🍎🏃📚✏️
✍🏻علیرضا استادی ارزیل {خاقان}
قورد آغزی باغلاما اینانجی(۳)
آذربایجان‌دا دا قورد آغزی پیچاقلا باغلانیر. قورد آغزی توٌرک دوٌنیاسی‌نین بیرچوْخ یئرینده هابئله پیچاقلا باغلانیر. آنادوْلودا قیز ایسته‌نیلینجه آیله‌سی‌نین و امتحانا گیرینجه اؤیرتمن‌لرین آغزی ایینه(ایگنه)ایله باغلانیلیر. آیریجا یوْل باغلاماق، قاپی باغلاماقلا باغلی اینانج‌لار دا واردیر.
آنادوْلوداکی «قورد آغزی باغلاماسی» اویغولاماسی باییر-بوجاق توٌرکمن‌لرینده ده واردیر. ائوجیل بیر حئیوان داغ‌دا، اوْتلاق‌دا قالیب کنده دؤنمه‌میش ایسه، اوْ حئیوانا قوردون ضرر وئرمه‌مه‌سی اوٌچون مراسم و دعا‌لاری یاپیلاراق قوردون آغزی باغلانیر. گؤزله‌نیلن حئیوان مزرعه‌یه دؤنونجه، آجلیق‌دان اؤلمه‌مه‌سی اوٌچون قوردون آغزی آچیلیر. بو اویغولاما گونئی و قوزئی آذربایجان توٌرک‌لرینده ده واردیر. (کالافات، 2002: 149-150)
قاراچای تورک‌لرینده ده قورد آغزی باغلاماق واردیر. بونون اوٌچون پیچاق قینیندان چیخاریلیر ترس چئوریلیر، پیچاق و قینی باغلی دوعاسی اوْخوناراق بیربیرینه باغلانیر. حئیوان‌لار اوْتلاق‌دان ساغ سالیم دؤنونجه، قورد آجلیق‌دان اؤلمه‌سین دئیه باغلی دوعا اوْخوناراق پیچاق و قینی آچیلیر. بونا قوردون آغزی‌نین آچیلماسی دئییلیر. بو اویغولامادا «پیچاق» و «باغلاما-باغلانما» موضوع‌‌لاری‌نین یانی سیرا خالق اینانج‌لارینداکی مرحمت موتیفی ده یئر آلماقدادیر. قوردون اوْولانماسی اوْنون مشروع یوْل‌دان رزقینی آراماسی‌دیر. اوْنا مانع اوْلونماما‌لی‌دیر.
قوٌزئی قافقازدا تاباساران‌لار دا کنددن بیری‌نین اینگی ایتسه موللا قوردون آغزینی باغلار. قورد آغزی باغلاماق قاراپاپاق و کومان‌لاردا دا واردیر. (کالافات، 1999: 127)
قوْیون آبدال‌ین باغ‌لاردا اوْتاردیغی قوْیون‌لارین مئیوه‌لره هیچ توْخونما‌دان، ساده‌جه اوْتلاری یئدیگی آنلادیلیر و قوْیون‌لارین باغ‌لارا ضرر وئرمه‌مه‌سی‌نین قوْیون آبدال‌ین بیر حکمتی اوْلدوغونا اینانیلیر.
توٌرک دونیاسی‌نین تقریباً هر یئرینده گؤرولن «قورد آغزی باغلاما» اویغولاماسی‌نین درینلیک‌لرینده حلال-حرام و رزق-نصیب اینانجی واردیر. قوردون آغزی باغلانیلاراق اؤلومه ترک ائدیلمه‌سی هدف اوْلماز. قوردا عادتاً یئمه‌مه‌سی گره‌کن ائوجیل حئیوان اوٌچون ایشاره وئریلمیش اوْلونور. ائوجیل حئیوان یئرینه قاییدینجا قوردون آغزی آچیلیر. قوردون آغزی چوْخ دفعه پیچاقلا باغلانیر. باغلانماق توٌرک خالق اینانج‌لاریندا بیر کددور. باغلانماق و آچیلماق پیچاق-دمیرله یاپیلیر. دمیر ده تورک خالق اینانج‌لاریندا بیر کددور. باغلانما و آچیلمانین دعا ائشلیگینده یاپیلمیش اولماسی، یاپیلان اویغولامانین ایسلامی‌لشمیش اولماسیندا‌دیر. اویغولامادا بعضاً خوجانین یئر آلمیش اولماسی قام‌ین رولونو اوزرینه آلماسی ایله ایضاح ائدیله‌بیلر. بعضی اویغولامالاردا بو اسنادا یاندیریلمیش اودون سؤنوب سؤنمه‌دیگینه باخیلیر، اودون سؤنمه‌سی قوردون حیوانی یئدیگی شکلینده آلقی‌لانیر، اودون یانماسی قوردون حیوانی یئمه‌یه‌جگی‌نین ایشارتی اولاراق قبول ائدیلیر. بیزه گؤره بو تورک‌لرده عدالت قاورامی‌نین آنتولوژیک تملی‌نین وارلیغینی دا گؤستریر. تنقری‌ده قورد، قوت گؤرموش ایسه، بونون دا بیر نیظامی واردیر. (تورک‌ار-کویئل، 1991: 735-779)
قورد آغزی‌نین باغلانیلماسی کیمی قوردون ایچردیگی معنوی گوج‌دن ایستیفاد ایله اینسان‌لارین آغزی، دیلی، کؤنلو باغلانابیلر. بونون اوچون قورد یاغی استفاده ائدیلیر. اینانجا گؤره قورد یاغی اینسان‌لارین سئویملی گؤرونمه‌لرینی اؤنله‌یر و شیرین دانیشما‌لارینا مانع اولار.
دوشمن‌لیک ائدیلمک ایسته‌نیلن کیمسه‌نین آغزینی، دیلینی، قاپی‌سینی باغلاماق اوچون، او کیشی‌نین قاپی‌سینا قورد یاغی سورتولر. بئله قاپی‌لارا «باغلی قاپی» دئییلیر. (کالافات، 1999: 207)
ناخچیوان‌دا دا قوردا قدسیّت عاید ائدیلیر و اوغورسوز اوْلمادیغینا اینانیلیر. قورد یاغی سورتولموش بیر آیله‌نین آیله فردلری آراسیندا گیلئی چیخاجاغی دوٌشونولور و «قورد یاغی ایله اوْجاق ییخیلار» دئییلیر. (کالافات، 2000: 16)
آذربایجان تورک‌لرینده ایکی اینسان آراسیندا اختلاف چیخماسی ایسته‌نیلرسه، بونلارین آراسینی وورماق اوچون بیری‌سی‌نین اوزرینه «قورد یاغی» سورتولمه‌سی‌نین گرکدیگینه اینانیلیر.[2]
سونوج
قوردلا باغلی اینانج‌لار ساده‌جه توٌرک میتولوژیسی‌نین بیر محصولو دئییل، عینی زاماندا یاشایان خالق اینانج‌لاریمیزین دا سیخ راستلانیلان بیر موتیفی‌دیر. توٌرک خالق اینانج‌لاریندا تثبیتینی یاپدیغیمیز قوردون سیمگه‌سی قوردون توٌرک داستان‌لاریندا اوزرینه آلدیغی وظیفه‌دن فرقلی دئییل‌دیر.
Post #5241
43
- ❤ 1