آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

‍ 🔘 گسترش همکاری‌های نظامی آمریکا و بریتانیا با کشورهای آسیای مرکزی؛ از رزمایش تا امنیت سایبری

⬅️ از ژوئن تا اوایل اکتبر ۲۰۲۶، ایالات متحده و بریتانیا مجموعه‌ای از فعالیت‌های نظامی، دیپلماتیک و سایبری را با مشارکت کشورهای آسیای مرکزی دنبال کردند. این اقدامات شامل برگزاری رزمایش‌های مشترک، دیدارهای دفاعی، تحویل تجهیزات نظامی و اعلام برنامه‌های تأمین مالی در حوزه امنیت منطقه‌ای بود. قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان از جمله کشورهای مشارکت‌کننده در این فعالیت‌ها بودند.

🔹 در چارچوب این همکاری‌ها، رزمایش «آک شومکار ۲» (Ak Shumkar II) در ۱۸ سپتامبر با حضور نیروهای هوایی آمریکا، گارد ملی ایالت مونتانا و نظامیان قرقیزستان برگزار شد. هم‌زمان، رزمایش «روبه‌ژ ۲۰۲۶» (Rubezh-2026) سازمان پیمان امنیت جمعی نیز از ۱۳ تا ۱۸ سپتامبر در منطقه کوکتال برگزار شد. طبق اطلاعات منتشرشده، حدود ۱۵۰۰ نیروی نظامی، بیش از ۳۰۰ دستگاه تجهیزات و ۱۱۵ پهپاد در این رزمایش حضور داشتند.

🔹 در جبهه همکاری‌های دوجانبه غرب با منطقه، ورنون کوکر، وزیر دفاع بریتانیا، در روزهای ۲۸ و ۲۹ سپتامبر مذاکراتی را در دوشنبه و بیشکک انجام داد. این دیدارها بخشی از تعاملات دفاعی لندن با کشورهای آسیای مرکزی در دوره مورد بررسی بود.

🔹 همچنین در ۲ اکتبر، ایالات متحده پهپادهایی به ارزش ۲.۳ میلیون دلار به گارد ملی تاجیکستان تحویل داد. این اقدام نمونه‌ای از همکاری واشنگتن با نهادهای امنیتی منطقه در زمینه تجهیز و تقویت ظرفیت‌های عملیاتی عنوان شده است.

🔹 بخش دیگری از این فعالیت‌ها به همکاری‌های امنیتی و سایبری اختصاص داشت. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (CENTCOM) از ۱ تا ۱۲ ژوئن برنامه‌ای در ایالت مونتانا برگزار کرد که بیش از ۳۵۰ نیروی نظامی در آن حضور داشتند. همچنین اعلام شد که ۵ میلیون دلار برای تقویت امنیت سایبری در آسیای مرکزی اختصاص می‌یابد.

🔹 مجموع این رویدادها نشان می‌دهد که همکاری‌های امنیتی خارجی در آسیای مرکزی تنها به رزمایش‌های نظامی محدود نیست و حوزه‌هایی مانند آموزش، تجهیز نیروها و امنیت سایبری را نیز در بر می‌گیرد. در همین حال، برگزاری رزمایش سازمان پیمان امنیت جمعی در همان بازه زمانی، از تداوم فعالیت‌های امنیتی این سازمان در منطقه حکایت دارد.

🔹 با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر روند همکاری‌ها باید میان فعالیت‌های نظامی آمریکا و بریتانیا، برنامه‌های امنیت سایبری و رزمایش‌های سازمان پیمان امنیت جمعی تمایز قائل شد. این رویدادها در یک بازه زمانی مشترک رخ داده‌اند، اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که همگی بخشی از یک راهبرد هماهنگ یا واکنشی مستقیم به اقدامات طرف مقابل بوده‌اند.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 سفر روبیو به آسیای مرکزی؛ آزمون تازه همکاری‌های اقتصادی آمریکا با منطقه

⬅️ مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، قرار است از ۱۷ تا ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ به آسیای مرکزی سفر کند و در نشست وزیران امور خارجه در چارچوب C5+1 در سمرقند ازبکستان شرکت کند. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که دولت دونالد ترامپ در پی بازتعریف اولویت‌های واشنگتن در آسیای مرکزی است؛ منطقه‌ای که به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و معدنی و ظرفیت‌های تجاری، اهمیت بیشتری در سیاست خارجی آمریکا پیدا کرده است.

🔹 در آستانه این سفر، شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، روز ۱۶ اکتبر با سرجیو گورا، نماینده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا در امور آسیای جنوبی و مرکزی، دیدار کرد. طرفین درباره تعمیق مشارکت راهبردی دو کشور و برنامه‌های پیش‌رو برای توسعه همکاری‌های دوجانبه گفت‌وگو کردند.

🔹 بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بیش از ۲۰۰ نماینده از بخش خصوصی و شرکت‌های آمریکایی نیز قرار است در این سفر حضور داشته باشند. توسعه همکاری‌های اقتصادی، انرژی و امنیتی از محورهای مورد توجه این سفر عنوان شده است؛ هرچند جزئیات کامل برنامه و ترکیب نهایی هیئت آمریکایی هنوز مشخص نیست.

🔹 در دیدار میرضیایف و گور، مقدمات سفر روبیو، نشست وزیران در قالب C5+1 و دومین نشست شورای بازرگانی و سرمایه‌گذاری ازبکستان و آمریکا بررسی شد. دو طرف بر ضرورت ارائه برنامه‌ای مؤثر برای رویدادهای پیش‌رو، طرح ابتکارات جدید و اجرای پروژه‌های مشترک در حوزه‌های اولویت‌دار تأکید کردند. همچنین نقش شورای بازرگانی در توسعه روابط اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری و پیشبرد ابتکارات مشترک مورد توجه قرار گرفت. این شورا به‌عنوان یکی از سازوکارهای تقویت ارتباط میان فعالان اقتصادی دو کشور مطرح شده است.

🔹 با وجود افزایش دیدارهای دیپلماتیک و تأکید بر ظرفیت‌های اقتصادی آسیای مرکزی، چالش اصلی همچنان تبدیل وعده‌ها به سرمایه‌گذاری واقعی است. این منطقه در حوزه انرژی، منابع معدنی، تجارت و حمل‌ونقل فرصت‌های قابل‌توجهی دارد؛ اما پرسش اساسی این است که چه میزان از این ظرفیت‌ها به تأمین مالی و اجرای پروژه‌های مشترک منجر خواهد شد.

🔹 حضور نمایندگان شرکت‌های آمریکایی می‌تواند فرصت‌هایی برای مذاکره و معرفی طرح‌های اقتصادی فراهم کند، اما نتیجه نهایی به توافق‌های مشخص، اختصاص منابع مالی و آغاز پروژه‌ها بستگی دارد. بنابراین، تعداد شرکت‌کنندگان و سطح دیدارهای سیاسی به‌تنهایی معیار کافی برای ارزیابی موفقیت این سفر نیست.

🔹 برگزاری نشست C5+1 در سمرقند و دیدار میرضیایف با نماینده ویژه آمریکا، جایگاه ازبکستان را در تعاملات واشنگتن با آسیای مرکزی برجسته می‌کند. این نشست فرصتی برای بررسی همکاری‌های منطقه‌ای و مسائل مشترک اقتصادی و امنیتی خواهد بود.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 شکسپیر در برابر پوشکین؛ چرا بریتانیا در آسیای مرکزی زبان انگلیسی آموزش می‌دهد؟

⬅️ برای گسترش نفوذ رسانه‌ای و فرهنگی، تنها تولید محتوا کافی نیست؛ مخاطب باید بتواند آن را بفهمد. این مسئله در کشورهای آسیای مرکزی، جایی که زبان روسی همچنان در تجارت، فرهنگ و ارتباطات روزمره جایگاه مهمی دارد، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

🔹 بر اساس این گزارش، بریتانیا با محوریت شورای بریتانیا (British Council) برنامه‌ای با عنوان «تسریع آموزش زبان انگلیسی در آسیای مرکزی» را دنبال می‌کند. این ابتکار در شرایطی اجرا می‌شود که به ادعای نویسنده، لندن می‌کوشد خلأ ناشی از خروج آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) را پر کند. یکی از اهداف اعلام‌شده این برنامه، مقابله با اطلاعات نادرست منتسب به روسیه از طریق فراهم‌کردن دسترسی به منابع جایگزین انگلیسی‌زبان عنوان شده است.

