📚 راهنمای جدید انجمن کتابخانه‌های آمریکا برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در کتابخانه‌ها
 
انجمن کتابخانه‌های آمریکا (ALA) در ژوئیه ۲۰۲۶ راهنمای جدید «Guidance on the Use of Artificial Intelligence in Libraries»  را با هدف کمک به کتابخانه‌ها برای تدوین و بازنگری سیاست‌ها و رویه‌های مرتبط با هوش مصنوعی تصویب کرد.
این راهنما حاصل کار یک گروه ۳۰ نفره تخصصی است و هوش مصنوعی را نه صرفاً یک ابزار فناورانه، بلکه موضوعی مرتبط با ارزش‌های حرفه کتابداری می‌داند. 
یکی از اصول محوری سند، استفاده از AI برای اهداف روشن و کاربرمحور و حفظ نقش قضاوت و مسئولیت انسانی در کنار فناوری است.
این سند تأکید می‌کند که خروجی‌های هوش مصنوعی نباید جایگزین تخصص کتابداران شوند و کاربران باید در خدمات تحت تأثیر AI همچنان امکان دریافت کمک انسانی داشته باشند.
حریم خصوصی جایگاه مهمی در راهنما دارد و کتابخانه‌ها باید پیش از استفاده از ابزارهای AI، نحوه جمع‌آوری، ذخیره، نگهداری، اشتراک‌گذاری و استفاده از داده‌های کاربران را بررسی کنند.
این راهنما همچنین بر شفافیت تأکید دارد و توصیه می‌کند کتابخانه‌ها درباره استفاده از هوش مصنوعی در خدمات عمومی و محتوای تولید شده به کمک آن، اطلاع‌رسانی روشنی داشته باشند.
از دیدگاه  ALA، سواد هوش مصنوعی باید بخشی از خدمات آموزشی کتابخانه باشد تا کاربران بتوانند قابلیت‌ها، محدودیت‌ها، سوگیری‌ها و خطرات اطلاعات تولیدشده توسط AI را بهتر ارزیابی کنند.
در حوزه فنی نیز استفاده از AI برای فهرستنویسی، رده‌بندی و فرایندهای مرتبط باید با نظارت انسانی و امکان پذیرش، ویرایش یا رد پیشنهادهای سیستم همراه باشد.
راهنما همچنین موضوعاتی مانند آزادی فکری، عدالت و دسترسی، تأثیر هوش مصنوعی بر نیروی کار، پایداری محیط‌زیستی و اعتماد عمومی را در ارزیابی فناوری مورد توجه قرار می‌دهد.
نکته مهم این است که ALA پذیرش AI را به‌خودی‌خود هدف نمی‌داند؛ کتابخانه‌ها می‌توانند بر اساس ارزیابی ریسک و منفعت، یک ابزار را بپذیرند، محدود کنند، به‌صورت آزمایشی اجرا کنند یا حتی از پذیرش آن صرف‌نظر کنند. 
از این منظر، راهنمای ALA می‌تواند الگویی برای کتابخانه‌های دانشگاهی باشد تا پیش از استفاده گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی، سیاستی مبتنی بر **خدمت عمومی، حریم خصوصی، شفافیت، نظارت انسانی و اخلاق حرفه‌ای تدوین کنند. 
این سند یک راهنمای پویا و قابل‌به‌روزرسانی است و ALA اعلام کرده است که با تحول فناوری، قوانین و نیازهای جامعه، آن را بازبینی خواهد کرد.
 
دسترسی به متن کامل این راهنما از طریق لینک زیر امکان‌پذیر است:

https://www.ala.org/tools/standards-and-guidelines/guidance-use-artificial-intelligence-libraries
 
American Library Association. (2026, July 16). Guidance on the use of artificial intelligence in libraries. https://www.ala.org/tools/standards-and-guidelines/guidance-use-artificial-intelligence-libraries

https://t.me/UT_Central_Library