‍ 🔘 شکسپیر در برابر پوشکین؛ چرا بریتانیا در آسیای مرکزی زبان انگلیسی آموزش می‌دهد؟

⬅️ برای گسترش نفوذ رسانه‌ای و فرهنگی، تنها تولید محتوا کافی نیست؛ مخاطب باید بتواند آن را بفهمد. این مسئله در کشورهای آسیای مرکزی، جایی که زبان روسی همچنان در تجارت، فرهنگ و ارتباطات روزمره جایگاه مهمی دارد، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

🔹 بر اساس این گزارش، بریتانیا با محوریت شورای بریتانیا (British Council) برنامه‌ای با عنوان «تسریع آموزش زبان انگلیسی در آسیای مرکزی» را دنبال می‌کند. این ابتکار در شرایطی اجرا می‌شود که به ادعای نویسنده، لندن می‌کوشد خلأ ناشی از خروج آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) را پر کند. یکی از اهداف اعلام‌شده این برنامه، مقابله با اطلاعات نادرست منتسب به روسیه از طریق فراهم‌کردن دسترسی به منابع جایگزین انگلیسی‌زبان عنوان شده است.

🔸 آموزش زبان؛ ابزاری برای نفوذ رسانه‌ای؟

🔹 نویسنده گزارش معتقد است که این رویکرد نشان می‌دهد رواج زبان روسی در کشورهای منطقه، دسترسی رسانه‌های انگلیسی‌زبان به مخاطبان محلی را محدود می‌کند. در همین راستا، برنامه‌هایی برای آموزش استادان دانشگاه‌ها اجرا می‌شود و کتاب‌های درسی در تیراژ ده‌ها هزار نسخه در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. طبق ارقام ذکرشده در گزارش، این فعالیت‌ها بیش از ۵۲۰۰ معلم در هر یک از کشورهای هدف را پوشش داده‌اند.

🔹 همچنین صدها کارمند دولتی در قزاقستان و تاجیکستان در این برنامه‌ها مشارکت داشته‌اند. نویسنده با اشاره به گستردگی این طرح، آن را فراتر از آموزش زبان می‌داند و معتقد است که چنین برنامه‌هایی می‌توانند به ایجاد شبکه‌های ارتباطی و تقویت تصویر مثبت بریتانیا در جوامع منطقه کمک کنند.

🔸 رقابت انگلیسی و روسی در آسیای مرکزی

🔹 در بخش پایانی گزارش، بر نقش دیرینه زبان روسی در زندگی مردم آسیای مرکزی تأکید شده است؛ زبانی که همچنان در بخش‌هایی از تجارت، آموزش، فرهنگ و ارتباطات روزمره کاربرد دارد. نویسنده این جایگاه را در تقابل با تلاش‌های بریتانیا برای گسترش منابع انگلیسی‌زبان قرار می‌دهد و درباره اهداف سیاسی و رسانه‌ای این برنامه تردیدهایی مطرح می‌کند.

🔹 با این حال، باید میان داده‌های مربوط به دامنه برنامه آموزشی و تفسیر سیاسی نویسنده تفاوت قائل شد. گستردگی آموزش زبان انگلیسی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هدف اصلی آن ایجاد وفاداری سیاسی یا مقابله با روسیه است. ارزیابی دقیق‌تر این ادعاها به بررسی اسناد رسمی برنامه، منابع مالی، محتوای آموزشی و اظهارات مجریان آن نیاز دارد.

🔹 در مجموع، این گزارش آموزش زبان انگلیسی را نه صرفاً یک فعالیت آموزشی، بلکه بخشی از رقابت گسترده‌تر بر سر نفوذ فرهنگی و رسانه‌ای در آسیای مرکزی تفسیر می‌کند؛ منطقه‌ای که در آن زبان روسی همچنان حضور پررنگی دارد و زبان انگلیسی نیز به‌عنوان ابزاری برای ارتباطات بین‌المللی و دسترسی به منابع جهانی اهمیت یافته است.

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی

@C5Amu