Беларускі інстытут публічнай гісторыі

🥂У Крэўскім замку археолагі знайшлі манеты, частку даспеха і рэшткі верагоднай замкавай кухні

🏰У Крэўскім замку працягваецца новы сезон археалагічных раскопак. Даследаванні вядуцца ўздоўж усходняй сцяны ўнутранага двара, дзе летась археолагі выявілі падмуркі мураванай пабудовы, якая, як мяркуецца, была ўзведзена ў часы князёў Гедыміна і Альгерда. Побач знаходзіліся рэшткі яшчэ аднаго будынка, верагодна, драўлянага на каменным падмурку, піша смаргоньская раёнка.

«Падчас раскопак тут мы знайшлі арыгінальную дэкаратыўную макотру, шмат фрагментаў керамічнага посуду, косткі, нажы, таму лічым, што гэта была замкавая кухня»,

— расказаў вядучы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі НАН Беларусі, кандыдат гістарычных навук Алег Дзярновіч.

Сярод апошніх знаходак — пацерка, дэкаратыўная накладка на пояс, жалезная пласцінка ад даспеха, фрагмент шыбы, а таксама манеты сярэдзіны XVI і XVII стагоддзяў. Паводле археолагаў, гэтыя знаходкі дапамагаюць лепш зразумець паўсядзённае жыццё жыхароў Крэўскага замка ў розныя гістарычныя перыяды.

Фота: Інстытут гісторыі НАН Беларусі ў Telegram.

Сумнеўны помнік узяццю Райхстагу ў Берасці – усё

Гэты аб'ект зʼявіўся 17 чэрвеня на скрыжаванні бульвараў і праспекта Машэрава і адразу выклікаў спрэчкі праз якасць выканання і гістарычныя памылкі.

Першыя паведамленні пра дэмантаж зʼявіліся 16 ліпеня, а ўжо праз два дні на месцы помніку паставілі інсталяыю з гербам Берасця, валошкамі і контурам Беларусі – піша «Берасцейская вясна».

Ужо сёньня: 111 гадоў з дня нараджэньня Антона Шукелойця

111 гадоў таму, 19 ліпеня 1915 году, нарадзіўся Антон Шукелойць, беларускі грамадзкі дзяяч у ЗША. Пасьля далучэньня Заходняй Беларусі да БССР у 1939 годзе Шукелойць працаваў настаўнікам на Ашмяншчыне. Арганізаваў у Ашмяне першую беларускую сярэднюю школу, настаўніцкія курсы і каля 90 беларускіх школаў на тэрыторыі былога Ашмянскага павету.

Падчас нацысцкай акупацыі Шукелойць працаваў у аддзеле асьветы і культуры Менскай гарадзкой управы, затым стаў загадчыкам Беларускага гістарычнага музэю. З 1944 году жыў у эміграцыі. Быў актыўным удзельнікам жыцьця беларускай дыяспары ў ЗША. Памёр 7 студзеня 2017 году.

Антон Шукелойць выступае на 29-й сустрэчы беларусаў Паўночнай Амэрыкі, 2010 год.

Больш падзей гэтага дня ў гісторыі: https://smarturl.click/xXXMm

Карона Вітаўта
🔻 Эпітафія на ягоным помніку гучыць як зварот і заклік для нас сённяшніх, вымушана раскіданых па свеце: «Не сумуйце як тыя, хто надзеі не мае».

Сёння дзень нараджэння Лявона Вітан-Дубейкаўскага – дзяржаўнага дзеяча Беларусі, архітэктара-рэфарматара, які марыў, каб нашы будынкі мелі сваю нацыянальную адметнасць. Яго ўжо называлі «беларускім Гаўдзі», намякаючы на тое, што каталонскі маэстра прывязваў сваю архітэктуру да каталонскай жа ідэнтычнасці, гісторыі і прыроды.

Вітан-Дубейкаўскі нарадзіўся 19 ліпеня 1869 года ў Дубейкаве на Мсціслаўшчыне.

Каб выбраць свой жыццёвы шлях яму хапіла адной знаходкі – асобніка багушэвічавай «Дудкі беларускай», адкапанай у завалах аднаго з касцёлаў Магілеўшчыны. І з гэтай свядомай беларускай даро... чытаць далей пра знакамітага беларуса Лявона Вітан-Дубейкаўскага

Памерла дачка меркаванай аўтаркі арнаменту сцяга БССР. Яе бацьку расстралялі ў 1937 годзе

У 100 гадоў памерла Зінаіда Пашкевіч — дачка Матроны Маркевіч, якую лічаць аўтаркай арнаменту, што стаў часткай сцяга БССР.

