TGViewer
Ахьыуардын Ахьыуардын @apsua_sputnik · 1.25K subscribers
Post #1364 1.13K
Аԥсуа маҟеи агәыргәыл маҟеи

Аԥсуа маҟа
ҳәа изышьҭоу сахҭанлыхуп, ипоуп (1,5 см), аҟәынақәа рацәаны иамоуп (еиҳарак хԥа-хԥа ҟәына аҩганк рыла), аԥыџь амоуп. Аҟәынақәеи аԥыџьи араӡны, ма абаҩ иалырхуеит, аха ажәытәан ихьӡыркыз аҟәынақәагьы убарын. Иҟәынаԥсараха аԥсуа маҟа ԥшӡа иацныҟәыргон абџьар маҷымкәа, еиҳарак аҟама.

Аԥсуа маҟа иадырҳәалон иара убас: аԥсуа ҳәызба, акьаԥаҭра, ахҭра (арымарахьала), амаҭәар (асахҭан иалхыз аӡыжәга), ахнырҳәыга, амақьаԥсыс, ақьаса, ацәхьа; атапанча.

Агәыргәыл маҟа ҳәа изышьҭоу хазуп (широкий кавказский пояс). Асахҭан жәпа (аҟәбас) иалхны иҟарҵоит, акыр иҟьаҟьоуп, уигьы аԥыџь амоуп, аҟәынақәа арҭаӡом. Ари еиҳарак ахьшьцәа, ашәарыцацәа, ачашәацәа роуп иныҟәызго. Амаҭәари ахмаҷыри (ма ачаҟәеи) ахьындырҳалоит, аԥсуа ҳәызба хымԥада, нас ада́сга.

Амаҟа традициала акәымжәы иақәырҵоит, аԥхын аншоуроу — акаба, ма акьаҿ иақәырҵоит. Аҷкәын аҽықәтәашьа зҵахьаз амаҟагьы ҿеиҳәон, а́шмаҟа, ма иаабац асахҭан маҟа, уи аҟынтә амаҟаҿа́мҳәа ҳәа изышьҭоу зынӡа ихәыҷу иоуп.

Аԥсуа маҟа ныҟәыргон арԥарацәа 20-25 шықәса анырхыҵлак инаркны иҭаҳмадахаанӡа. Ахаҵа уажәшьҭа сбыргуп ҳәа зхы зыԥхьаӡоз, иаԥсуа маҟа ааимӷыхны иҟьаҟьоу агәыргәыл маҟа имӷеиҵон, аҳәызба заҵәык ацны. Ажәытәан уи 90 шықәса инарҭысхьаз ракәын. Ишаабо еиԥш, амаҟа — ахаҵа (аибашьҩы, ашәарыцаҩ, аныҟәаҩ, хьыӡрацаҩы) иеибыҭашьаҿы хадара злоу аҭыԥ ааннакылон.

Аинтерес аҵоуп аԥсшәа иалоу абри аҩыза афразеологизм: 🔸 Имаҟа ԥырт(ла)ны дыцәоит — он ничего не боится, спит спокойно. Ари иаанаго уи ауп, аамҭацқәак алаумҵозар, ахацәа аиҳараҩык ргәы рҽанны ишьҭалон, рмаҟа шрымӷаз, рабџьар рхаҿы ишгылаз — ҳҭоурых!

▫️ Аԥсны аҵакыраҿы ихьшәоу аџьаз шәышықәсахь иаҵанакуа амаҟақәа рацәаны ирԥшаахьеит, аихатәы ԥызақәагьы уахь иналаҵаны.

📖
Аԥы́џь, аԥы́за — пряжка ремня (неподвижный стержень);
Аҟәы́на — металлическая подвеска к кавказскому поясу;
Акьа́ԥаҭра — металлическая коробочка для хранения бурдючного жира (для смазки оружия).
Ахҭра́ — кожаная сумочка с металлическим украшением, в которой носили пули и порох, а раньше — стрелы (ахҿаҭра́);
Амаҭәа́р — кожаная складная кружка;
Ахнырҳәы́га — отвертка для ружья;
Амақьаԥсы́́с — точильный брусок с отверстием для привешивания;
Ақьаса́ — мешочек для трута и огнива;
Ада́сга — железная пластина для пускания крови.

Ахыҵхырҭа: Елена Малиа "Аԥсуа маҭәа", 2003; Аԥсуа-аурыс жәар (еиқә. Владимир Касланӡиа)

🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
  • 👍 16
  • 👏 3
  • 😍 2
More from @apsua_sputnik
  1. Oct 11, 2026Иштәоу иԥсылахо аҟаб, апатырқал-ԥшшәы змоу, уаа-шәҩык зҭачаша ар рычуан ду иаҟароу, џьгьар…
  2. Oct 11, 2026Иахьа зегь ҳаблақәа хоуп Лыхнашҭахь — абарақьаҭреи, аԥшӡареи, аԥсуареи рныҳәа ахьымҩаԥысуа…
  3. Oct 8, 2026Ажьҭараамза — жьҭаган ҳҭоуп, аха уажәыгьы џьара-џьара ахьшәа лаҳақәа ахьҿоу уԥылоит. Аамҭа…
  4. Oct 2, 2026🤩 ГАГРА ҭагалантәи ашәахәа хаа ақәыҷҷа Ацәқәырԥақәа укалҭ иахьысуа, Иҿыпуеит иччо. Ихьшәа…
  5. Sep 30, 2026Иахьа иҳамоу аиааира аԥсыцқьақәа рацәаны ишахҭынҵоу ҳхаҳмышҭуазароуп ҳәа лҳәеит Аԥсны Аџьы…
  6. Sep 30, 2026Ԥсра зқәым архәҭа Аиааира 33 шықәса ахыҵра аҽны, цәыббра 30, 2026 шықәса Аиааира иациуеит…
Threads Profile ViewerView any public Threads profile without an account.Open ThreadLook →Writing with AI? Make it sound human.Metric37 rewrites AI drafts so they read naturally. Free AI detector, 1,500 words free.Try Metric37 →