🔸 آموزش زبان؛ ابزاری برای نفوذ رسانه‌ای؟

🔹 نویسنده گزارش معتقد است که این رویکرد نشان می‌دهد رواج زبان روسی در کشورهای منطقه، دسترسی رسانه‌های انگلیسی‌زبان به مخاطبان محلی را محدود می‌کند. در همین راستا، برنامه‌هایی برای آموزش استادان دانشگاه‌ها اجرا می‌شود و کتاب‌های درسی در تیراژ ده‌ها هزار نسخه در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. طبق ارقام ذکرشده در گزارش، این فعالیت‌ها بیش از ۵۲۰۰ معلم در هر یک از کشورهای هدف را پوشش داده‌اند.

🔹 همچنین صدها کارمند دولتی در قزاقستان و تاجیکستان در این برنامه‌ها مشارکت داشته‌اند. نویسنده با اشاره به گستردگی این طرح، آن را فراتر از آموزش زبان می‌داند و معتقد است که چنین برنامه‌هایی می‌توانند به ایجاد شبکه‌های ارتباطی و تقویت تصویر مثبت بریتانیا در جوامع منطقه کمک کنند.

🔸 رقابت انگلیسی و روسی در آسیای مرکزی

🔹 در بخش پایانی گزارش، بر نقش دیرینه زبان روسی در زندگی مردم آسیای مرکزی تأکید شده است؛ زبانی که همچنان در بخش‌هایی از تجارت، آموزش، فرهنگ و ارتباطات روزمره کاربرد دارد. نویسنده این جایگاه را در تقابل با تلاش‌های بریتانیا برای گسترش منابع انگلیسی‌زبان قرار می‌دهد و درباره اهداف سیاسی و رسانه‌ای این برنامه تردیدهایی مطرح می‌کند.

🔹 با این حال، باید میان داده‌های مربوط به دامنه برنامه آموزشی و تفسیر سیاسی نویسنده تفاوت قائل شد. گستردگی آموزش زبان انگلیسی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هدف اصلی آن ایجاد وفاداری سیاسی یا مقابله با روسیه است. ارزیابی دقیق‌تر این ادعاها به بررسی اسناد رسمی برنامه، منابع مالی، محتوای آموزشی و اظهارات مجریان آن نیاز دارد.

🔹 در مجموع، این گزارش آموزش زبان انگلیسی را نه صرفاً یک فعالیت آموزشی، بلکه بخشی از رقابت گسترده‌تر بر سر نفوذ فرهنگی و رسانه‌ای در آسیای مرکزی تفسیر می‌کند؛ منطقه‌ای که در آن زبان روسی همچنان حضور پررنگی دارد و زبان انگلیسی نیز به‌عنوان ابزاری برای ارتباطات بین‌المللی و دسترسی به منابع جهانی اهمیت یافته است.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

🔘 خروج هیئت‌های ۱۲ کشور از سالن هم‌زمان با سخنرانی رئیس رژیم صهیونیستی در باکو

⬅️ هم‌زمان با آغاز سخنرانی اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم صهیونیستی، در هفتمین اجلاس کنفرانس (سیکا) در باکو، هیئت‌های ۱۲ کشور سالن را ترک کردند.

🔹 بر اساس گزارش منتشرشده، هیئت‌های ترکیه، ایران، پاکستان، عربستان سعودی، کویت، بنگلادش، مالزی، اندونزی، عراق، مصر، اردن و فلسطین از جمله هیئت‌هایی بودند که هنگام آغاز سخنرانی هرتزوگ از سالن خارج شدند.

🔹 در مقابل، امیر قطر و نمایندگان امارات متحده عربی، بحرین و کشورهای آسیای مرکزی، از جمله قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان، در سالن باقی ماندند.

🔹 این رویداد در حاشیه اجلاس سیکا رخ داد؛ نشستی که با حضور مقام‌های ارشد کشورهای آسیایی در باکو برگزار شد. با این حال، برای مشخص‌شدن موضع رسمی هر هیئت و علت دقیق خروج یا ماندن آن‌ها، به اظهارات و گزارش‌های رسمی کشورهای مربوطه نیاز است.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 برگزاری اجلاس سیکا در باکو؛ از ابتکارهای آسیای مرکزی تا تأکید بر نظم چندقطبی

⬅️ هفتمین اجلاس سران کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادسازی در آسیا (سیکا) روز ۱۵ اکتبر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، برگزار شد. در پایان این نشست، «بیانیه باکو» به تصویب رسید و ریاست آذربایجان بر این سازمان تا سال ۲۰۲۸ تمدید شد. موضوع محوری ریاست آذربایجان، تقویت سیکا از طریق یکپارچگی منطقه‌ای، دیجیتالی‌سازی و توسعه پایدار در آسیا عنوان شد.

🔹 شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، با اشاره به تحولات عمیق جهانی و ظهور تهدیدهای جدید، خواستار گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و حل مناقشات از مسیرهای مسالمت‌آمیز و دیپلماتیک شد. او با ابراز نگرانی از وضعیت خاورمیانه و شرایط انسانی در غزه، بر ضرورت بازگشت صلح تأکید کرد. میرضیایف پیشنهاد تدوین مفهومی جامع برای ایجاد زیرساخت اعتماد در آسیا، راه‌اندازی ابتکار آسیایی اعتماد فناوری و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی و ایجاد مشارکت منطقه‌ای برای تاب‌آوری اقلیمی را مطرح کرد. او همچنین از آمادگی ازبکستان برای میزبانی مجمع توسعه ظرفیت‌های انسانی سیکا در سال آینده خبر داد.

🔹 امامعلی رحمان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، رقابت‌های ژئوپلیتیکی و افزایش درگیری‌های مسلحانه را از چالش‌های مهم جهان دانست و بر اهمیت صلح بلندمدت، اعتماد متقابل و حاکمیت قانون بین‌الملل تأکید کرد. رحمان با اشاره به ابتکار تاجیکستان برای اعلام سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۶ به‌عنوان «دهه بین‌المللی تقویت صلح به نفع نسل‌های آینده»، از برنامه برگزاری کنفرانسی بین‌المللی در دوشنبه در مه ۲۰۲۷ خبر داد. او همچنین پیشنهاد ایجاد یک مرکز منطقه‌ای هوش مصنوعی در دوشنبه، گسترش همکاری‌های حمل‌ونقلی و لجستیکی و تبدیل اجلاس جوانان سیکا به بستری دائمی را مطرح کرد. برگزاری کنفرانس آب سازمان ملل در دوشنبه در سال ۲۰۲۸ نیز از برنامه‌های مورد اشاره او بود.

🔹 سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور ترکمنستان، سیکا را بستری مهم برای صلح، امنیت و توسعه پایدار توصیف کرد. پیشنهاد تصویب یک کد بین‌المللی برای استفاده مسالمت‌آمیز از هوش مصنوعی در دیپلماسی، ایجاد «گفت‌وگوی اقلیمی عشق‌آباد» و گسترش مسیرهای حمل‌ونقل از طریق دریای خزر برای اتصال آسیای مرکزی و جنوبی به بازارهای اروپا، از محورهای سخنان او بود. بردی‌محمداف همچنین خواستار ایجاد گفت‌وگویی دائمی میان وزیران حمل‌ونقل کشورهای عضو و شبکه‌ای از سفیران جوان اعتماد شد.

