ادعای شهرت و ارجاع به منبعی موهوم
قبلاً شواهد متعددی از پدیده ارجاعات موهوم در آثار امیرمعزی نشان دادهایم. نمونه دیگر را در مقاله «دین علی» میتوان دید. امیرمعزی نوشته است:
یکی از متداولترین القابی که شیعیان به فاطمه میدهند مجمع النورین است.
📚امیرمعزی، علی راز سربهمهر، ص۱۸۷
ترجمه قدیمیتر:
حضرت فاطمه (س) که لقب معروف وی نزد شیعیان «مجمع النورین» است [نک: طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین و مطلع النیرین (تهران، 1321/1903)، نمایه، زیر «مجمع النورین»] ...📚امیرمعزی، تشیع، ریشهها و باورهای عرفانی، ص۴۳
متن بالا با ترجمه انگلیسی هر دو کتاب و نیز متن اصلی کتاب «علی راز سربهمهر» به فرانسوی مقایسه شد؛ در همگی به همین صورت آمده و آن را به مجمع البحرین طریحی ارجاع داده است.
اما مجمع البحرین طریحی هیچ مدخلی با عنوان «مجمع النورین» ندارد و در هیچ جای آن، چنین ترکیبی نیامده است و هیچ مطلبی که مرتبط به ادعای امیرمعزی باشد در این کتاب یافت نشد.
این ارجاعات موهوم، امانت و اعتبار علمی آثار امیرمعزی را مخدوش میکند. آیا امیرمعزی هنگام نوشتن متن به منابع مراجعه نکرده است؟
منشأ اين ارجاع موهوم، معلوم نیست؛ ولی ممکن است حاصل خلط چندمرحلهای با کتاب مجمع النورین ابوالحسن مرندی باشد که در مقدمه آن آمده است: «الفصل الحادي عشر أنها مجمع النورين نور النبوة ونور الإمامة» و در متن کتاب چند بار این مطلب را تکرار کرده است.
از سوی دیگر، روشن نیست چرا امیرمعزی این تعبیر را از متداولترین القاب حضرت فاطمه (س) خوانده است؟ مقصود او کدام شیعیان است؟ اگر مقصودش شیعیان امروز است که خوانندگان خود میتوانند قضاوت کنند که چنین لقبی را تا به حال چند بار شنیدهاند! با تتبع میدانی، میتوان دریافت که چنین لقبی برای حضرت فاطمه (س) در میان شیعیان امروز مشهور نیست. شاهدی بر شهرت آن در ادوار پیشین نیز یافت نشد. ما هیچ حدیثی نیافتیم که چنین لقبی را برای حضرت فاطمه (س) ذکر کرده باشد. در منابع متعدد امامی و چند منبع اسماعیلی و نصیری جستجو شد؛ اما ظاهراً این ترکیب فقط در چند منبع متأخر و حاشیهای در توصیف حضرت فاطمه (س) -نه به عنوان یک لقب مشهور- به کار رفته است. (مانند: قاضی سعید، شرح توحيد الصدوق، ج۲، ص۶۶۱؛ مرندی، مجمع النورین، ص۳، ۱۵، ۲۱، ۲۵؛ السید عادل العلوی، فاطمة الزهراء سر الوجود، ص۵؛ محمدفاضل المسعودی، الأسرار الفاطمیة، ص۱۸)
#امیرمعزی
@AmirMuezzi