Былы кіраўнік польскай выведкі: Расея магла справакаваць крывавы сцэнар у Беларусі ў 2020 годзе

А ў выніку дэмакратычных выбараў да ўлады маглі прыйсьці прарасейскія сілы. Пётр Краўчык, былы кіраўнік Агенцтва выведкі Польшчы, у інтэрвію Радыё Свабода заявіў, што Расея магла ўмяшацца ў падзеі 2020 году, каб справакаваць гвалт, разарваць дыялёг Беларусі з Захадам і ўзмацніць свой уплыў.

Расея і пратэсты 2020 году

«Я думаю, што цалкам імаверна, што Расія, у інтарэсах якой у той перыяд было, каб выбары (ці прынамсі паслявыбарчы працэс) у Беларусі прайшоў крывава — настолькі крывава, каб краіны Захаду, у тым ліку Польшча, былі вымушаныя спыніць дыялёг з Лукашэнкам, — магла ажыцьцявіць такое ўмяшаньне».

Краўчык дапусьціў, што расейскія спэцслужбы маглі задзейнічаць свае сувязі ў беларускіх сілавых структурах:
«Расія мае ўплыў у беларускіх спецслужбах, у розных структурах бясьпекі. Тут, вядома, ідзе пэўная, я б сказаў, барацьба за тое, хто ў большай ступені кантралюе беларускія спецслужбы. Яны, безумоўна, падпарадкоўваюцца прэзідэнту Лукашэнку. Але з іншага боку, як пра гэта пішуць нават публічна, расейцы маюць там свой уплыў».

«І тое, што расейцы маглі задзейнічаць свае актывы ў гэтых службах, каб тыя менавіта такім чынам расправіліся з пратэстамі, вельмі імаверна».

Паводле Краўчыка, магла адбыцца і апэрацыя ўплыву супраць самога Лукашэнкі:
«І тут зноў паўстае пытаньне пра ролю расейскіх спецслужбаў, пра магчымую аперацыю ўплыву, дэзінфармацыйную аперацыю ў дачыненьні да самога прэзідэнта Лукашэнкі».

Пры гэтым ён падкрэсьліў адказнасьць беларускага кіраўніка за рэпрэсіі:
«Прэзідэнт Лукашэнка нясе адказнасьць за тое, як развіваліся паслявыбарчыя падзеі, за тое, якім чынам беларускія праваахоўныя органы і не толькі яны распраўляліся з людзьмі, якія пратэставалі супраць выбараў і вынікаў выбараў 2020 году».

Якія інтарэсы мела Расея?

Краўчык лічыць, што крывавы разгон пратэстаў мог адпавядаць інтарэсам Масквы, бо адсякаў Менск ад Захаду:
«Інтарэс Расеі тут быў цалкам відавочны. Пралітая беларуская кроў стала той дамбай, якая была пастаўленая ў адносінах паміж прэзідэнтам Лукашэнкам і Захадам. Пасля таго як пралілася кроў, ніводзін нармальны дэмакратычны палітык на Захадзе ўжо не мог працягваць дыялёг з Лукашэнкам».

Ён таксама заявіў:
«На выбарах 2020 году яны не ставілі на Лукашэнку. На Лукашэнку яны паставілі толькі пасля выбараў».

На ўдакладненьне журналіста, на што ж тады разьлічвала Масква, Краўчык адказаў:
«Яны ставілі на сітуацыю, якая потым і склалася. То бок яны ставілі на крывапраліцце і на адсячэньне Беларусі ад Захаду. І гэта ім удалося».

Расейскі ўплыў у апазыцыі

Краўчык паставіў пытаньне пра магчымы ўплыў Масквы на беларускія апазыцыйныя структуры:
«Але пытаньне ў тым, які ўплыў Расія мела і па-ранейшаму мае ў розных беларускіх структурах, якія называюць сябе апазіцыйнымі да прэзідэнта Лукашэнкі?»

Людзі, якія знаходзяцца пад уплывам Расеі, маглі б атрымаць значны ўплыў у выпадку палітычных зьменаў у Беларусі:
«Ці не прывяла б перамога (ці, скажам, сапраўды дэмакратычныя выбары ў Беларусі, якія былі праведзеныя, напрыклад, пасля паспяховых беларускіх пратэстаў 2020 году) да таго, што розныя людзі, якія знаходзяцца пад уплывам Расіі (я не кажу, што яны непасрэдна расейскія агенты, але яны знаходзяцца пад значным уплывам Расіі), атрымалі б непрапарцыйна вялікі ўплыў на беларускую дзяржаву?»

Краўчык, аднак, не назваў канкрэтных асобаў або арганізацый, якія, паводле яго, знаходзяцца пад такім уплывам.