🔹 سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، از آذربایجان بابت ریاست و سازمان‌دهی اجلاس قدردانی کرد و به اقدامات انجام‌شده برای توسعه ساختارهای سیکا، از جمله تقویت دبیرخانه و ایجاد شبکه‌های همکاری دانشگاهی، مالی و زنان اشاره کرد. او پیشنهاد تدوین سندی سیاسی درباره تنوع و چندقطبی‌گرایی در قرن بیست‌ویکم را مطرح کرد و با تحریم‌های یک‌جانبه و اقداماتی که به همکاری اقتصادی بین‌المللی آسیب می‌رسانند، مخالفت کرد. روسیه همچنین از تهیه طرحی برای همکاری در حوزه امنیت فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ خبر داد.

🔹 در پایان اجلاس، کشورهای شرکت‌کننده با تصویب بیانیه باکو، بر مقابله با تهدیدهای نظامی ـ سیاسی، اقتصادی و زیست‌محیطی، توسعه گفت‌وگوی تمدنی و استفاده گسترده‌تر از علم، آموزش و نوآوری برای تقویت امنیت و رفاه تأکید کردند. این بیانیه همچنین به فرصت‌ها و مخاطرات هوش مصنوعی، گسترش روابط اقتصادی میان کشورهای عضو، تقویت مسیرهای حمل‌ونقل، انرژی و ارتباطات دیجیتال و تضمین امنیت انرژی پرداخت.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 منطقه فرغانه ازبکستان همکاری با شرکت‌های آمریکایی را گسترش می‌دهد

⬅️ مقام‌های منطقه فرغانه ازبکستان از توافق با مجموعه‌ای از شرکت‌های آمریکایی برای توسعه همکاری در حوزه‌های فناوری اطلاعات، برون‌سپاری خدمات و صنعت خبر دادند.

🔹 بر اساس گزارش ‌سایت اوز دایلی، به نقل از استانداری فرغانه، توافق‌نامه‌های همکاری با ۱۰ شرکت فعال در ایالت پنسیلوانیای آمریکا، از جمله Benevia Software Solutions، Paragon Software، ABC Software، Integro Software، Good’s Technology، eMyPeople، Agriteer، Premier، Candle School Software و Rosewood Marketing منعقد شده است.

🔹 یکی از محورهای اصلی همکاری، حمایت از طرح‌های فناوری اطلاعات در فرغانه و مشارکت شرکت‌های آمریکایی در راه‌اندازی پروژه‌های جدید در مرکز دیجیتال فرغانه است. طرفین همچنین توسعه خدمات برون‌سپاری و همکاری در زمینه پالایش نفت را بررسی کرده‌اند.

🔹 ارتقای مهارت‌های حرفه‌ای متخصصان محلی نیز از دیگر اهداف این توافق‌ها عنوان شده است. بر اساس برنامه اعلام‌شده، قرار است فرصت‌های آموزشی و حرفه‌ای نیروهای متخصص منطقه توسعه یابد و زمینه ورود آنان به بازار کار آمریکا گسترش پیدا کند.

🔹 این توافق‌ها بخشی از تلاش فرغانه برای جذب همکاری‌های خارجی در حوزه فناوری و صنعت است؛ با این حال، گزارش منتشرشده جزئیاتی درباره ارزش مالی قراردادها، زمان‌بندی اجرای پروژه‌ها یا میزان سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی ارائه نمی‌دهد.


آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 لاوروف: گروه‌های افراطی می‌خواهند از افغانستان برای گسترش تهدیدها به آسیای مرکزی و روسیه استفاده کنند

⬅️ به گزارش خبرگزاری تاس روسیه، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، هشدار داد که گروه‌های تروریستی و افراطی فعال در افغانستان می‌کوشند از این کشور به‌عنوان پایگاهی برای گسترش فعالیت‌های خود به آسیای مرکزی و روسیه استفاده کنند.

🔹 لاوروف این اظهارات را در کنفرانس مشترک سازمان پیمان امنیت جمعی، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و سازمان همکاری شانگهای درباره مسائل امنیتی آسیای مرکزی و افغانستان مطرح کرد.
وی با استناد به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی روسیه گفت که گروه‌های تروریستی و افراطی همچنان در مناطق مرزی افغانستان با تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان حضور قابل توجهی دارند و در این مناطق دارای پایگاه‌ها و اردوگاه‌های آموزشی هستند. به گفته او، برخی اعضای این گروه‌ها تلاش می‌کنند با پوشش‌هایی مانند پناهندگی یا گردشگری وارد کشورهای آسیای مرکزی شوند.

🔹 وزیر خارجه روسیه، شاخه خراسان داعش را مهم‌ترین تهدید در این زمینه دانست و مدعی شد که این گروه در پی تضعیف توانایی حکومت افغانستان برای حفظ ثبات داخلی است. او همچنین به جذب شبه‌نظامیانی از آسیای مرکزی، قفقاز شمالی و میان اویغورها اشاره کرد که به گفته وی، در درگیری‌های مسلحانه خاورمیانه و آفریقا تجربه کسب کرده‌اند.

🔹 لاوروف حضور مبلغان ایدئولوژی‌های افراطی، مدارس زیرزمینی و فعالیت‌های تبلیغاتی در شبکه‌های اجتماعی را از دیگر عوامل نگرانی امنیتی روسیه برشمرد. او هشدار داد که تحولات افغانستان همچنان می‌تواند بر امنیت منطقه تأثیر منفی بگذارد؛ به‌ویژه اگر بازیگران خارجی از این شرایط برای پیشبرد منافع خود استفاده کنند.

🔹 وی در پایان، مسئولیت بخشی از وضعیت کنونی افغانستان را متوجه ایالات متحده و دیگر کشورهای عضو ناتو دانست و گفت که غلبه بر پیامدهای دو دهه حضور نظامی خارجی در این کشور به زمان نیاز دارد. اظهارات لاوروف بار دیگر نشان می‌دهد که مسکو، امنیت مرزهای جنوبی آسیای مرکزی و احتمال نفوذ گروه‌های مسلح از افغانستان را از مسائل مهم امنیت منطقه‌ای می‌داند. با این حال، ادعاهای مطرح‌شده درباره میزان حضور گروه‌ها و فعالیت‌های آنها در مناطق مرزی، در این گزارش به نقل از ارزیابی‌های روسیه بیان شده و مستقلاً تأیید نشده است.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 دیدار رؤسای جمهور قزاقستان و رژیم صهیونیستی در باکو

⬅️ به گزارش دفتر ریاست جمهوری قزاقستان، قاسم ژومارت توکایف، در حاشیه هفتمین اجلاس کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادسازی در آسیا (سیکا) در باکو، با اسحاق هرتزوگ، رئیسرژیم صهیونیستی، دیدار و گفت‌وگو کرد. طرفین با اشاره به روند رو به توسعه روابط دوجانبه، چشم‌انداز گسترش همکاری‌ها را به‌ویژه در حوزه‌های تجاری، اقتصادی و سرمایه‌گذاری بررسی کردند.

🔹 توکایف اظهار داشت که سفر هرتزوگ به آستانه در ماه آوریل، به تقویت روابط دو کشور شتاب بخشیده است. رئیس رژیم صهیونیستی نیز با اشاره به دستاوردهای قزاقستان در حوزه‌های مختلف، بر فرصت‌های موجود برای توسعه همکاری‌های دوجانبه تأکید کرد.

