#سنت_پیامبر اسلام و تعریف آن - 1
خانم دکتر #صدیقه_وسمقی

☄️اعراب، شیوه و #سبک زندگی آبا و اجداد خود را #سنت می خواندند و به آن احترام گذاشته، از آن پیروی می کردند. #سنت در میان اعراب حجاز که تا ظهور اسلام دارای تمدن، علوم مکتوب و نیز قانون مدون نبود، #حکم_قانون را داشت که تخطی از آن جرم و گناه محسوب می شد(۲).
#فقهای مذاهب گوناگون اسلامی سنت پیامبر را، قول و فعل و تقریر آن حضرت دانسته اند. باتوجه به اینکه #پیامبر اسلام، خود #تعریفی خاص از سنت خویش به دست نداده و قرآن نیز دراین باره ساکت است، به نظر می رسد مسلمانان تعریف سنت پیامبر را از عرف و #فرهنگ اعراب اخذ کرده اند.

🌈این #تعریف از دو جهت قابل توجه، #نقد و بررسی است:

🔥الف: نخست از آن رو که تمام #آداب، سنن و قوانین رایج در جامعه مسلمانان اولیه نیز #وارد تعریف سنت پیامبر شده است. چراکه پیامبر به عنوان یک فرد از آن جامعه در کنار دیگر مردمان و براساس قوانین و#سنن_متداول جامعه خویش زندگی می کرد.

☀️باید گفت، #قوانین و آدابی که پیامبر اسلام به عنوان پیامبر #ابداع نمود و به مردم معرفی کرد بسیار #نادر است.

او #تعداد_اندکی از قوانین و سنن معمول را پس از بعثت خویش #تغییر داد. این تغییرات به طور #تدریجی و معمولاً هنگام روبرو شدن با مشکلات و یا #اعتراضات صورت گرفت.

مثلاً #زنان ، طبق قانون اکثر قبائل حجاز، #ارث نمی بردند. #زنی که چهار دختر کوچک داشت پس از مرگ شوهر خود به پیامبر مراجعه کرد و از وضع زندگی خویش #شکایت نمود. او گفت که اموال شوهرش را خویشاوندان وی به ارث بردند و برای او و دخترانش مالی باقی نگذاشتند. به دنبال این حادثه، علیرغم اعتراضات مردان، #قوانینی برای ارث بردن زنان وضع وآیات مربوط به آن نازل شد(۳).

☀️باید گفت، #اصلاحات و تغییرات انجام شده در قوانین و سنن زندگی مسلمانان اولیه توسط پیامبر نسبت به آنچه که تغییر نکرد، بسیار اندک و #ناچیز است.

☄️فقها علاوه بر بخش بسیار #ناچیزی از قوانین و سنن که #تغییر یافت،بخش گسترده ای که #دست_نخورده باقی ماند را نیز #وارد_فقه کرده و عنوان #احکام_امضایی را بر آن نهاده اند.این احکام بخش اعظم #شریعت اسلامی را تشکیل می دهد. این درحالی است که #پیامبر اسلام #نقشی در وضع این سنن و قوانین #نداشت، به علاوه قبایل گوناگون در اکثر این قوانین و سنن مشترک بودند. قبایلی که مسلمان نشده بودند و نیز یهودیان حجاز با همین قوانین و سنتها در آن سرزمین می زیستند(۴). #سنتهائی که حکم قانون را داشت و برآمده از فرهنگ و ساختار قبیله ای و #مقتضیات زندگی آن مردم بود. مثلاً آداب ازدواج، طلاق، قصاص، دیه، ارث و حقوق زن ، مرد و کودکان و … غالباً در میان قبایل مختلف اعم از مسلمانان، مشرکان و یهودیان، یکسان بود.

☄️نهادن عنوان “ #سنت_پیامبر” بر سنتها و قوانینی که از پیش از اسلام رواج داشته و وارد کردن این سنت ها به شریعت اسلامی نوعی #تسامح و سهل انگاری محسوب می شود.

این تسامح منشأ بروز #مشکلات فراوانی در زندگی مسلمانان در طول قرون متمادی و به ویژه زمان حاضر شده است. چگونه؟

💥در زیر به بررسی چگونگی آن می پردازیم.

🔥ب: هنگامیکه #فقها، سنت ها و قوانین رایج در زندگی مسلمانان اولیه را بخش اعظم #شریعت اسلامی می دانند، این بدان معنی است که #تخطی از این سنتها، تخطی از شریعت اسلامی است. به عبارت دیگر، فقها با تعریفی که از سنت پیامبر کرده اند #سبک_زندگی مسلمانان اولیه را الگوی مشروع زندگی همه مسلمانان در تمام اعصار و جوامع می دانند. درحالیکه هیچ #دلیل عقلی و شرعی برای تأیید چنین مطلبی وجود ندارد.

💥به علاوه #مدرکی در دست نیست که نشان دهد پیامبر اسلام از مردمان قبایل گوناگون هنگام مسلمان شدن آنان #دعوت کرده باشد که از سنت ها و قوانین مردم جامعه او یعنی مدینه پیروی کنند.

مثلاً پیامبر در یک قضاوت طبق #قضاوت_جد_خود، عبدالمطلب، #صد_شتر را به عنوان دیه تعیین کرد(۵). اما هرگز به قبایل دیگر #نگفت که آنان نیز موظفند این قانون را جایگزین قانون خود نمایند.

برخی منابع تاریخی نشان می دهد که در بعضی قبایل، دیه #ده_شتر بوده است. این قبایل پس از مسلمان شدن مجبور نبودند قوانین معمول خود در باره دیه راطبق قضاوت پیامبردر امر #دیه تغییر دهند(۶).

☄️منابع تاریخی حاکی از آن نیست که #پیامبر هنگامیکه قبایل گوناگون را به اسلام #دعوت می کرد آنان را به پیروی از قوانین و سنت های قبیله خود “قریش” و یا مردم مدینه که خود در میان آنان می زیست فرا خوانده باشد.

پیامبر هنگام دعوت مردم به اسلام، آنان را به #یکتاپرستی و ایمان به آخرت و اعمال نیکو فرا می خواند.

#رفتار_پیامبر حاکی از آن است که او خود سنت های رایج مسلمانان را شریعت اسلامی نمی دانست.

🌈#ادامه_در :

https://telegram.me/beshnofekrkon/989

محمد صالحی