مرتبط با مطلب بالا، چند روز پیش مصاحبه‌ای دیدم از رایان برگ (Ryan Burge)، جامعه‌شناس دین آمریکایی.
موضوع گفت‌وگو، ادعایی بود که اخیراً در بعضی رسانه‌ها زیاد تکرار می‌شود. اینکه مسیحیت در آمریکا، به‌ویژه میان جوانان، در حال نوعی احیا (Christian Revival) است.
برگ چندان این روایت را قبول ندارد. حرفش این است که چند کلیسای شلوغ در نیویورک و واشنگتن، یا چند گزارش درباره جوانانی که دوباره به کلیسا می‌روند، هنوز نشانه یک روند سراسری نیست. (به تعبیر ایرانیِ امروزی‌اش، میدانداران، نماینده همه جامعه نیستند.)
به نظر او، داده‌های ملی غالبا از نوعی ثبات نسبی پس از چند دهه افول دینداری، حکایت دارند تا یک احیای گسترده مسیحیت.

🔹رایان برگ غیر از اینکه یک پژوهشگر دانشگاهی است، حدود دو دهه کشیش یک کلیسای باپتیست در ایالت ایلینوی آمریکا هم بوده.
جالب اینکه این کلیسا پس از ۱۵۶ سال فعالیت، در سال ۲۰۲۴ به دلیل کاهش اعضا تعطیل شد.

🔹او کتابی منتشر کرده با عنوان:
«کلیسای رو به زوال: چگونه تهی‌شدن کلیساهای میانه‌رو، به دموکراسی، ایمان و خود ما آسیب می‌زند»

(The Vanishing Church: How the Hollowing Out of Moderate Congregations Is Hurting Democracy, Faith, and Us)

این کتاب ژانویه همین امسال یعنی ۲۰۲۶ منتشر شده. برگ در آن می‌گوید اتفاق مهم‌تر از کاهش دینداری، از بین رفتن میانه دینی (religious middle) است.
یعنی کلیساهای میانه‌رو و نسبتاً متنوعی که زمانی افراد با گرایش‌های سیاسی و اجتماعی متفاوت را در کنار هم نگه می‌داشتند.

🔹به‌تدریج، بخشی از لیبرال‌ها و میانه‌روها، کلیسا را ترک کرده‌اند و اجتماعات مذهبی باقی‌مانده از نظر سیاسی و فرهنگی همگن‌تر شده‌اند.
در نتیجه، دین بیش از گذشته با هویت سیاسی (political identity) گره خورده است.

خود برگ تز کتاب را این‌گونه صورت‌بندی می‌کند که در کنار قطبی‌شدن سیاسی، نوعی قطبی‌شدن دینی (religious polarization) هم رخ داده و اجتماعات دینی بیش از گذشته به مرزهای چپ و راست تقسیم شده‌اند.

🔹نگرانی برگ فقط آینده مسیحیت نیست. پرسش مهم‌تر او این است که وقتی نهادهایی که آدم‌های متفاوت را کنار هم می‌نشاندند و به آنها امکان ارتباط روزمره می‌دادند، از بین می‌روند، چه چیزی جای آنها را می‌گیرد؟

درواقع حرف اصلی او این است که در پرتو زوال کلیسای میانه، این گروه میانه است که در حال ناپدید شدن (vanishing) است.