اطلاعات موهوم امیرمعزی درباره کتاب الغیبة حسن بن محبوب!
امیرمعزی نوشته است:
حسن بن محبوب سراد کوفی (م. ۲۲۴/ ۸۳۸)، از شاگردان امام هشتم و مؤلف کتاب الغیبة که با نام المشیخة نیز معروف است. المشیخة یکی از منابعی است که در مورد موضوع غیبت مهدی (عج) مورد استفاده نویسندگان بعدی قرار گرفته است.📘راهنمای ربانی، ص۲۴۱)
برای این ادعا تنها به «آقابزرگ تهرانی، الذریعة، ج۲۱، ص۶۹، ش۳۹۹۵» ارجاع داده است؛ اما وقتی به ارجاع یادشده مراجعه میکنیم هیچ مطلبی مرتبط با «الغیبة» نمییابیم:
۳۹۹۵: المشيخة لأبي علي الحسن بن محبوب السراد البجلي الكوفي، من أصحاب الإجماع واحد الأركان الأربعة في عصره و الراوي عن الرضا (ع) و عن ستين رجلا من أصحاب الصادق (ع)، و المتوفى سنة أربع و عشرين و مائتين عن خمس و ستين سنة، و قد مر مبوب كتاب مشيخة الحسن بن محبوب متعددا في (۱۹: ۵۷) و يأتي منتخبه الذي انتخبه الشهيد الثاني عنه بخطه في قرب ألف حديث و ذكر الشيخ في الفهرست طريقا خاصا إلى المشيخة.📘الذّريعة، ج۲۱، ص۶۹
بلکه خود آقابزرگ در متن بالا به الذّريعة، ج۱۹، ص۵۷ ارجاع داده که در آن جا تصریح کرده داود بن کوره، مشیخه را بر اساس ابواب فقهی مرتب کرده است.
بدون شک، توضیحاتِ امیرمعزی موهوم است؛ زیرا:
۱. هیچ کتابی به نام «الغیبة» برای حسن بن محبوب یاد نشده است.
۲. «المشیخة» چنان که از نامش برمیآید، اساساً کتاب موضوعمحوری نبوده تا ادعا شود موضوعش الغیبة بوده است!
۳. روایات برجایمانده از المشیخة غالباً فقهی است. ابن ادریس در مستطرفات سرائر ۴۵ روایت از مشیخه حسن بن محبوب آورده (السرائر، ج۳، ص۵۸۹-۶۰۰) که هیچ یک مربوط به غیبت نیست. ۳۲ حدیث آن فقهی و ۱۳ حدیث آن اخلاقی یا موضوعات پراکنده است که بیارتباط با فقه نیست.
دیگر روایاتی نیز که به تصریح از مشیخه حسن بن محبوب روایت شده در موضوعات پراکندهای است که عمدتاً فقهی است مانند: غسل (تهذيب الأحكام، ج۱، ص۱۲۱)، غنائم (تهذیب الأحکام، ج۶، ص۱۶۰)، تزویج دختر (تهذيب الأحكام، ج۷، ص۳۸۳)، قرعه (فتح الأبواب، ص۲۷۱)، دعا (محاسبة النفس، ص۳۶)، آداب نماز (فلاح السائل، ص۱۵۷)، زیارت (فرحة الغري، ص۱۰۱)، خیرات برای اموات (عوالي اللئالي، ج۱، ص۳۴۰).
۴. مشیخه باببندی موضوع نداشته و داود بن کوره آن را بر اساس ابواب فقه مرتب کرده است:
داود بن كورة أبو سليمان القمي و هو الذي بوب كتاب النوادر لأحمد بن محمد بن عيسى، و كتاب المشيخة للحسن بن محبوب السراد على معاني الفقه.📘رجال النجاشي، ص۱۵۸
۵. طبرسی گفته است که در مشیخه ابن محبوب روایاتی درباره غیبت بوده است نه این که موضوع کتاب، غیبت باشد:
و من جملة ثقات المحدثين و المصنفين من الشيعة الحسن بن محبوب الزراد و قد صنف كتاب المشيخة الذي هو في أصول الشيعة أشهر من كتاب المزني و أمثاله قبل زمان الغيبة بأكثر من مائة سنة ذكر فيه بعض ما أوردناه من أخبار الغيبة فوافق الخبر الخبر و حصل كل ما تضمنه الخبر بلا اختلاف وَ مِنْ جُمْلَةِ ذَلِكَ مَا رَوَاهُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الْخَارِقِيِّ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ كَانَ أَبُو جَعْفَرٍ ع يَقُولُ لِقَائِمِ آلِ مُحَمَّدٍ غَيْبَتَانِ ...📘إعلام الورى، ط القديمة، ص۴۴۳-۴۴۴؛ كشف الغمة، ط القديمة، ج۲، ص۵۲۹
#امیرمعزی
@AmirMuezzi