برگ مصوّر مانوی، متعلق به سده‌های هشتم-نهم میلادی که از منطقهٔ قوچو در واحهٔ تورفان به دست آمده است و اکنون در موزهٔ هنر آسیایی برلین نگهداری می‌شود.

در میانهٔ برگ، نوشتاری سغدی با دبیرهُ مانوی دیده می‌شود. نکتهٔ مهم آن است که دبیرهُ مانوی در اصل افقی و راست‌به‌چپ است؛ اما متن این قطعه، به اقتضای آرایش ویژهٔ صفحه، به‌صورت ستونی عمودی در میان نگاره جای گرفته است.

در دو سوی متن، پیکره‌هایی از برگزیدگان مانوی (Elect) دیده می‌شود که احتمالاً با سنت کتاب و کتابت در آیین مانوی پیوند دارند. این تصویر، همراه با متن، جلوه‌ای از اهمیت کتابت و انتقال آموزه‌های دینی در فرهنگ مانوی است.

این اثر زبان سغدی، دبیرهُ مانوی و هنر کتاب‌آرایی را در یک سند گرد آورده است؛ این سند ارزشمند از "جهان راه ابریشم" در شناخت زبان‌ها و فرهنگ‌های ایرانیِ آسیای میانه جایگاهی ویژه دارد.

اقلیم بسیار خشک تورفان نیز در حفظ بخش قابل‌توجهی از دست‌نوشته‌ها و آثار هنری این منطقه، طی بیش از هزار سال، نقشی اساسی داشته است.

✍🏻 #خورشید_صبوری

@beyondlinguistics

https://whatsapp.com/channel/0029Vb6dhez545umQrl4Va3P