🖼پوستر
قسمت قبلی⏮ | ⏭قسمت بعدی
«اما فراخوان پاپ، خیلی زود از کنترل او خارج شد؛ چه کسی می‌توانست تصور کند که یک راهب زاهد، توده‌ای عظیم از مردم را به سوی شرق به حرکت درآورد؟»
✢ با گسترش نهضت صلیبی، افراد بیشتری به آن پیوستند. هوگ، برادر فیلیپ اول پادشاه فرانسه، نیز صلیب گرفت و ریموند کنت تولوز برای نشان دادن پایبندی خود، بخش بزرگی از املاکش را به صومعه سنت‌ژیل واگذار کرد. پاپ اربان دوم همچنین دریافت که موفقیت این لشکرکشی به نیروی دریایی نیاز دارد؛ ازاین‌رو از جمهوری ژنوا درخواست کمک کرد. ژنوایی‌ها پذیرفتند کشتی در اختیار صلیبیان بگذارند و در نهایت، از سال ۱۰۹۷ ناوگان خود را روانه شرق کردند.#جنگ_صلیبی
✢ فراخوان پاپ به‌سرعت سراسر اروپا را دربر گرفت. از اسکاتلند، دانمارک و اسپانیا تا فرانسه و سرزمین‌های آلمانی، هزاران نفر صلیب گرفتند. بسیاری برای تأمین هزینه سفر، املاک خود را گرو گذاشتند یا به کلیسا بخشیدند. در میان داوطلبان، چهره‌های برجسته‌ای چون رابرت دوم کنت فلاندر، رابرت دوک نرماندی، استفن کنت بلوا، گودفری بوئیون، بالدوین و اوستاس نیز حضور داشتند و با پیوستن آنان، نهضت صلیبی به نیرویی بزرگ و سازمان‌یافته تبدیل شد.
✢ در ایتالیا نیز استقبال گسترده‌ای از این دعوت شد. پاپ از مردم خواست بدون مشورت با روحانیان راهی شرق نشوند و حتی تازه‌دامادان را از ترک همسرانشان بدون رضایت آنان برحذر داشت. در جنوب ایتالیا، بوهموندِ تارانتو که در پی گسترش قدرت خود بود، فرصت را غنیمت شمرد و همراه شمار زیادی از شوالیه‌های نورمان صلیب گرفت. پیوستن او و یارانش، سپاه صلیبی را به یکی از کارآزموده‌ترین نیروهای نظامی اروپا مجهز کرد.
✢ در سال ۱۰۹۶، هنگامی که پاپ اربان دوم برای گذراندن ایام کریسمس به رم بازگشت، احساس می‌کرد نهضتی که آغاز کرده، به‌درستی در حال شکل‌گیری است؛ اما این نهضت به‌سرعت ابعادی بسیار گسترده‌تر از آنچه پاپ تصور می‌کرد، به خود گرفته بود. حضور اشراف و فرماندهان، در کنار شور مذهبی مردم، چالشی تازه بود؛ زیرا جاه‌طلبی و رقابت‌های شخصی آنان می‌توانست کنترل صلیبیان در شرق را دشوار کند.
✢ اما گسترده‌ترین و پیش‌بینی‌ناپذیرترین واکنش، از سوی مردم عادی فرانسه، فلاندر و سرزمین‌های راین بود. پاپ از روحانیان خواسته بود مردم را به «گرفتن صلیب» تشویق کنند، اما در میان عوام، موعظه‌های روحانیان کم‌نفوذتر و به‌ویژه راهبی دوره‌گرد به نام پطر زاهد تأثیری بسیار بیشتر گذاشت.
✢ پطر زاهد، که احتمالاً پیش‌تر برای زیارت اورشلیم تلاش کرده و در پی برخورد با ترکان ناچار به بازگشت شده بود، از اواخر ۱۰۹۵ تبلیغ برای جنگ صلیبی را آغاز کرد. او با ظاهری ساده و زندگی زاهدانه، اما با توانایی چشمگیر در سخنوری، مردم را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌داد. گیبرت نوژان، که او را از نزدیک می‌شناخت، تأثیر سخنانش بر مردم را بسیار شگفت‌انگیز توصیف کرده است. پطر در اوایل ۱۰۹۶ از فرانسه به سوی لورن و سرزمین‌های راین رفت و در مسیر، هزاران نفر به او پیوستند؛ چنان‌که شمار پیروانش در کولونی به حدود ۱۵ هزار نفر رسید.
✢ بدین ترتیب، فراخوان اربان دوم که در ابتدا با هدف سازمان‌دهی یک لشکرکشی نظامی و مذهبی آغاز شده بود، به جنبشی توده‌ای تبدیل شد؛ جنبشی که پاپ و رهبران کلیسا دیگر به‌سادگی نمی‌توانستند ابعاد و مسیر آن را کنترل کنند.
✢ موفقیت پطر زاهد تنها نتیجهٔ قدرت موعظه‌های او نبود؛ شرایط اجتماعی و اقتصادی اروپا نیز زمینهٔ مناسبی برای گسترش دعوت او فراهم کرده بود. ناامنی، جنگ‌های محلی، فقر، افزایش جمعیت و وابستگی دهقانان به نظام فئودالی، زندگی بسیاری از روستاییان را دشوار کرده بود. طوفان‌ها، بیماری، خشکسالی و قحطی سال‌های ۱۰۹۴ و ۱۰۹۵ نیز این مشکلات را تشدید کرد.
✢ در چنین شرایطی، وعدهٔ زیارت اورشلیم برای مردم جذابیتی فراتر از یک سفر مذهبی داشت. باورهای دینی و پیشگویی‌های آخرالزمانی نیز این تصور را تقویت می‌کرد که آزادسازی سرزمین مقدس می‌تواند راهی برای رستگاری و رهایی از رنج باشد. ازاین‌رو، بسیاری پطر زاهد را نه فقط واعظی مذهبی، بلکه راهنمایی برای رسیدن به سرزمینی آرمانی می‌دیدند.
✢ در تابستان ۱۰۹۶، گروه‌های بزرگی از مردم بدون سازمان‌دهی منظم به سوی شرق حرکت کردند. اربان دوم امیدوار بود آنان خود را به قسطنطنیه برسانند و تا رسیدن فرماندهان اصلی در آنجا بمانند؛ اما این محاسبه با واقعیت فاصله داشت. امپراتوری بیزانس اکنون با موج عظیمی از زائران و جنگجویان بی‌نظم روبه‌رو شده بود و خبر نزدیک‌شدن آنان، اضطراب شدیدی در قسطنطنیه ایجاد کرد.
𝐙𝐞𝐢𝐭 & 𝐆𝐞𝐢𝐬𝐭
