آزمون‌پذیری نظریه‌ی تکامل و مثال خرگوش پیش‌کامبریان

یافتن سنگواره‌ی خرگوشی که در صخره‌ای با قدمت ۶۰۰ میلیون ساله به خوبی برجای مانده است، نمونه‌ای است که نظریه‌ی تکامل را به چالش می‌کشد. همه‌ی شواهد دیگر به ما می‌گوید که تنها جانورانی که در حدود آن زمان یافت می‌شده‌اند، اسفنج‌ها و شمار اندکی از دیگر بی‌مهرگان بودند و اینکه پستانداران تا بیش از ۳۰۰ میلیون سال بعد پدیدار نشدند. البته میزان بالایی از تردید متوجه خود این چیز یافته‌شده است. از کجا می‌توان مطمئن بود که صخره‌ها آن اندازه قدمت دارند؟ شاید سنگواره‌ی خرگوش حقه‌بازی‌ای بیش نبوده باشد؟

فرض کنید همگان بپذیرند که سنگواره‌ی یادشده آشکارا مربوط به خرگوش دوره‌ی پیش‌کامبریان (Pre-Cambrian) است. یافتن این سنگواره نظریه‌ی تکامل را بی‌درنگ ابطال نخواهد کرد، چرا که نظریه‌ی تکامل هم‌اکنون مجموعه‌ای از اندیشه‌های گوناگون، شامل الگوهای نظری مجرد و نیز ادعاهایی درباره‌ی تاریخ واقعی زندگی بر روی زمین است. هدف از طرح الگوهای نظری، توصیف این مطلب است که مکانیسم‌های گوناگون تکامل نظراً چگونه می‌توانند عمل کنند. ادعاهای یادشده نیز معمولاً با تحلیل ریاضی و همانندسازی کامپیوتری آزموده می‌شوند. تکامل (Evolution) در مقیاس کوچک را هم‌چنین می‌توان مستقیم در آزمایشگاه، به‌ویژه در باکتری‌ها و پشه‌های میوه، مشاهده کرد، و خرگوش پیش‌کامبریان نیز تأثیری بر نتیجه‌های این مشاهده نخواهد کرد.

ولی سنگواره‌ی خرگوش پیش‌کامبریان نشان می‌دهد که در جایی از مجموعه‌ی ادعاهای عمده‌ی موجود در کتاب‌های درسی زیست‌شناسی تکامل، خطاهای جدی‌ای نهفته‌اند. این ادعاها دست‌کم درباره‌ی تاریخ کلی زندگی، درباره‌ی نوع روندهایی که در طی آن سازمند خرگوش‌گونه‌ای می‌تواند تکامل یابد، و درباره‌ی شجره‌نامه‌ی گونه‌ها (Phylogeny) انواع بر روی زمین مرتکب خطاهایی شده‌اند. این مسأله‌ی چالش‌برانگیز، پی بردن به این نکته است که این خطاها در کجا قرار دارند و این امر مستلزم تمییز و تفکیک و وارسی و بازبینی جداگانه‌ی هر یک از اندیشه‌هایی است که این مجموعه را تشکیل می‌دهند (نگاه کنید به نمودارهای تصویری و عکس‌های دیواری).


📓 درآمدی بر فلسفه‌ی علم: پژوهشی در باب یک‌صد سال مناقشه بر سر چیستی علم
✍ پیتر گادفری-اسمیت
®️ نواب مقربی

🆔 @Chekide_ha