Яе бацьку Аляксея Маркевіча расстралялі ў Воршы падчас Вялікага тэрору. Амаль 60 гадоў сям’я думала, што яго саслалі ў Сібір, і толькі напрыканцы 1990-х даведалася пра ягоны лёс.

У 2018 годзе Зінаіда Пашкевіч прасіла дазволіць усталяваць помнік бацьку на Кабыляцкай гары: «Сцяг з арнаментам маёй маці пабываў у космасе, а муж ейны ў бур’яне ляжыць».

З дзяржаўным тэрорам сутыкнуліся і нашчадкі Маркевіча: ягоная праўнучка трапіла пад палітычныя рэпрэсіі і была вымушаная з’ехаць з Беларусі.

📸 Палессе, якога ўжо няма. Але яно засталося на фотаздымках

У 1911–1913 гадах беларускі этнограф Ісаак Сербаў здзейсніў тры экспедыцыі па Палессі. Ён пакінуў пасля сябе сотні ўнікальных фатаграфій, якія сёння дазваляюць убачыць жыццё рэгіёна больш за стагоддзе таму.

Як выглядалі палескія хаты, традыцыйнае адзенне і кірмашы? Чаму ў дамах рабілі толькі тры вокны? Навошта на магілах клалі дубовыя калоды? І як мясцовыя жыхары рэагавалі на чалавека з фотаапаратам, якога многія бачылі ўпершыню ў жыцці?

Onlíner падрыхтаваў вялікі матэрыял паводле фотаздымкаў і палявых нататак Ісаака Сербава, якія сёння застаюцца важнай крыніцай па гісторыі беларускага Палесся.

🔗 https://realt.onliner.by/2026/07/16/serbov-polese-foto

👑 Вазы ў гісторыі ВКЛ: паміж росквітам і катастрофай

Амаль 80 гадоў дынастыя Вазаў кіравала Рэччу Паспалітай, пакінуўшы пасля сябе супярэчлівую спадчыну. Менавіта пры Жыгімонце ІІІ быў зацверджаны Трэці Статут ВКЛ, але ягоныя дынастычныя амбіцыі таксама ўцягнулі дзяржаву ў доўгія войны са Швецыяй.

У новым выпуску на канале HRODNA 11:27 Васіль Калач распавядае пра праўленне Жыгімонта ІІІ, Уладыслава IV і Яна ІІ Казіміра, Маскоўскую смуту, Патоп, заняпад Гародні і культурную спадчыну эпохі Вазаў — ад барочнай архітэктуры да езуіцкіх калегіумаў.

▶️ Глядзіце: https://youtu.be/pQrxlHtJm5s?is=43JOANZfkcX1NDHb

У Лідзе падчас земляных прац на тэрыторыі завода электравырабаў раскрылі цагляныя крыпты канца XIX стагоддзя — рэшткі старога праваслаўнага некропаля, знішчанага ў савецкі час.

Цяпер на аб'екце праводзіць выратавальныя даследаванні экспедыцыя Інстытута гісторыі НАН. Археолагі выявілі некранутыя саркафагі, сярод якіх ужо ідэнтыфікаванае пахаванне падпалкоўніка 172-га пяхотнага Лідскага палка Юльяна Здановіча. Знаходкі чакае кансервацыя, а парэшткі — перазахаванне.

У афіцыйных зводках чамусьці не гаворыцца галоўнае: чаму гістарычныя пахаванні наогул апынуліся пад прамысловай зонай.

Выяўленыя крыпты — гэта частка старога праваслаўнага могільніка, заснаванага каля 1865 года пры Свята-Георгіеўскай царкве. У савецкі час вялікая частка гістарычнага некропаля была па-варварску знесена менавіта пад будаўніцтва карпусоў завода электравырабаў. Каб вызваліць месца пад дарогу і знішчыць рэшткі помнікаў, у 1980-х гадах уладам давялося таемна, пад покрывам ночы, завозіць сюды атрады камсамольцаў для збівання на зямлю каменных надмагілляў і крыжоў. Уцалела толькі частка некропаля.

Крыніца
Крыніца

#Ліда #могілкі #археалогія