طبقه‌های طبیعی و تأثیر آن‌ها بر استقرا

در چیستان گودمن، مسأله‌ی انتخاب اصطلاح‌های مناسب برای استقرا (Induction) مطرح شد. چرا واژه‌ی «سبز» برای تعمیم‌های استقرایی مناسب است، ولی «سبزآب» نیست؟ پاسخ احتمالی این است که «سبز» به یک طبقه‌ی طبیعی (Natural Kind) اشاره دارد، در حالی که «سبزآب» چنین نیست. طبقه‌های طبیعی، گروه‌هایی از اشیاء هستند که به دلیل ویژگی‌های ذاتی و بنیادی‌شان، مانند ساختار شیمیایی یا خواص فیزیکی، در طبیعت به‌گونه‌ای طبیعی با هم گروه‌بندی می‌شوند. برای نمونه، همه‌ی زمردها به دلیل ترکیب شیمیایی خاص خود، سبز هستند و این ویژگی آن‌ها را به یک طبقه‌ی طبیعی تبدیل می‌کند.

در علم، ما اغلب از طبقه‌های طبیعی برای تعمیم‌های استقرایی استفاده می‌کنیم. برای نمونه، وقتی می‌گوییم «همه‌ی زمردها سبزند»، این تعمیم بر پایه‌ی ویژگی‌های ذاتی زمردها استوار است. اما «سبزآب» یک طبقه‌ی مصنوعی است که به ویژگی‌های ذاتی اشیاء وابسته نیست، بلکه به زمان مشاهده وابسته است. این تفاوت نشان می‌دهد که طبقه‌های طبیعی در استقرای علمی نقش کلیدی دارند، زیرا تعمیم‌هایی که بر پایه‌ی آن‌ها ساخته می‌شوند، به احتمال زیاد در آینده نیز برقرار خواهند ماند.

این ایده با دشواری‌هایی نیز همراه است. چگونه می‌توانیم تشخیص دهیم که یک طبقه، طبیعی است یا مصنوعی؟ گودمن استدلال کرد که تشخیص این تفاوت نیازمند نظریه‌ای درباره‌ی نحوه‌ی کارکرد جهان است، اما چنین نظریه‌ای خود به استقرا وابسته است. این چرخه‌ی وابستگی نشان می‌دهد که استقرا نمی‌تواند صرفاً بر پایه‌ی منطق صوری پیش برود. طبقه‌های طبیعی به ما کمک می‌کنند تا تعمیم‌های معتبرتری بسازیم، اما شناسایی آن‌ها خود یک چالش فلسفی است که به دانش پیشین درباره‌ی جهان نیاز دارد.


📓 درآمدی بر فلسفه‌ی علم: پژوهشی در باب یک‌صد سال مناقشه بر سر چیستی علم
✍ پیتر گادفری-اسمیت
®️ نواب مقربی

🆔 @Chekide_ha