🔹 هرتزوگ همچنین از پیوستن قزاقستان به «شورای صلح» استقبال کرد و آن را گامی در راستای تقویت صلح و ثبات دانست.
در این دیدار، تحولات مهم بین‌المللی، از جمله وضعیت خاورمیانه، نیز مورد بحث قرار گرفت. توکایف بار دیگر بر موضع اصولی قزاقستان مبنی بر ضرورت کاهش تنش‌ها و حل‌وفصل مناقشات از مسیرهای دیپلماتیک تأکید کرد.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

🔵 ازدا تی وی به نقل از ایران اینترنشنال: ادعای نفوذ جاسوسان اسرائیل در ساختار مالی و نظامی ایران از مسیر تاجیکستان

⬅️ ازدا تی وی به نقل از ایران اینترنشنال، روایت فردی با نام مستعار «کیا»، فارغ‌التحصیل دانشگاه امام صادق تهران، و ابعاد تازه‌ای از ادعاها درباره نفوذ اطلاعاتی رژیم صهیونیستی در ساختارهای مالی، مخابراتی و نظامی ایران را مطرح کرده است. به گفته این فرد، او سال‌ها برای موساد جاسوسی می‌کرد و از طریق دسترسی به بانک‌ها و شبکه‌های ارتباطی ایران، اطلاعاتی درباره سازوکارهای مالی و فعالیت‌های حساس در اختیار رژِم صهیونیستی قرار می‌داد. او همچنین مدعی است در برخی عملیات‌ها، از جمله حذف فایلی از سامانه ارتباطات موشکی بدگانه در نوامبر ۲۰۱۱ و انتقال سرورهای آلوده IBM به مرکز هسته‌ای نطنز، نقش داشته است. با این حال، هویت «کیا» و ادعاهای او به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند.

🔸 تاجیکستان؛ مسیر ادعایی دور زدن تحریم‌ها

🔹 به گفته «کیا»، در پاییز ۲۰۱۱ و هم‌زمان با افزایش محدودیت‌های بین‌المللی علیه ایران، نیروی قدس به دنبال ایجاد مسیرهای جایگزین برای انتقال پول بود. او مدعی است محبیان، از مدیران پست بانک ایران، درباره این تلاش‌ها با او صحبت کرده بود. در روایت منتسب به شهید سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس، کشورهای آسیای مرکزی به دلیل نفوذ روسیه کمتر در معرض فشار غرب قرار داشتند و فساد اداری در برخی از آنها می‌توانست دور زدن مقررات را آسان‌تر کند.

🔹 طرح ادعایی شامل نصب ۵ هزار تلفن بی‌سیم GSM در مناطق روستایی تاجیکستان از سوی یک شرکت خصوصی ایرانی با سرمایه ۲ میلیون دلار بود. در مقابل، قرار بود امتیاز ۲۵ساله تأسیس «پست بانک تاجیکستان» با سرمایه ۵ میلیون دلار به این شرکت واگذار شود. به گفته «کیا»، هدف بانکی این طرح ایجاد مسیری برای انتقال پول از ایران به آسیای مرکزی بود و پروژه مخابراتی می‌توانست پوششی برای این فعالیت باشد.

🔹 او همچنین مدعی است در ۲۳ آوریل ۲۰۱۲ نشستی با مطلوب‌خان دولت‌اف، معاون اول وقت نخست‌وزیر تاجیکستان، و بیگ صبور، رئیس وقت سرویس ارتباطات این کشور، برگزار شد و توافق‌نامه‌ای درباره پروژه به امضا رسید. نامه‌ای از سرویس ارتباطات تاجیکستان در آوریل ۲۰۱۲ نیز همکاری در زمینه تلفن‌های بی‌سیم را مطرح می‌کند؛ با این حال، این نامه نامی از ایران، پست بانک یا نیروی قدس نمی‌برد و ارتباط آن با طرح ادعایی به‌طور مستقل اثبات نشده است.

🔸 نقش ادعایی رژیم صهیونیستی در توقف پروژه

🔹 بخش دیگری از روایت «کیا» به رقابت‌های منطقه‌ای مربوط می‌شود. او مدعی است شهید سلیمانی یکی از اهداف سیاسی پروژه را حمایت از مخالفان دولت جمهوری آذربایجان در واکنش به روابط نزدیک این کشور با رژِیم صهیونیست می‌دانست. «کیا» می‌گوید به دستور موساد، اجرای پروژه را با بهانه کمبود بودجه به تأخیر انداخت تا رژِم صهیونیستی فرصت پیدا کند آن را متوقف کند. به گفته او، جمهوری آذربایجان پس از اطلاع از طرح، به دولت تاجیکستان فشار آورد و موضع روسیه نیز تغییر کرد؛ در نهایت، پروژه به سرانجام نرسید. با این حال، گزارش اسناد مستقلی برای تأیید نقش رژیم صهیونیستی، جمهوری آذربایجان یا روسیه در توقف طرح ارائه نمی‌کند و مقام‌های باکو، دوشنبه و مسکو نیز درباره این ادعاها اظهارنظری نکرده‌اند.

🔸 بابک زنجانی و شبکه مالی در تاجیکستان

🔹 نام بابک زنجانی نیز در روایت مربوط به تأمین مالی پروژه مطرح شده است؛ «کیا» مدعی است منابع مالی طرح قرار بود از طریق محبیان و زنجانی تأمین شود. با این حال، اسناد بررسی‌شده ارتباط مستقیم زنجانی با پروژه مخابراتی و بانکی را ثابت نمی‌کنند. زنجانی پیش از دستگیری در دسامبر ۲۰۱۳ در تاجیکستان فعالیت‌های تجاری داشت و کسب‌وکارهای خود را با نام «CONT GROUP» اداره می‌کرد. شبکه مرتبط با او شامل بانک سرمایه‌گذاری کنت در دوشنبه، شرکت هواپیمایی Asian Express، خدمات تاکسی و ترمینال اتوبوس این شرکت بود. ایالات متحده در سال ۲۰۱۳ بانک سرمایه‌گذاری کنت را در ارتباط با شبکه زنجانی تحریم کرد.

🔹 در سال ۲۰۱۴، بیژن زنگنه، وزیر نفت وقت ایران، مدعی شد زنجانی بیش از ۲.۷ میلیارد دلار به یک «بانک جعلی» در تاجیکستان منتقل کرده است. بانک ملی تاجیکستان این ادعا را رد کرد و سند مربوط را جعلی خواند. این سابقه نشان می‌دهد تاجیکستان در پرونده‌های مرتبط با انتقال پول ایران مطرح بوده، اما به‌تنهایی ارتباط زنجانی با طرح منتسب به شهید سلیمانی را اثبات نمی‌کند.

گزارش ازدا تی وی ادعاهایی درباره نفوذ موساد در ساختار مالی و نظامی ایران، طرحی بانکی و مخابراتی در تاجیکستان و نقش احتمالی شهید قاسم سلیمانی و بابک زنجانی مطرح می‌کند. با این حال، ارتباط مستقیم میان این عناصر و ادعای مداخله اسرائیل در توقف پروژه همچنان نیازمند شواهد مستقل و تأیید بیشتر است.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

🔵 آسیای مرکزی؛ پل انرژی و قطب جدید مسیرهای حمل‌ونقل اوراسیا

⬅️ آسیای مرکزی در حال تقویت جایگاه خود در شبکه‌های انرژی و حمل‌ونقل منطقه‌ای است؛ از پروژه انتقال برق کاسا-۱۰۰۰ (CASA-1000) میان آسیای مرکزی و جنوبی تا توسعه مسیرهای بین‌المللی مانند کریدور شمال–جنوب و راهروی میانی. بااین‌حال، تکمیل زیرساخت‌ها، تأمین مالی و تحولات امنیتی همچنان از موانع اصلی تحقق کامل این ظرفیت‌ها به شمار می‌روند.

🔷 کاسا-۱۰۰۰؛ پروژه‌ای در انتظار تکمیل بخش افغانستان

🔹 در نشستی در بیشکک با حضور گروه‌های کاری کشورهای مشارکت‌کننده در پروژه کاسا-۱۰۰۰ و شرکای بین‌المللی توسعه، گام‌های بعدی برای تکمیل این طرح و فراهم‌کردن مقدمات بهره‌برداری تجاری آن بررسی شد. مباحث شامل تکمیل عملیات ساختمانی، تأمین منابع مالی، انتخاب اپراتور ایستگاه‌های تبدیل و افزایش قابلیت اطمینان سامانه‌های حفاظتی بود.