Незалежнасьць Беларусі ад Расеі

На думку Краўчыка, эканамічная залежнасьць ад Масквы робіць Беларусь больш уразьлівай:
«Калі Беларусь па-ранейшаму цалкам завязаная на эканамічныя і гаспадарчыя адносіны з Расеяй, то яна становіцца больш уразлівай да рознага кшталту ціску і прапановаў з боку Масквы».

Ён лічыць, што магчымасьць гандляваць з Захадам пашырае прастору для самастойных рашэньняў:
«Калі ж Беларусь хаця б у невялікай ступені атрымлівае большую свабоду дзеяньняў дзякуючы, напрыклад, магчымасці экспартаваць сваю прадукцыю (калійныя ўгнаеньні ці паліва) на Захад, то яна безумоўна атрымлівае і пэўную, прынамсі тэарэтычную, магчымасьць манеўру ў адносінах з Расіяй».

Краўчык не пагадзіўся з тымі, хто лічыць беларускую залежнасьць ад Расеі непазьбежнай:
«Вядома, ёсць і тыя, хто сьцвярджае, што незалежна ад таго, што і куды Беларусь экспартуе, яна назаўсёды звязаная з Расіяй. Я такой тэзы не падзяляю».

Санкцыі і дыялёг з Менскам

Краўчык згадаў аслабленьне некаторых санкцыяў і дыскусію пра калійныя ўгнаеньні:
«Былі таксама крокі эканамічнага характару: паслабленьне санкцыяў, звязаных з беларускімі авіялініямі, і апошнім часам ідзе дыскусія пра зняцьцё або паслабленьне санкцыяў, звязаных з экспартам калійных угнаеньняў».

Ён выступае за паступовы дыялёг з беларускімі ўладамі:
«Таму я не прыхільнік нейкай рэвалюцыйнай і раптоўнай змены адносінаў Беларусі з Захадам, а прыхільнік павольнага, асьцярожнага, разумнага і адказнага дыялёгу з беларускімі ўладамі».

Сярод чаканых зьменаў ён назваў вызваленьне палітвязьняў, пашырэньне свабодаў і большую самастойнасьць Менску ў адносінах з Масквой:
«Думаю, што гэта, напрыклад, чаканьне наступных вызваленьняў палітычных вязьняў з турмаў, з'яўленьне новых сфэраў свабоды для грамадзянаў Беларусі. Праўда, я б таксама сказаў — большай асертыўнасьці ў дачыненьні да чаканьняў Масквы».

Хто ў беларускіх уладах арыентуецца на Расею?

Краўчык адзначыў, што ў беларускім кіраўніцтве існуюць розныя падыходы да адносінаў з Захадам і Расеяй:
«Ёсць людзі... былі такія людзі, як, напрыклад, міністр Макей, якія вельмі паслядоўна і сістэматычна імкнуліся да адносінаў з Захадам, да іх паглыбленьня і да пашырэньня гэтай сферы. Але ёсьць таксама людзі, якія з розных прычынаў (праз уласныя прыватныя інтарэсы ці праз пэўную ідэалогію) імкнуцца да таго, каб Беларусь была часткай гэтай усходняй прасторы і была больш цесна зьвязаная з Расіяй».

Пра інтарэсы Польшчы

«Усе гэтыя краіны — Польшча, Літва, Латвія — зацікаўлены ў тым, каб Беларусь была суверэннай, незалежнай краінай».

Паводле Краўчыка, Беларусь павінна мець як мага больш свабоды для манэўру ў адносінах з Расеяй, не ствараць пагрозаў суседзям і мець магчымасьць для ўзаемавыгаднага гандлю.

Пра залежнасьць ад Расеі

«Слабасць Беларусі як дзяржавы ў адносінах з Расіяй — гэта самая вялікая пагроза».

Краўчык лічыць, што магчымасьць экспартаваць беларускія тавары на Захад магла б павялічыць свабоду дзеяньняў Менску ў адносінах з Масквой.

Пра калійныя ўгнаеньні

На пытаньне, ці падтрымаў бы ён адкрыцьцё порту ў Гданьску для беларускага калію ў цяперашняй сытуацыі, Краўчык адказаў:
«У цяперашняй сітуацыі — так».

Пра будучыню Беларусі

«Фундаментальным і ключавым кірункам з'яўляецца тое, каб Беларусь не толькі захавала сваю незалежнасьць і суверэнітэт, але і пашырала іх».

Краўчык таксама не выключае, што ў пэрспэктыве аднаго пакаленьня беларусы могуць стаць грамадзянамі краіны — сябра Эўрапейскага Зьвязу.

Глядзіце цалкам:
https://youtu.be/79ufq9rOFjE