا گرفت وسکولار)
➖ لنفانژیت یا نقص ایمنی

▫️داروی انتخابی خوراکی:
Tab Amoxicillin-Clavulanate 875/125 mg
هر ۱۲ ساعت (یا ۶۲۵ هر ۸ ساعت)

اطفال:
40-50 mg/kg/day (Max: 500 mg/dose)
منقسم در ۲ یا ۳ دوز از شربت ۴۵۷

به علاوه یکی از موارد زیر در صورت وجود ترشح چرکی یا آبسه یا ریسک‌فاکتورهای MRSA:

Cap Doxycycline 100 mg
هر ۱۲ ساعت

اطفال:
1-2 mg/kg/dose (Max: 100 mg/dose)
هر ۱۲ ساعت

یا کوتری‌موکسازول (معمولاً در ایران مقاومت بالاتری به آن وجود دارد).

▫️در صورت آلرژی به بتالاکتام:
یکی از موارد بالا یا
Tab Levofloxacin 750 mg
روزانه

اطفال بالای ۶ ماه و زیر ۵۰ کیلو:
8-10 mg/kg (Max: 375 mg/dose)
هر ۱۲ ساعت

به علاوه

Tab Metronidazole 500 mg
هر ۸ ساعت

اطفال:
10 mg/kg/dose (Max: 500 mg/dose)
هر ۸ ساعت

▫️داروی انتخابی وریدی:
Amp Ampicillin-Sulbactam 3 g IV QID
(Peds: 50 mg/kg, Max: 2 g/dose)
یا
Amp Ceftriaxone 2 g IV Once Daily (Peds: 50 mg/kg BD, Max: 1 g/dose)
➕
Amp Metronidazole 500 mg IV TDS (Peds: 10 mg/kg TDS, Max: 500 mg/dose)

➖ افزودن ونکومایسین در موارد شدید، آبسه یا ریسک‌فاکتور MRSA

▫️مدت درمان:
حداقل ۲-۱ روز بعد از رفع علائم (از ۵ تا ۱۴ روز)

▫️حیوانات خاص:
موش: افزودن پنی‌سیلین یا سفتریاکسون
خرگوش: افزودن کینولون یا داکسی‌سایکلین