📌 چارت چهارده‌جلسه‌ای درس «روش‌شناسی تفسیر متون فلسفی (۱)»
[برای دانشجویان کارشناسی ارشد فلسفه]


جلسه‌ی یک: چیستی و چرایی تفسیر
– تفسیر چیست؟
– تفاوت فهم، شرح، تفسیر و نقد
– چرا متون فلسفی تفسیرپذیرند؟
– اقسام تفسیر: درون‌متنی، بینامتنی و برون‌متنی
– ویژگی‌های متن فلسفی و تفاوتش با متن ادبی
– مسئله‌ی ابهام و چندمعنایی متون فلسفی


جلسه‌ی دو. اهمیت دستگاه مفهومی فیلسوف در تفسیر متن فلسفی
‒ اهمیت تعریف اصطلاحات درون دستگاه فکری فیلسوف
– شبکه‌ی مفهومی درون دستگاه فکری فیلسوف
– روش استخراج مفاهیم کلیدی از قطعات فلسفی


جلسه‌ی سه. اهمیت و روش متن‌محوری و دقیق‌خوانی
– دلیل توجه به خود متن فیلسوف
– توجه به نسخ متعدد از یک متن
– توجه به تطورات فکری فیلسوف با تکیه بر متون
– توجه به تکرارها، تقابل‌ها و تغییرات مفهومی
– شواهد متنی و معیارهای استناد به متن


جلسه‌ی چهار. روش بازسازی استدلال فلسفی
– مسئله و مدعا
– مقدمه و نتیجه
– استدلال صحیح و ضمنی
– پیش‌فرض‌های استدلال
– تمایز استدلال معتبر و سایر روش‌های اقناعی


جلسه‌ی پنج. زمینه‌ی تاریخی و فکری متن
– تاریخ‌مندی متن
– زمینه‌ی اجتماعی، فرهنگی و فکری متن
– جایگاه متن در سنت فکری
– نسبت متن با آثار قبل و بعد
– روش استفاده از زندگی‌نامه و منابع تاریخی


جلسه‌ی شش. قصدگرایی و تفسیر متن
– قصدگرایی چیست؟
– قصد مؤلف و معنای متن
– محدودیت دسترسی به قصد مؤلف
– آیا هدف تفسیر، کشف قصد مؤلف است؟
– نقد قصدگرایی در تفسیر متن


جلسه‌ی هفت. دور هرمنوتیکی
– چیستی هرمنوتیک
– جزء و کل در متن
– پیش‌فهم
– حرکت رفت‌وبرگشتی بین متن و زمینه
– امکان یا امتناع فهم بدون پیش‌فرض


جلسه‌ی هشت. هایدگر و هستی‌شناسی فهم
– فهم به مثابه نحوه‌ی بودن انسان
– پیش‌ساختار فهم
– تفسیر به مثابه صورت‌بندی فهم
– تفاوت هرمنوتیک روش‌شناختی و هرمنوتیک هستی‌شناخی


جلسه‌ی نه. گادامر و هرمنوتیک فلسفی
– سنت و تاریخ
– پیش‌داوری
– آگاهی تاریخی
– افق مفسّر و افق متن
– امتزاج افق‌ها


جلسه‌ی ده. زبان، ترجمه و تفسیر فلسفی
– رابطه‌ی زبان و اندیشه
– ترجمه‌پذیری یا ترجمه‌ناپذیری متون و اصطلاحات فلسفی
– خطر تفسیر متن بر اساس یک ترجمه‌ی غلط


جلسه‌ی یازده. پدیدارشناسی و خوانش متن
– پدیدارشناسی به مثابه روش
– تفاوت توصیف و تبیین
– تجربه‌ی زیسته
–نحوه‌ی آشکار شدن مفاهیم در متن
– خوانش پدیدارشناختی متون فلسفی


جلسه‌ی دوازده. ساختارگرایی، پساساختارگرایی و واسازی
– زبان و ساختار
‒ نشانه و معنا
– بینامتنیت
– نقد ثبات معنا
– واسازی متن
– نسبت دریدار با سنت هرمنوتیکی


جلسه‌ی سیزده. خطاهای رایج در تفسیر فلسفی
– زمان‌پریشی
– تفسیر دلبخواهانه
– تقلیل متن به زندگی مؤلف
– تقلیل متن به شرایط تاریخی
– انتخاب گزینشی شواهد
–تحمیل مفاهیم معاصر به متون کلاسیک
– خلط تفسیر با نقد


جلسه‌ی چهارده. روش تطبیقی در تفسیر
– روایی یا ناروایی مقایسه‌ی فیلسوفان
– مقایسه‌ی مفاهیم در سنت‌های مختلف
– شرایط امکان مقایسه
– خطر همسان‌سازی مفاهیم



💠 اَزدانامه | محمدمهدی حاتمی
@azdanameh