مطالبی که در یکی دو چنل همسایه دربارهٔ سیدجمالالدین افغانی (اسدآبادی) منتشر شد را بهانهای قرار دادم تا به مرور، بخشهایی از یادداشتهایی که قبلاً برای نگارش مقالهای دربارهٔ وی جمع کرده بودم را منتشر کنم. این نوشته، بریدهٔ اول در این سلسله نوشتارهاست. عناوین داخل پرانتز، رفرنسهایی بودند که در فایل اصلی برای مقاله در نظر گرفته شده بود. این منابع در انتهای مجموعه یادداشتها خواهند آمد.
بریدهٔ اول: تبار
سید جمالالدین اسدآبادی یکی از افراد جالب تاریخ معاصر ایران است. وی متولد ۱۸۳۹ میلادی (کرمانی ن. , ۱۳۲۲) بود. نخستین نکته دربارهٔ او این است که هنوز ملیتش در پردهای از ابهام است. او خود را در استانبول و قاهره، احتمالاً برای گریختن از فشارهایی که بر شیعیان وارد بود، سیدجمالالدین افغانی معرفی میکرد (آبراهامیان, ۱۴۰۰) (کرمانی ن. , ۱۳۲۲) (Asante, 2002). اما در افغانستان و بغداد خود را سید جمالالدین استانبولی یا رومی معرفی میکرد (ایرانیکا, ایرانیکا) (طباطبایی, ۱۳۹۸) (Asante, 2002). سیدجمال در نامهای که به ناصرالدین شاه طی دوران بست نشینیاش در شاه عبدالعظیم مینویسد، پای نامه را با عنوان سیدجمالالدین الحسینی امضا میکند(کسروی, ۱۳۵۶). به علاوه، سید نامهای به یکی از ایرانیان مقیم مصر نوشته بود و پای نامه را با عنوان «داغستانی» امضا کرده بود (مطهری, ۱۳۸۲). در مدارکی که از خانهی امینالسلطنه در تهران بدست آمد، اسنادی پیدا شد که سید در آنها خود را طوسی یا کابلی معرفی کرده است (افشار, ۱۳۴۳). در مدخل «نویسندگان مطرح مصری» در کتاب «Culture and customes of Egypt» از سید جمال به عنوان نویسندهای مصری نام برده شده است (Asante, 2002). از طرفی، منابع مختلفی ادعا کردهاند که او در خانوادهای از سیدهای محلی در اسدآباد نزدیک همدان به دنیا آمده است(آبراهامیان, ۱۴۰۰) (ایرانیکا, ایرانیکا) (کرمانی ن. , ۱۳۲۲). ناظمالاسلام کرمانی در تاریخ بیداری ایرانیان ذکر میکند که وقتی دیگران در جمع به ایرانی بودن و اسدآبادی بودن سید جمالالدین اشاره میکردند، وی تجاهل میکرده است(کرمانی ن. , ۱۳۲۲). وی در مصاحبهای دربارهٔ ملیتش گفت:«من یک افغانی از خالصترین نژاد ایرانی هستم.» که در نفس خود جملهٔ جالبی است (طباطبایی, ۱۳۹۸). سید به هفت زبان به خوبی تکلم میکرد (از جمله) فارسی، ترکی همدانی، ترکی استانبولی، فرانسه، روسی، انگلیسی، عربی، افغانی و عبری. (کرمانی ن. , ۱۳۲۲). ضمن اینکه مکاتبات وی به زبانهای مختلف بود. مثلاً نامهاش به میرزای شیرازی فارسی بود (استراو, ۱۳۹۸) (آبراهامیان, ۱۴۰۰) و نامههاش به بلانت به فرانسه (Keddie, 1972). کمتر شخصیتی در تاریخ معاصر ایران وجود دارد که اینچنین دست به پنهان کردن تبار خود زده باشد.
سخن، مقولاتی در علوم انسانی و ادبیات
@Arkhe_logos