🔹 بر اساس گزارش ارائه‌شده، ساخت‌وساز در بخش‌های تاجیکستان، قرقیزستان و پاکستان به پایان رسیده، اما کار در افغانستان همچنان ادامه دارد و قرار است طبق برنامه در بهار ۲۰۲۷ تکمیل شود. بااین‌حال، در پایان نشست تاریخ مشخصی برای آغاز انتقال تجاری برق اعلام نشد.

🔹 کاسا-۱۰۰۰ با هدف انتقال برق مازاد تاجیکستان و قرقیزستان به افغانستان و پاکستان طراحی شده است. تکمیل بخش افغانستان، علاوه بر مسائل فنی و مالی، به شرایط امنیتی و توانایی اجرای پروژه در این کشور نیز وابسته است. ازاین‌رو، تا زمانی که زیرساخت‌های باقی‌مانده تکمیل و سازوکارهای عملیاتی و تجاری نهایی نشوند، آغاز بهره‌برداری کامل قطعی نخواهد بود.

🔷 رقابت بر سر مسیرهای حمل‌ونقل اوراسیا

🔹 هم‌زمان، در دومین همایش بین‌المللی «روندها و تحولات نوین کشورهای قفقاز بزرگ و آسیای مرکزی در دنیای چندقطبی» در روستوف-نا-دون روسیه، کارشناسان به اهمیت فزاینده مسیرهای حمل‌ونقل منطقه پرداختند؛ مسیرهایی که آسیای مرکزی را به چین، اروپا، خاورمیانه و آسیای جنوبی متصل می‌کنند.

🔹 دارکو تودورووسکی، خبرنگار شبکه «National News 7»، با اشاره به افزایش اهمیت راهروی میانی برای چین، معتقد است تحولات ژئوپلیتیکی و اختلال در مسیرهای سنتی، توجه پکن را به مسیرهای جایگزین جلب کرده است. به گفته او، آسیای مرکزی برای چین از نظر امنیت اقتصادی و انرژی اهمیت فزاینده‌ای یافته است. او همچنین رویکرد چین را در گسترش نفوذ منطقه‌ای با سیاست‌های آمریکا و اتحادیه اروپا، که به گفته وی با فشار بر کشورهای منطقه همراه است، مقایسه کرد.

🔷 کریدور شمال–جنوب و اهمیت ایران

⭕️ یکی دیگر از محورهای بحث، کریدور بین‌المللی شمال–جنوب بود؛ مسیری که با مشارکت روسیه، ایران و هند شکل گرفته و هدف آن اتصال بنادر اقیانوس هند به روسیه و شمال اروپا از طریق ایران و منطقه دریای خزر است. به گفته ویکتور خارچنکو، رئیس دانشکده مطالعات شرقی دانشگاه فدرال جنوب روسیه، گسترش این مسیر می‌تواند پیوندهای تجاری جایگزینی میان اروپا، دریای خزر، آسیای جنوبی و خاورمیانه ایجاد کند.

🔸 قزاقستان، بلاروس، آذربایجان، ارمنستان، سوریه و عمان نیز از جمله کشورهایی معرفی شدند که به این کریدور پیوسته‌اند. برای ایران، توسعه کریدور شمال–جنوب فرصتی برای تقویت جایگاه ترانزیتی کشور و پیوند دادن بازارهای روسیه و اوراسیا با آسیای جنوبی و اقیانوس هند فراهم می‌کند؛ هرچند بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت به رفع موانع زیرساختی، گمرکی و عملیاتی وابسته است.

🔷 بی‌طرفی ترکمنستان؛ ابزاری برای دیپلماسی منطقه‌ای

در بخش دیگری از همایش، مقصد قربانگلدیف، ویراستار ارشد مرکز اطلاعات بین‌المللی ترکمنستان، بی‌طرفی دائمی این کشور را ابزاری برای دیپلماسی پیشگیرانه و حفظ روابط با شرکای گوناگون توصیف کرد. به گفته او، این سیاست به عشق‌آباد امکان می‌دهد در مسائل سیاسی، اقتصادی و بشردوستانه مشارکت کند و از ورود به تقابل‌های منطقه‌ای پرهیز داشته باشد.
او همچنین به فعالیت مرکز منطقه‌ای سازمان ملل متحد برای دیپلماسی پیشگیرانه در آسیای مرکزی، مستقر در عشق‌آباد، اشاره کرد و اصول حسن همجواری، برابری و احترام متقابل را از پایه‌های سیاست خارجی ترکمنستان دانست.

🔹 اهمیت برای ایران
. تکمیل کاسا-۱۰۰۰ می‌تواند پیوندهای انرژی آسیای مرکزی و جنوبی را تقویت کند و توسعه کریدور شمال–جنوب نیز فرصتی مهم برای ایران در رقابت بر سر مسیرهای ترانزیتی اوراسیا به شمار می‌رود. در این میان، امنیت افغانستان، تأمین مالی پروژه‌ها و هماهنگی میان کشورهای مشارکت‌کننده، تعیین می‌کند که این طرح‌ها تا چه اندازه از توافق‌های سیاسی به ظرفیت‌های عملی و پایدار تبدیل شوند.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی pinned «🔵 نقش جامعه یهودیان بخارا در تقویت ارتباط بین ایالات متحده و ازبکستان ⬅️ در سال‌های گذشته، روابط تجاری، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی ایالات متحده با کشورهای آسیای مرکزی، به‌ویژه ازبکستان، گسترش یافته است. یکی از عوامل مؤثر در تقویت این روابط، جامعه یهودیان بخارایی…»

🔵 نقش جامعه یهودیان بخارا در تقویت ارتباط بین ایالات متحده و ازبکستان

⬅️ در سال‌های گذشته، روابط تجاری، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی ایالات متحده با کشورهای آسیای مرکزی، به‌ویژه ازبکستان، گسترش یافته است. یکی از عوامل مؤثر در تقویت این روابط، جامعه یهودیان بخارایی است که قرن‌ها در آسیای مرکزی، به‌خصوص شهر بخارا، زندگی و فعالیت تجاری داشته‌اند.

🔹 رافائل ستاروف، تحلیلگر ارشد مرکز تحقیقات توران در مؤسسه یورک‌تاون در واشنگتن، معتقد است جامعه یهودیان بخارا علاوه بر نفوذ فرهنگی و سیاسی، حضور تجاری قابل‌توجهی نیز دارد. فعالیت‌های این جامعه تنها به لابی‌گری محدود نیست و پروژه‌های فرهنگی مشترک، کنسرت‌ها و جشنواره‌های بزرگداشت شش‌مقام، موسیقی سنتی تاجیک‌ها، ازبک‌ها و یهودیان بخارا، را نیز شامل می‌شود. برگزاری نشست با مقامات دولتی، حضور نمایندگان جامعه به‌عنوان ناظر انتخابات و ارتباط با نهادهای سیاسی ازبکستان، از دیگر فعالیت‌های آن است. در حوزه تجارت و جواهرات نیز اعضای این جامعه نقش دارند.

🔹 از چهره‌های موفق این جامعه می‌توان به لولویف، میلیاردر و تاجر الماس، و جیکوب عربوف، ساعت‌ساز مشهور نیویورکی، اشاره کرد. جامعه یهودیان بخارا در تقویت روابط آمریکا و ازبکستان و همچنین ارتباط با اسرائیل نقش دارد.

🔹 به گفته ستاروف، جوامع یهودی در روابط آذربایجان با آمریکا و اسرائیل نیز نقش مشابهی ایفا می‌کنند. ازبکستان به‌دلیل جایگاهش به‌عنوان سرزمین اجدادی، اسرائیل به‌عنوان مرکز مهم زندگی یهودیان و آذربایجان به‌واسطه پیوندهای تاریخی با یهودیان بخارا، برای این جامعه اهمیت دارند. او همچنین به برگزاری نشست‌های سالانه با مقام‌های آمریکایی در کاخ سفید، وزارت امور خارجه، سنا و کنگره اشاره می‌کند؛ نشست‌هایی که در آن‌ها، علاوه بر طرح مسائل جامعه، گاهی پیام‌های مقام‌های ازبکستان نیز منتقل می‌شود.

🔹 مهاجران ازبکستانی در آمریکا طی دو دهه گذشته حضور موفق‌تری پیدا کرده‌اند و فعالیت آن‌ها دیگر به خرده‌فروشی و رستوران‌داری محدود نیست؛ بلکه حوزه‌هایی مانند فناوری اطلاعات، ساخت‌وساز، حمل‌ونقل بار، خدمات تحویل، لجستیک، آموزش و فرهنگ را نیز دربرمی‌گیرد.

🔹 مهاجرانی از تمام کشورهای آسیای مرکزی در آمریکا حضور دارند. شماری از شهروندان قزاقستان نیز در مؤسسات آموزشی، پژوهشی و مشاوره‌ای فعالیت می‌کنند؛ بااین‌حال، به گفته این تحلیلگر، جامعه قزاقستان از نظر گستره فعالیت هنوز با جوامع یهودیان بخارا و ازبک‌ها قابل مقایسه نیست.

🔹 این جوامع از سازمان‌دهی مناسبی برخوردارند، هرچند اختلافات درونی نیز میان آن‌ها وجود دارد. ستاروف برای نمونه، رقابت میان لابی‌های آذربایجانی و ارمنی را عاملی در تقویت لابی آذربایجان می‌داند. لابی یهودیان بخارا نیز در صورت لزوم می‌تواند از حمایت لابی‌های ترکیه و اسرائیل بهره ببرد. همچنین اعضایی از جامعه یهودیان کوهستانی آذربایجان در عرصه سیاسی آمریکا حضور دارند.

🔹 در مجموع، لابی یهودیان بخارا می‌کوشد نقش واسطه‌ای میان آمریکا و کشورهای آسیای مرکزی ایفا کند. پراکندگی این جامعه در ازبکستان، تاجیکستان و قزاقستان، از جمله آلماتی و چیمکنت، باعث شده پیوندهای آن به یک کشور محدود نباشد. این جامعه با تکیه بر ظرفیت‌های مالی، تجاری و سیاسی خود و ارتباط با لابی‌های یهودی آمریکا، در پی گسترش این روابط است.


آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

🔘 ترکیه، جوانان جهان ترک را با شعار «آینده مشترک» گرد هم می‌آورد

🗺 در شهر کوچائلی ترکیه، «گردهمایی جوانان جهان ترک» با شعار «میراث مشترک، یک قلب» برگزار شد. این رویداد حدود ۵۰۰ جوان، از جمله دانشجویان، فعالان رسانه‌های دیجیتال و روزنامه‌نگاران کشورهای عضو و ناظر سازمان کشورهای ترک، و همچنین جوانانی از مناطق مختلف ترکیه را گرد هم آورد.

🔹 در این گردهمایی، نمایندگانی از قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، ترکیه و جمهوری آذربایجان شرکت کردند. پیام اصلی برگزارکنندگان این گردهمایی، تبدیل نزدیکی فرهنگی کشورهای عضو سازمان کشورهای ترک به مبنایی برای همکاری بلندمدت بود.

🔹 کورشاد زورلو، معاون رئیس حزب عدالت و توسعه ترکیه، بر اهمیت میراث مشترک برای وحدت جهان ترک تأکید کرد. او همچنین بر لزوم آماده‌سازی جوانان برای مشارکت در توسعه کریدورهای حمل‌ونقل و انرژی میان چین و اروپا تأکید کرد.

🔹 یکی از محورهای اصلی این گردهمایی، تعامل دیجیتال بود. شرکت‌کنندگان درباره آینده جهان ترک، دیپلماسی جوانان، حافظه تاریخی و فرصت‌های شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیجیتال برای ترویج میراث فرهنگی مشترک بحث و گفت‌وگو کردند. برنامه فرهنگی این رویداد شامل کنسرت‌ها، بازدیدهای گردشگری، فعالیت‌های اجتماعی و بحث‌های تخصصی بود.

🔹 در پایان این گردهمایی، بیانیه‌ای شامل ۱۱ پیشنهاد برای توسعه همکاری‌های جوانان در چارچوب سازمان کشورهای ترک منتشر شد. مهم‌ترین پیشنهادها عبارت‌اند از: گسترش برنامه تبادل دانشجویی «اورخون»، بهبود عملکرد اتحادیه دانشگاه‌های ترک (TÜRKÜNİB)؛ توسعه برنامه‌های آموزشی برای دیپلمات‌های جوان و افزایش مشارکت جوانان در دیپلماسی عمومی و تقویت همکاری میان رسانه‌های سنتی و ایجاد فضای اطلاعاتی مشترک بر پایه حافظه تاریخی و فرهنگی بود.

▪️ برگزاری گردهمایی بعدی جوانان جهان ترک در سال ۲۰۲۷ در شهر قیصریه ترکیه خواهد بود؛

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 اتحادیه اروپا و بنیاد آقاخان حضور خود را در جنوب قرقیزستان گسترش می‌دهند

⬅️ در شهر اوش قرقیزستان، یک مرکز چندمنظوره با هدف افزایش آمادگی جوامع محلی در برابر شرایط اضطراری و تقویت امنیت عمومی افتتاح شد. این مرکز علاوه بر مدیریت بحران، برای فعالیت‌های اجتماعی و آموزشی نیز مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

🔹 در مراسم افتتاحیه، کاناتبک چینی‌بایف، رئیس سازمان مدیریت بحران قرقیزستان، رمی دوفلو، سفیر اتحادیه اروپا، دکتر بارکات فازل، نماینده شبکه توسعه آقاخان، و شماری از مسئولان محلی حضور داشتند.

🔹 این مرکز برای ذخیره تجهیزات و اقلام ضروری در شرایط اضطراری، هماهنگی عملیات هنگام بحران و اسکان موقت شهروندان طراحی شده است. در شرایط عادی نیز از امکانات آن برای برگزاری دوره‌های آموزشی، جلسات، فعالیت‌های ورزشی و برنامه‌های اجتماعی ویژه کودکان و جوانان استفاده خواهد شد.

🔹 این پروژه در چارچوب طرح توسعه مناطق مرزی قرقیزستان و تاجیکستان (CDI) اجرا شده که بودجه آن را اتحادیه اروپا تأمین می‌کند. بنیاد آقاخان در قرقیزستان، از طریق برنامه حمایت از توسعه جوامع کوهستانی (MSDSP) و با مشارکت بخش بریتانیایی این بنیاد، سازمان مدیریت بحران و مقام‌های محلی، مسئولیت اجرای پروژه را بر عهده داشته است.

🔹 افتتاح این مرکز را می‌توان بخشی از تداوم همکاری‌های اتحادیه اروپا با جوامع مرزی آسیای مرکزی در حوزه توسعه محلی و مدیریت بحران دانست. چنین پروژه‌هایی علاوه بر تأمین نیازهای عملی مناطق آسیب‌پذیر، زمینه تعامل بلندمدت نهادهای اروپایی و سازمان‌های بین‌المللی با ساختارهای محلی را نیز فراهم می‌کنند.

🔹 از این منظر، فعالیت بنیاد آقاخان در جنوب قرقیزستان نیز به تداوم حضور این نهاد در آسیای مرکزی و تقویت همکاری‌های آن با جوامع محلی کمک می‌کند. با این حال، نسبت دادن اهداف سیاسی مشخص به این پروژه، بدون شواهد مستقل، نیازمند احتیاط است.


آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 آب و انرژی تاجیکستان در کانون گفت‌وگو با واشنگتن؛ همکاری اقتصادی یا گسترش حضور آمریکا؟

⬅️ دلیر جمعه، وزیر انرژی و منابع آبی تاجیکستان، در دوشنبه با کارسون ریلتس راکر، سفیر موقت ایالات متحده، دیدار کرد. در این مذاکرات، توسعه همکاری‌ها در حوزه انرژی و منابع آب و همچنین وضعیت تأمین فرآورده‌های نفتی مورد نیاز بازار داخلی تاجیکستان بررسی شد.

🔹 آب و انرژی از حوزه‌های مهم زیرساختی تاجیکستان به شمار می‌روند. بخش مهمی از ظرفیت تولید برق این کشور به نیروگاه‌های برق‌آبی وابسته است و مدیریت منابع آب نیز با روابط تاجیکستان با دیگر کشورهای آسیای مرکزی پیوند دارد؛ منطقه‌ای که بر سر استفاده از منابع مشترک آب با چالش‌هایی روبه‌روست.

🔹 از نگاه تحلیلگران، توجه آمریکا به این حوزه‌ها را می‌توان در چارچوب تلاش گسترده‌تر واشنگتن برای توسعه روابط اقتصادی و راهبردی با کشورهای آسیای مرکزی بررسی کرد. همکاری در بخش انرژی و زیرساخت‌های حیاتی می‌تواند زمینه حضور بلندمدت‌تر بازیگران خارجی را در اقتصاد منطقه فراهم کند؛ هرچند جزئیات اعلام‌شده از این دیدار به‌تنهایی نشان‌دهنده توافق مشخصی برای افزایش نفوذ آمریکا نیست.

🔹 طرح موضوع تأمین فرآورده‌های نفتی برای بازار داخلی تاجیکستان نیز اهمیت دارد. دسترسی پایدار به سوخت بر حمل‌ونقل، فعالیت‌های اقتصادی و قیمت‌ها تأثیر می‌گذارد و ازاین‌رو، همکاری خارجی در این زمینه می‌تواند برای دوشنبه اهمیت عملی داشته باشد.

🔹 تاکنون، آنچه به‌طور رسمی از این دیدار اعلام شده، گفت‌وگو درباره همکاری‌های دوجانبه و تمایل به توسعه آن‌هاست. با این حال، انتخاب حوزه‌هایی مانند آب، انرژی و تأمین سوخت نشان می‌دهد که این بخش‌ها در روابط اقتصادی تاجیکستان و آمریکا جایگاه مهمی دارند.

🔸 این دیدار در شرایطی انجام شده که آمریکا اخیراً مجموعه‌ای از پهپادها را نیز به گارد ملی تاجیکستان اهدا کرده است؛ موضوعی که از تداوم تعاملات دو کشور در حوزه‌های مختلف حکایت دارد.

📂 از مرز افغانستان تا گارد ملی؛ دامنه همکاری امنیتی آمریکا و تاجیکستان گسترش می‌یابد

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 قزاقستان به دنبال گسترش همکاری‌های اقتصادی با بریتانیا؛ تجارت دوجانبه ۸۳ درصد افزایش یافت

⬅️ قاسم ژومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، در دیدار با لرد آناز ساروار، وزیر دولت بریتانیا در امور تجارت، درباره گسترش روابط تجاری و اقتصادی، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های انسانی میان دو کشور گفت‌وگو کرد.

🔹 به گفته توکایف، قزاقستان علاقه‌مند به توسعه بیشتر روابط با بریتانیاست. حجم تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۵ با رشد ۸۳ درصدی از ۱.۶ میلیارد دلار فراتر رفت و شمار شرکت‌های بریتانیایی فعال در قزاقستان نیز به بیش از ۵۰۰ شرکت رسید.

🔹 محورهای اصلی مذاکرات شامل انرژی، حمل‌ونقل و لجستیک، دیجیتالی‌سازی و هوش مصنوعی بود. دو طرف همچنین بر گسترش تبادلات دانشگاهی، پروژه‌های آموزشی مشترک و تقویت روابط میان مردم دو کشور تأکید کردند.

🔹 توکایف توسعه همکاری‌های اقتصادی را با تربیت نیروی متخصص و برخوردار از توانایی فعالیت در محیط‌های بین‌المللی مرتبط دانست و جوانان قزاقستان را به گسترش دانش و یادگیری زبان‌های خارجی، به‌ویژه انگلیسی، تشویق کرد.

🔹 لرد ساروار نیز از توسعه مشارکت راهبردی دو کشور استقبال کرد و از قزاقستان به دلیل حمایت از شرکت‌های بریتانیایی و فراهم‌کردن زمینه سرمایه‌گذاری قدردانی کرد. او تأکید کرد که لندن در کنار گفت‌وگوی سیاسی، به دنبال دستیابی به نتایج ملموس در تجارت و دیگر حوزه‌های همکاری است.

🔹 در ادامه این رایزنی‌ها، سریک ژومانگاری، وزیر اقتصاد ملی قزاقستان، نیز با وزیر بریتانیایی دیدار کرد. دو طرف بر تقویت مشارکت راهبردی، گفت‌وگوی باز و اجرای عملی توافق‌های دوجانبه تأکید کردند.

🔹 نورلان ژاکوپوف، رئیس هیئت‌مدیره صندوق ملی «سامروک‌ـ‌قازینا»، نیز با لرد ساروار درباره جذب سرمایه‌گذاری بلندمدت و گسترش همکاری در حوزه‌های زیرساخت، انرژی، حمل‌ونقل، لجستیک، دیجیتالی‌سازی و راهکارهای مالی مدرن گفت‌وگو کرد. دو طرف همچنین بر ضرورت تبدیل شورای تجاری قزاقستان و بریتانیا به بستری منظم و عملی برای پیشبرد پروژه‌های مشترک تأکید کردند.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

🔘 خیز استرالیا برای فلزات کمیاب قزاقستان؛ سرمایه‌گذاری ۱۵۰ میلیون دلاری در استپنوگورسک

⬅️ حضور سرمایه‌گذاران غربی و متحدانشان در بخش استخراج و فرآوری عناصر استراتژیک آسیای مرکزی همچنان در حال گسترش است. در تازه‌ترین تحول، شرکت استرالیایی «لیندیان ریسورسز» (Lindian Resources) از طریق شرکت تابعه خود، قصد دارد ۱۵۰ میلیون دلار برای نوسازی و توسعه کارخانه فلزات خاکی کمیاب «سارکو» (Sareco) در شهر استپنوگورسک قزاقستان سرمایه‌گذاری کند.

🔹 بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، ۵۰ میلیون دلار از این مبلغ به تجهیز مجدد و ارتقای تاسیسات فعلی اختصاص می‌یابد و ۱۰۰ میلیون دلار دیگر صرف احداث یک واحد جدید برای تولید کربنات مخلوط فلزات خاکی کمیاب خواهد شد. ظرفیت تولید این واحد جدید که قرار است بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ به بهره‌برداری برسد، سالانه به ۸ هزار تن بالغ می‌شود.

🔹 نکته قابل‌توجه در این پروژه، طراحی یک زنجیره تامین بین‌قاره‌ای و مستقل است. مواد اولیه این کارخانه قرار است از شن‌های مونازیت معدن «کانگانکونده» در کشور آفریقایی مالاوی تامین شود و بخشی از محصول نهایی نیز مستقیماً به فرانسه صادر خواهد شد. همچنین، سرمایه‌گذار استرالیایی برای تدوین طرح توجیهی این پروژه، پای شرکت‌های مشاوره و مهندسی فرانسوی و بین‌المللی نظیر Carester و Tetra Tech Coffey را نیز به میان کشیده است.

🔹 کارخانه استپنوگورسک پیش‌تر در مالکیت مشترک «کازاتوم‌پروم» قزاقستان و شرکت «سومیتومو» ژاپن قرار داشت، اما به دلیل افت قیمت‌های جهانی و چالش‌های فنی، از سال ۲۰۱۸ بارها تغییر مالکیت داد. سرانجام در ماه‌های اوت و سپتامبر ۲۰۲۶، مدیریت این دارایی راهبردی به طور کامل به این شرکت استرالیایی واگذار شد تا حلقه دیگری از تسلط اقتصادی بلوک غرب بر منابع حیاتی منطقه تکمیل شود.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 دوشنبه از تقویت روابط دوستانه با تهران خبر داد

⬅️ ریاست جمهوری تاجیکستان در بیانیه‌ای اعلام کرد که امامعلی رحمان رئیس‌جمهوری این کشور در حاشیه اجلاس سران کشورهای مشترک‌المنافع (CIS)و اجلاس محیط زیستی خزر با مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری اسلامی ایران دیدار و گفت‌وگو کرد.

🔹 این بیاینه افزود:‌ رحمان به گرمی از رئیس‌جمهور کشور دوست و برادر به عنوان مهمان افتخاری این نشست، استقبال کرد.

🔹 ریاست‌جمهوری تاجیکستان همچنین تاکید کرد که طرفین در این نشست طیف وسیعی از مسائل مربوط به روابط دوستانه و همکاری‌های همه‌جانبه میان ۲ کشور و راه‌های تقویت و گسترش هرچه بیشتر این پیوندها بحث و تبادل نظر کردند.

🔹 مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری اسلامی ایران روز پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵ به منظور شرکت و سخنرانی در نشست شورای سران کشورهای مستقل مشترک المنافع (ics) – به عنوان میهمان ویژه- و همچنین حضور و سخنرانی در اجلاس زیست محیطی سران کشورهای ساحلی دریای خزر، وارد شهر «ترکمن‌باشی» ترکمنستان شد. وی طی این ۲ روز با سران برخی از کشورهای حاضر دیدار و گفت‌وگو کرد.


آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

‍ 🔘 پیشنهاد توکایف برای ادغام «کریدور میانی» با «مسیر ترامپ»

⬅️ قاسم‌جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، در هشتمین نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان، پیشنهاد داد که ادغام «کریدور میانی» با ابتکار ترانزیتی TRIPP (مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی) در سطح کارشناسی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. این طرح نشان‌دهنده تلاش آستانه برای همسویی بیشتر با پروژه‌های ژئواکونومیک مورد حمایت واشنگتن در اوراسیا است.

🔹 ابتکار TRIPP در واقع یک پروژه حمل‌ونقلی از طریق خاک ارمنستان است که قرار است جمهوری آذربایجان را به منطقه برون‌بوم نخجوان متصل کرده و به حلقه جدیدی از کریدور میانی بین آسیا و اروپا تبدیل شود. به گفته یرژان کازیخان، نماینده ویژه رئیس‌جمهور قزاقستان در مذاکرات با آمریکا، این مسیر جدید می‌تواند مسافت آستانه تا بازارهای اروپایی را حدود هزار کیلومتر کاهش داده و شکاف‌های ارتباطی موجود در قفقاز جنوبی را برطرف سازد. دلیل اصلی این پیشنهاد، تقاضای فزاینده برای مسیرهای عبوری از خزر و پیش‌بینی افزایش چهار برابری حجم بار تا سال ۲۰۴۰ است.

🔹 از منظر ژئوپلیتیک، این اقدام کاملاً در راستای استراتژی کلان قزاقستان برای بسط روابط با غرب و فاصله‌گیری نرم از شبکه‌های ترانزیتی سنتی روسیه ارزیابی می‌شود. ایالات متحده پیش‌تر از طریق برنامه‌هایی نظیر صندوق سرمایه‌گذاری ترانس‌کاسپین، حمایت خود را از توسعه کریدور میانی اعلام کرده بود. اکنون پیوند زدن زیرساخت‌های خزر به پروژه‌ای که مستقیماً نام رئیس‌جمهور آمریکا را یدک می‌کشد، نشان‌دهنده نفوذ و تحرک بالای جناح‌های متمایل به واشنگتن در دستگاه تصمیم‌گیری آستانه است.

🔹 در نهایت، حمایت قزاقستان از «مسیر ترامپ» فراتر از یک انتخاب اقتصادی برای کاهش زمان سفر است؛ بلکه گامی برای نهادینه کردن حضور استراتژیک ایالات متحده در معماری ترانزیتی اوراسیا و تثبیت نقش آستانه به عنوان شریک کلیدی غرب در منطقه محسوب می‌شود.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu

🔘 قزاقستان پیشتاز شمول مالی در آسیای مرکزی؛ ۸۷ درصد جمعیت حساب مالی دارند

⬅️ بر اساس داده‌های شاخص جهانی شمول مالی بانک جهانی (Global Findex 2025) که وب‌سایت Finprom.kz منتشر کرده، قزاقستان در زمینه دسترسی مردم به خدمات مالی و استفاده از پرداخت‌های دیجیتال، در میان کشورهای آسیای مرکزی جایگاه نخست را دارد.

🔹 طبق این آمار، ۸۷ درصد از جمعیت بالای ۱۵ سال قزاقستان حساب مالی دارند. این شاخص در قرقیزستان ۷۲.۳ درصد، ازبکستان ۵۹.۷ درصد و تاجیکستان ۵۴.۵ درصد است. قزاقستان در استفاده از پرداخت‌های دیجیتال نیز پیشتاز است: ۸۵ درصد جمعیت این کشور از این روش پرداخت استفاده می‌کنند؛ در حالی که این رقم در قرقیزستان ۶۷.۵ درصد، ازبکستان ۴۹.۹ درصد و تاجیکستان ۴۹.۳ درصد گزارش شده است.

🔹 همچنین، ۷۰.۱ درصد از جمعیت قزاقستان هزینه کالاها و خدمات را به‌صورت دیجیتال پرداخت می‌کنند و ۵۱ درصد قبوض خود را به‌صورت آنلاین می‌پردازند.

🔹 بر اساس این گزارش، ۵۳ درصد از جمعیت قزاقستان به نوعی پس‌انداز دارند و ۳۷.۷ درصد از طریق حساب‌های مالی پس‌انداز می‌کنند. در شاخص دوم، قرقیزستان با ۱۹.۵ درصد، تاجیکستان با ۱۰.۱ درصد و ازبکستان با ۹.۲ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

🔹 در زمینه دریافت وام، ۶۲.۸ درصد از قزاق‌ها از یک منبع پول قرض گرفته‌اند؛ رقمی که اندکی پایین‌تر از قرقیزستان با ۶۲.۹ درصد است. با این حال، سهم استفاده از وام‌های رسمی در قزاقستان، با رقم ۳۲.۸ درصد، از سایر کشورهای بررسی‌شده بیشتر است.

🔹 با وجود برتری قزاقستان در بیشتر شاخص‌های شمول مالی، قرقیزستان از نظر مالکیت تلفن هوشمند در جایگاه نخست منطقه قرار دارد. ۸۹.۸ درصد از جمعیت بالای ۱۵ سال این کشور تلفن هوشمند دارند؛ در حالی که این سهم در قزاقستان ۸۱.۱ درصد است. با این حال، دسترسی به تلفن هوشمند لزوماً به معنای استفاده گسترده‌تر از خدمات مالی دیجیتال نیست؛ موضوعی که تفاوت میان دو کشور در این شاخص‌ها را برجسته می‌کند.

🔹 روند داده‌ها همچنین از افزایش چشمگیر دسترسی به حساب‌های مالی در منطقه حکایت دارد. در قزاقستان، سهم افراد دارای حساب مالی از ۴۲.۱ درصد در سال ۲۰۱۱ به ۸۷ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده است. در قرقیزستان نیز این رقم از ۳.۸ درصد به ۷۲.۳ درصد افزایش یافته است.

📌 ترکمنستان به دلیل نبود داده‌های جدید و قابل‌مقایسه در شاخص جهانی شمول مالی ۲۰۲۵، در این مقایسه لحاظ نشده است.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu